Google, Uzaya Veri Merkezleri Göndermek İstiyor ve Ambisliyoli Planını Sınamak İçin Deneme Uydusunu Yörüngeye Yükseltti

Google, 1 Ekim’de dolabı büyüklüğündeki bir deneme uydusunu düşük Dünya yörüngesine göndererek uzaya veri merkezleri kurma hedefine yönelik önemli bir adım attı. Teknoloji devi, yapay zeka modellerini çalıştıracak altyapıyı oraya yerleştirmeyi ve bu sistemlerin güneş ışığıyla beslenmesini amaçlıyor.

Kendi kendine yeten enerji kaynağı umuduyla hayata geçirilen proje, henüz ilk aşamalarında. SpaceX roketiyle uzaya çıkan uyduda dört özel çip çalıştırılıyor; her biri bir veri merkezindeki sunucunun hesaplama gücüne sahip olan bu çipler 15 dakikalık sürelerle Google’ın Gemini yapay zekasını çalıştırıp kısa sorguları işliyor, ardından soğumak için kapanıyor. Uydunun geliştirilmesinde uydu görüntüleme şirketi Planet ile ortaklık kuruldu.

Uluslararası Bir Vizyon: Sadece Google Değil

Veri merkezlerini dünyanın çok yukarısında kurma fikri yalnızca Google’a özgü değil. Topluluk muhaleleti ve zorlanan enerji şebekeleri karşısında yapay zekanın hesaplama gücüne olan talebi büyürken Elon Musk, Jeff Bezos ve başkaları bu kavramı öne sürdü. Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahminlerine göre 2024’te veri merkezleri dünya elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,5’ini oluştururken, bu oranın 2030’a kadar ikiye katılması bekleniyor.

Ozlette enerji canavarları uzayda güneşten tam anlamıyla yararlanabiliyor. Açıklamaya göre uzaydaki neredeyse kesintis güneş ışığı, dünyadaki güneş enerjisinden sekiz kata kadar daha fazla güç sağlayabiliyor.

“Yenilenebilir ve harika bir enerji kaynağına doğrudan erişimimiz var.”

Alexander Wyglinski, Worcester Teknik Enstitüsü elektrik mühendisi

Sovutma Zorlukları: Uzayda Fan Çalışmaz

Ozlette veri merkezi işletmek birçok zorluğu beraberinde getiriyor. İleri düzey bilgisayar işlemeleri çiplerin ısınmasına yol açıyor. Dünyadaki tesislerde çipler su ve fanlarla soğutuluyor; ancak uzayda fanlar çalışmıyor ve oraya büyük miktarlarda su gönderemiyorsunuz.

“Özellikle bir uyduda, hesaplamaları yapmak için daha fazla güç kullanmak, uydunun içindeki dar ortamın içine daha fazla ısı boşaltmak anlamına gelir.”

Bu sözleri Carnegie Mellon Üniversitesi bilgisayar mühendisi Brandon Lucia, NPR muhabirleri John Ruwitch ve Geoff Brumfiel’e söyledi.

Uydular ayrıca uzay atıklarına ve radyasyonun Dünya atmosferinin korumasının ötesinde her şeyi vurmasından kaynaklanan olası elektrik devresi hatalarına dayanıklı olmak zorunda. Wyglinski, Scientific American’a yaptığı açıklamada şunu söylüyor: “Satelit platformlarından bahsettiğimizde ve içine bir bilgisayar yerleştirdiğinizde, masanızdaki gibi bir komputer koymazsınız.”

Yolun Devamı: Gelecek Yıl İki Uydu Daha

Bu zorluklara rağmen Google umutlu. Şirket, gelecek yıl iki uydu daha göndermeyi planlıyor ve 80’den fazla uydudan oluşan filolar kurmayı öne sürüyor. Her biri bir düzine TPU çipi taşıyan bu uydular birbirleriyle ve Dünya ile lazer iletişimi kullanarak uzay tabanlı veri merkezleri görevi görecek.

“Eğer beş yıl sonra yaptığımız her şey mükemmel şekilde işlerse, muhtemelen yeterince risk almadık ve yapabileceğimizden daha az öğrendik demektir.” Beals, Times’a verdiği demeçte ekliyor: “Eğer bundan uzun vadede gerçekten başarılı olursak, bu nihayetinde sıkıcı hale gelecek ve insanlar Gemini sorgularının uzaydan sunuluyor olması gerçeği hakkında hiçbir şey düşünmeyecek.”