Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, havayolu şirketlerini, sigorta şirketlerini ve yabancı hükümetleri uyardı: Rusya‘daki hava sahası Ukraynalı insansız hava araçları (İHA) nedeniyle “de facto” olarak kapatılacak. Ukrayna sivil havacılığı tehdit etmese de, Moskova, St. Petersburg veya diğer büyük merkezlere uçan havayolu şirketlerinin, Rus gökyüzündeki İHA riskini dikkate alması gerektiğini belirtti. “Rusya’nın güvenli günleri sona erdi” diyen Zelenski, Ukraynalı İHA’ların “hesaba katılması gereken bir ölçekte” faaliyet göstereceğini ifade etti. Bu uyarının propaganda mı yoksa daha ciddi sonuçları mı olduğu belirsiz. Ancak Ruslar, Zelenski’nin bu ifadesini ticari havacılığa yönelik bir tehdit olarak yorumladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise bunu “devlet terörü” olarak nitelendirdi.
Ukrayna Savaşı sırasında, Rusya’daki ticari havaalanlarına yönelik insansız hava aracı saldırıları sıradanlaştı. Rusya, 2022 baharında ülkenin içindeki insansız hava aracı saldırılarının başlamasıyla birlikte, sivil havacılık tesisleri etrafında koruyucu önlemler aldı. Moskova ve St. Petersburg’daki havaalanları yalnızca ticari amaçlı kullanılmakta olup, askeri operasyonlar için kullanılmamaktadır. Her iki şehre de yakın askeri havaalanları bulunmaktadır. Geçtiğimiz yıl boyunca Rusya, insansız hava aracı saldırıları sırasında havalimanı operasyonlarını durdurdu. Yüzlerce insansız hava aracının katıldığı büyük çaplı saldırılar, defalarca kez kapatmalara ve geçici iniş kalkışların iptaline yol açtı. Bu durumlar nedeniyle uluslararası havayolu şirketlerinin seferleri sıkça aksadı, terminaller tahliye edildi ve yolcular acil durum sığınaklarına yönlendirildi. Şubat 2023’ten Mayıs 2025’e kadar Rusya’daki havaalanları, “Carpet” protokolleri kapsamında en az 366 kez olağanüstü durumlarda kapatıldı.
“Carpet” (veya “Kovyor”) protokolleri, Rusya’da standart bir havacılık güvenlik prosedürü olup, yetkisiz bir nesnenin veya güvenlik tehdidinin (örneğin, yaklaşan bir insansız hava aracı) tespit edilmesi durumunda derhal hava sahasının boşaltılmasını amaçlar. Bu durumlar, Moskova’daki dört ticari havaalanında günde 1500 ila 1800 uçuşun gerçekleştiği ve St. Petersburg’da ise günlük 400 ila 500 uçuşun yapıldığı göz önüne alındığında önemli aksamalara yol açmaktadır.
Rusya’daki ticari havaalanları faaliyet göstermeye devam ederken, Ukrayna’daki tüm ticari yolcu havalimanları savaşın başlangıcından bu yana kapalıdır. Yolcular, Polonya, Slovakya, Macaristan veya Moldova gibi komşu ülkelere uçmalı ve oradan tren veya otobüsle Ukrayna’ya geçmelidir. Ukrayna hükümetinin ana devlet uçağı olan Airbus A319, Polonya’daki Krakow John Paul II Uluslararası Havaalanı’nda bulunan güvenli bir tesiste bulunmaktadır.
Ukraynalı yetkililer, insansız hava aracı saldırılarının Rusya için savaşın maliyetini artırmak, halkı demoralize etmek ve Rusya liderlerini müzakerelere zorlamak amacıyla düzenlendiğini belirtiyor. Zelenski’nin amacı ateşkes ve Rus ordusunun Ukrayna topraklarından çekilmesi yönünde bir çözüm elde etmektir. Ancak Putin, “teröristlerle” görüşmeyeceğini ifade ediyor.
Ukrayna, Rusya içindeki hedeflere karşı insansız hava aracı saldırılarını artırabilir, ancak aynı zamanda Rusya’nın da misilleme olarak kendi saldırılarını yoğunlaştıracağını bilmektedir. Rusya, UAV’lar dahil olmak üzere çeşitli silahlara sahip ve ayrıca daha hızlı olduğu belirtilen yeni nesil bir insansız hava aracı olan “Geran 3” geliştirdi.
Rusya, giderek artan şekilde Kiev banliyölerindeki üretim ve depolama tesislerine ve Odesa’daki limenlere yönelik saldırılar düzenliyor. Bu türden son bir saldırı, önemli bir silah deposunu hedef aldı ve Odesa’daki saldırılar, limandan yapılan tahıl ve yemeklik yağ ihracatını durdurdu ve aynı zamanda askeri malzeme sevkiyatlarını engelledi.
Zelenski’nin uyarısının mevcut saldırı ve misilleme döngüsünü değiştireceği belirsizdir. Ukrayna’nın her gece yüzlerce insansız hava aracını (bazen binlerle) Rusya içindeki hedeflere karşı kullanmaya devam edip etmeyeceği konusunda soru işaretleri bulunmaktadır. Bu durum, Zelenski’nin söyleyebileceğinden daha fazlasını ima edebilecek bir durum yaratmaktadır. Ancak Putin, “bu bir askeri sır” diyerek konuya açıklık getirmemektedir.
Bu makale, eski ABD Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Bryen tarafından kaleme alınmıştır ve Weapons and Strategy bülteninde yayınlanmıştır.
Teşekkür ederiz!
