Oslo’daki Norveç Ulusal Müzesi küratörü, önemli bir kadın sanatçı sergisinde Flaman barok dönemine ait bir eseri yeniden gündeme getiriyor.
“Anonim” sıklıkla bir kadındı: Virginia Woolf’un dediği gibi. Cynthia Osiecki de 2022 yılında Oslo’daki Norveç Ulusal Müzesi’nin depo alanında, imzasız bir natürmort eser keşfettiğinde bunu düşündü.
Osiecki, 17. yüzyılın tanınmış Flaman sanatçısı Clara Peeters’in çalışmalarını incelemekteydi. Peeters’in eserleri Madrid’deki Prado Müzesi, Oxford’daki Ashmolean Müzesi ve New York’taki Metropolitan Müzesi gibi önemli koleksiyonlarda yer almaktadır.
Oslo’daki “Still Life with Small Game and Grapes on a Gilded Tazza” adlı eser, 1620 civarında yapılmış olup, dokuz adet yeni ölmüş kuş, fındık, kayısı ve bir demet üzüm üzerinde duran bir sinek tasvir etmektedir. Daha önce bu eser, ünlü Antwerpli sanatçı ailesinden olduğu düşünülen birinin çalışması olarak kabul edilmekteydi. Ancak 20. yüzyılın başlarında atıf yeniden değerlendirildi ve eser “anonim” olarak sınıflandırıldı. O zamandan beri çoğunlukla depoda saklanmaktaydı.
Osiecki, bazı detaylarının birçok kat vernikle kaplı olması nedeniyle gizlenmiş olan bu eserin Peeters’e ait olup olmadığını merak etmeye başladı. Osiecki, Kuzey Avrupa barok döneminde natürmort resmini sınırlarını zorlayan gizemli ancak üretken bir sanatçı olan Peeters’in diğer eserleriyle karşılaştırdı. “Oslo’daki eserin yapıldığı panel, Peeters’in sıklıkla kullandığı bir tedarikçiden alınmıştı” diyor. “Daha sonra Peeters’in diğer çalışmalarına baktığımda, bazılarında Oslo’daki resimde bulunan tazzaya çok benzeyen tasarımlar olduğunu fark ettim.” Ayrıca, ölü kuşların, üzümlerin ve fındıkların kompozisyondaki yerleşim şekillerindeki benzerlikleri de dikkatini çekti.
Ancak, Peeters’in eserlerinde genellikle imza kullandığı bilinmekteydi ve Oslo’daki eserde herhangi bir imza bulunmamaktaydı. Ancak, ahşap kurdu hasarı nedeniyle panelin alt kenarındaki kısım zarar görmüştü; bu da genellikle Peeters’in imzalarını yerleştirdiği bölgeydi.
Eserin Peeters’e ait olma olasılığı giderek artıyordu, ancak bir parça eksikti. Peeters, çalışmalarına minyatür portreler eklemesiyle tanınmaktadır; bunlar genellikle teneke veya cam nesnelerdeki yansımalarıdır veya parlak meyve ve sebzelerin üzerindedir. “Bazı üzümlerde şekiller gördüm ve yakından baktığımda bunların insan figürlerinin taslakları olduğunu fark ettim” diyor Osiecki. Bunlar sanatçının kendisi olabilir ve bu görüntülerin konservasyon çalışmaları sırasında kaybolmuş olması mümkündür.
Bu yılın başlarında eser, resmi olarak Peeters’e atfedildi ve Cynthia Osiecki tarafından küratörlüğünü yaptığı 8 Ekim’de açılacak olan Oslo’daki Norveç Ulusal Müzesi’ndeki Woman Painter adlı serginin yıldız eserlerinden biri olacak. Sergide, Artemisia Gentileschi, Lavinia Fontana ve Judith Leyster gibi 19 sanatçının yanı sıra Clara Peeters’in de eserleri yer almaktadır.
Osiecki’ye göre, Peeters, bu dünyanın geçiciliğini yansıtan içten natürmortlarıyla tanınmaktaydı. “Eserlerinde, yeni ölmüş kuşların ve yakında yenilecek veya çürüyebilecek üzümlerin yer aldığı bir ziyafet için kullanılabileceği görülmektedir. Ayrıca, eserde lüks nesneler olan tazza gibi parçalar bulunsa da, Peeters’in her şeyin ölümden sonra götürülemeyeceğini vurgulamaktadır. Sonuçta hepimiz eşitiz.”
Bu yeniden atfedilen eser, sanat tarihinde kadınların çalışmalarının kaybolmasına veya göz ardı edilmesine neden olan eksikliklerin düzeltilmesine yönelik çabaların bir örneğidir. Nora Ceciliedatter Nerdrum, Norveç Ulusal Müzesi’nin sergi ve koleksiyonlar direktörü olarak, Avrupa’daki büyük müzelerin kadın sanatçıların eserlerine daha fazla yer vermeye başladığını belirtiyor. 2016 yılında Peeters, ilk kez Prado Müzesi’nde kişisel bir sergi açan ilk kadın sanatçı oldu.
Nerdrum, sanat tarihinde kadınların eksikliğini giderme çabasının, öncelikle depolarda bulunan bilinen eserlerin kurtarılmasıyla başladığını ve şimdi de “anonim” olarak sınıflandırılan eserlerin aranmaya başlandığını söylüyor. “Bu alanda daha birçok keşif yapılacaktır” diyor Osiecki. “Ne kadar çok araştırma yaparsak, o kadar çok kadının eserini bulacağız.”
Kaynak: guardian-culture
