La Rioja’daki tarihi kaya oyma kompleksinde salagón taşı ve yüzen ahşap ögeler: Scriptorium yeniden canlandırıldı

İspanya’nın La Rioja bölgesine bağlı Albelda de Iregua beldesinde, mimar Sergio Rojo tarafından restore edilen Peña de las Bodegas kaya oyma kompleksi, bölgenin antik yerleşim izlerini günümü taşıyarak yeniden ziyaretçilere açıldı. Kaya içine oyularak oluşturulan ve halk arasında “Scriptorium” olarak bilinen yapı, iki seviyeli düzeniyle hem arkeolojik hem mimari değeriyle dikkat çekiyor. Rojo, mevcut kaya yapısını koruyarak minimal yeni ögeler ekledi; bu sayede antik mekanlar doğal ışık ve ahşap dokuyla buluşuyor.

Kompleks, Peña Salagona ve Peña de las Bodegas kayaları arasında kalan kazılmış alanlardan oluşan tarihi bir grubun parçasını oluşturuyor. Zaman içinde güvercinlikler, hayvan barınakları ve ermişlere ile manastırlılara ait yerleşim alanlarına dönüşen mekanlar, yakındaki San Martín Manastırı’yla da ilişkilendiriliyor. Scriptorium adı ise bu çevrede yazıldığı bilinen Codex Vigilanus (Codex Albeldensis) adlı el yazmasından geliyor.

Kaya içine oyularak biçimlenen mimari

Kompleks, kayaların karakteristik özelliği olan ve “salagón” olarak adlandırılan kilcepli taşın kazılmasıyla oluşturulmuş. Mimaride yeni yapı malzemesi eklemek yerine malzemenin uzaklaştırılması esası öne çıkıyor. Vadiye ve Cameros bölgesine giden doğal geçidi gören geniş bir dış erişim alanı bulunan kompleks, iç mekanda merdivenlerle birbirine bağlanan iki seviyeye yayılıyor. La Rioja’nın kazılmış şaraplık mimarisinin karakteristik öğeleri olan uzun havalandırma kuyuları da burada yer alıyor; bölgede “zarcera” veya “tufera” olarak bilinen bu yapılar, mekanın tarihsel işlevine ışık tutuyor.

Tersine çevrilebilir ahşap ögeler kayayı koruyor

Sergio Rojo’nun restorasyonu, mevcut kaya yapısını koruyarak yalnızca az sayıda yeni öğe eklemeyi hedefliyor. Dış alanda yer alan banklar bir topluluk alanı oluştururken, temizlenmiş taş yüzeyler kazılmış alanların daha okunabilir olmasını sağlıyor. İç mekanda aydınlatmalı yüzen ahşap zemin ziyaretçilere kompleks içinde yol gösterirken, batıdaki kaya yüzündeki açıklıklar doğal ışığın artması için yeniden düzenlendi.

Müdahale, yeni çalışmaların tersine çevrilebilir kalmasını ve kazılmış mimariye verilen zararın en aza indirilmesini gözeterek kuru sistemlerle gerçekleştirildi; beton ve çimento kullanılmadı. Ahşap ile mevcut taş birincil malzeme paletini oluştururken, yeni ögelerle sit alanında önceden var olan malzemeler bir araya getirildi.

Rujo’nun bu yaklaşımı, antik dönemin izlerini taşıyan yapıların günümüzde yeniden işlevlendirilirken özgün dokusunun korunmasına örnek teşkil ediyor. Tasarım, arkeolojik mirasla çağdaş mimarinin uyumlu bir biçimde buluştuğu bir model olarak değerlendiriliyor.

Rujo tarafından tasarlanan Peña de las Bodegas kaya oyma alanının restorasyonu, okurların kendi çalışmalarını yayımlamaya sunulduğu girişim üzerinden tasarım camiasına ulaştı. Mimar Sergio Rojo’nun (@sergiosrojo) bu projesi, bölgenin zengin arkeolojik mirasının sürdürülebilir biçimde gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlıyor.