Vahşi Lemurlar Opera Sanatçıları Gibi Şarkı Söylüyor: Yüksek Notalara Ulaşırken Ağızlarını Genişletiyorlar

Yeni bir çalışma, vahşi lemuraların seslerini yükseltmek ve yankılantırmak için profesyonel şarkıcıların kullandığı teknikle aynı yöntemi benzetdiğini ortaya koyuyor. Çalışmaya göre bu primatlar yüksek notalara ulaşıırken ağızlarını genişleterek seslerini daha güçlü biçimde iletiyor; araştırmacılar bu davranışın, yoğun orman ortamında uzun mesafelere iletişim kurmayı kolaylaştıran bir uyum olduğunu belirtiyor.

Araştırmacılar, yalnızca şarkı söylediği bilinen lemura türü olan indrileri (indri) inceledi. Bu primatlar Madagaskar’ın doğasındaki tropikal yağmur ormanlarında yaşar ve sesli iletişimini başlıca bölge ayrımını korumak için kullanır. Çalışma, bu şarkıların “buradayız, bu bölgeyi işgal ediyoruz” mesajını taşıdığını açıklıyor.

Sopranolarla Paylaşılan Ses Tekniği

Profesyonel şarkıcılar, seslerini daha yüksek ve yankılı yapmak için ağız ve boğazlarının şeklini hassas biçimde değiştirme eğilimindedir. Bu teknik, “formant akortu” olarak adlandırılır ve özellikle çok yüksek notalara ulaşırken büyük yarar sağlar. Soprano örneğinde olduğu gibi, şarkıcılar müzikal tırmanış sırasında ağızlarını daha geniş açar; bu da ses tellerini zorlamadan seslerini güçlendirmelerine yardımcı olur.

Şimdi yeni araştırma, vahşi lemuraların tam olarak aynı şeyi yaptığını öne sürüyor. 21 Eylül’de PLOS Computational Biology dergisinde yayımlanan çalışma, bu yeteneğin hayvanların yoğun orman yaşam alanlarında uzun mesafelere iletişim kurmalarında muhtemelen yardımcı olduğunu belirtiyor.

“Kendimizi böyle karmaşık şarkılar üretebilen tek ‘soprano’ olarak düşünebiliriz, ancak ormanda şarkı söyleyen, iletişim kuran ve yalnızca hayatta tiên bir başka olağanüstü şarkıcı daha var.”

Chiara De Gregorio, çalışma ortak yazarı; Warwick Üniversitesi (İngiltere)

Araştırmacılar, 19 vahşi indrinin Madagaskar’daki Maromizaha ormanı ve Mitsinjo rezervinde çekilen 83 video kaydını analiz etti. Hareket izleme teknolojisi kullanarak dudaklarının üst ve alt pozisyonunu kare kare belirlediler ve bunu hayvanların şarkı söyleme sesleriyle karşılaştırdı.

Ağız Şekli ile Ses Tonu Arasındaki İlişki

Araştırmacılar, indrilerin daha yüksek frekanslarda şarkı söylerken ağızlarını daha geniş açtığını buldu; tıpkı profesyonel şarkıcıların yaptığı gibi. Bu durum muhtemelen hayvanların seslerini güçlendirir ve kalın bitki örtüsüyle dolu bir ortamda iletişim kurmayı kolaylaştıran faydalı bir uyumdur.

“Indriler, bölgeyi korumak için uzun mesafe şarkısına güvenirler; dolayısıyla bu sinyalin ne kadar uzağa ve ne kadar net iletilmesini arttıran her şey gerçek ve makul bir avantaj sağlar.”

Filippo Carugati, çalışma baş yazarı; Torino Üniversitesi (İtalya)

Araştırmacılar, insansılar ve indrilerin her ikisinin de primat olduğunu ancak bu iki türün ortak bir atadan yaklaşık 74 milyon yıl önce ayrıldığını vurguluyor. Her iki türün bugün aynı tekniği kullanması rağmen, araştırmacılar bu uyumun her hayvanda bağımsız biçimde ortaya çıktığından şüphe ediyor; buna “yaklaşık evrim” (convergent evolution) denir.

“Aynı sorunu çözmeye çalışıyorlar. Bu durumda paylaşılan sorun, sesli bir sinyalin uzun mesafeye nasıl iletileceği,” diyor Carugati. Bulgular, indrileri gürültü fareleri, gibonlar ve gri köpekler gibi ses yolaklarını iletişimlerini optimize etmek için ayarladıkları bilinen artan hayvan listesine ekliyor.

Ritim: İnsan Müziğiyle Paylaşılan Başka Bir Özellik

Seslerini yükseltmek için ağızlarını genişletmek, indrilerin insanlarla paylaştığı tek müzikal özellik değil. 2021 yılında yayımlanan bir çalışma, indrilerin aynı zamanda ritme sahip olduğunu ve sıkça insan şarkılarında kullanılan desenlerde şarkı söylediğini buldu. Benzer şekilde bilim insanları, ritmin bu iki türde bağımsız biçimde evrimleştiğine inanıyor.

“İnsan müziğine çok benziyor; oldukça şaşırtıcı.”

Andrea Ravignani, Sapienza Roma Üniversitesi bilişsel biyolog; 2021 çalışmanın ortak yazarı

Türün Geleceği ve Koruma Çabaları

Bilim insanları 100’den fazla lemura türü bildiyor. Bütün bu türler, yalnızca Madagaskar adında bulunur; burada izole biçimde evrimleştiler. Ancak indriler için zaman tükeniyor olabilir: Bu tür kritik tehlikededir.

Araştırmacılar vahşi ortamdaki birey sayısının tam olarak ne olduğunu bilmiyor, ancak en iyi tahminlerinin 1.000 ile 10.000 arasında olduğu söyleniyor. Tür avlanma, iklim değişikliği ve ormansızlaşma nedeniyle azalıyor; Madagaskar 1953 ile 2014 yılları arasında doğal orman örtüsünün yüzde 44’ünü kaybetti. Habitat kaybı hayvanlar için özellikle zor oldu çünkü popülasyonu “ciddi biçimde parçaladı” ve üremelerini zorlaştırdı.

De Gregorio, yeni çalışmanın indriler ve onların kırılgan gelecekleri hakkında farkındalığı arttırmasına yardımcı olmasını umuyor. “Çok sayıda başka türün aksine, şu ana kadar esaret altında sürdürmek ve üretmek son derece zor olduklarını kanıtladılar. Hayatta kalışları nihayetinde onları vahşi ortamda korumaya bağlıdır.”