Okladnikov Mağarası: Altay’daki Doğuda Teyit Edilmiş Neandertal Kalıntısı

Okladnikov Mağarası’nın Konumu ve Doğası

Okladnikov Mağarası (Rusça: пещера Окладникова), güney Sibirya’daki Altay Krayı’ndaki Soloneshensky Rayonu’nda, Altay Dağları’nın eteklerinde yer alan bir paleoantropolojik sit alanıdır. Mağara güneye bakar ve Anuy Nehri’nin bir kolu olan Sibiryachikha Nehri vadisinin sol kıyısından yaklaşık 14 metre yukarıda, Devoniyen bir karstik yamaçta bulunur. Denisova Mağarası’nın yaklaşık 50 km kuzeyinde konumlanan mağara, aslında birbirine bağlı boşluklardan oluşan bir komplekstir: bir çıkıntıdan, 8 m genişliğinde, 2 m yüksekliğinde ve 4,2 m derinliğinde bir giriş alanından ve beş galeriden oluşmaktadır. Dar mağara, tepenin içine doğru yaklaşık 35 metre boyunca uzanır.

Mağara adını aslen 1 kilometre yakınında bulunan Sibiryachikha köyünden almıştır. Mağara, Alexey Okladnikov’un onuruna Anatoly P. Derevianko tarafından yeniden adlandırıldı. Mağaradaki kazılar ilk olarak 1984 yılında gerçekleştirilmiştir. Mağara, Denisova Mağarası, Ust-Karakol, Kamminaya Mağarası, Isrkra Mağarası, Karama ve Anuy I-III ile birlikte Anuy Havzası’nda bulunan birkaç Paleolitik bölgeden biridir.

Arkeolojik Buluntular ve Taş Endüstrisi

Okladnikov Mağarası, Altay-Sayan bölgesindeki en kapsamlı şekilde incelenen Paleolitik alanlardan biridir. Mağarada, 33.000 ile 44.000 yıl öncesine dayanan zengin bir Musteryen taş endüstrisinin yanı sıra çok sayıda parçalanmış hominin fosili keşfedildi. Arkeologlar Okladnikov Mağarası’nda yedi arkeolojik katman tespit ettiler. Mağaradan yaklaşık 4000 taş alet çıkarılmıştır. Musteryen eserler yedi katmanın tamamında görülmektedir. Bulunan eserler çoğunlukla kazıyıcılar ve kazıyıcı-bıçaklardan oluşmaktaydı. Okladnikov Mağarası’ndaki aletlerin yaklaşık dörtte biri jasperoidlerden, yaklaşık %5’i ise boynuztaşlarından yapılmıştır.

Okladnikov Mağarası’ndaki taş endüstrisi, Altay-Sayan bölgesindeki başka bir yer olan Chagyrskaya Mağarası ile benzerlik göstermektedir ve diğer Altay sit alanlarından oldukça farklıdır. Bununla birlikte, Chagyrskaya Mağarası’ndan farklı olarak, Levallois tipi aletler, Okladnikov Mağarası’nda da bulunmaktadır. Her iki sit de çok sayıda Neandertal/Musteryen taş alet içermektedir. Litik kültür başlangıçta Altay Musteryen olarak adlandırıldı; günümüzde, kültür daha yaygın olarak Sibiryachikha kültürü veya Sibiryachikha varyantı olarak anılır.

Hominin Fosilleri ve Arkeogenetik Analiz

Mağarada, çoğunlukla yetişkinlerden gelen 168 hominin fosili parçası ortaya çıkarıldı. Hominin kalıntıları, büyük olasılıkla en az dört farklı bireyi temsil eden beş diş ve dokuz kafatası parçası içermektedir. Arkeologlar uzun süredir fosil hominin kalıntılarının Neandertallere ait olduğunu varsaymaktaydı; bununla birlikte, bazıları kalıntıların karma Homo erectus özelliklerine sahip insanlara ait olduğu da iddia ediliyordu. Oldukça parçalı ve dolayısıyla sınıflandırılması zor olan Neandertallerle yapılan morfolojik karşılaştırmalar, kesin olarak ikna edici sonuçlar vermedi. DNA testinin bazı hominin fosil kalıntılarına başarılı bir şekilde uygulanmasıyla bu sorun ortadan kalktı.

2007 yılında, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar, Okladnikov Mağarası’ndaki iki fosil hominin parçasından DNA çıkarmayı başardılar: bir bebeğin humerus diyafizi ve ayrı bir uyluk kemiği parçası. mtDNA dizilimi, her iki parçanın da büyük olasılıkla Okladnikov 2 olarak adlandırılan aynı kişiye ait olduğu doğrulandı. Okladnikov 2’den elde edilen HVR I’in (hiperdeğişken bölge I) mtDNA dizileri, bireyin Neandertal olduğunu doğruladı. mtDNA analizi temelinde, Okladnikov 2’nin daha çok Avrupa ve Batı Asya Neandertalleri ile ilişkili olduğu ortaya çıkarıldı. 2014 yılında bozulmuş dizilerden eski DNA’yı ortaya çıkaran bir analiz sonucunda, araştırmacılar Okladnikov 2’ün mtDNA dizisini tamamlamayı başardı. Tamamlanan dizi, Okladnikov 2 mtDNA’sının Mezmaiskaya Mağarası’ndan dizilenen Mezmaiskaya 1’e göre bazal olduğunu ve daha önce düşünülenden daha fazla batı Neandertallerine yakın olduğunu ortaya çıkardı.

Fauna, Diyet ve Etkiler

Mağarada en az 20 farklı türü temsil eden 6000’den fazla hayvan fosili parçası keşfedildi. Dağ sıçanı, boz kurt, kızıl tilki, ayı, at, mağara sırtlanı, yünlü gergedan, ren geyiği, bozkır bizonu, kızıl geyik, Sibirya dağ keçisi ve argali koyunu, mağara sırtlanı gergedan kalıntıları ortaya çıkarıldı. Buluntular arasında kunduz, Panthera spelaea ve kızıl kurt kalıntıları da keşfedildi. Mağara sırtlanı kalıntılarının yoğun varlığı, mağaranın büyük olasılıkla aralıklı olarak mağara sırtlanları ve homininler arasında paylaşıldığını göstermektedir.

Diyetle ilgili karşılaştırmalı araştırmalar, Altay-Sayan bölgesinden Neandertallerin, Avrupa’nın son dönem Neandertallerine benzer bir şekilde yaşadıklarını göstermektedir. Her ikisi de, büyük otçulları avlamaya muhtemelen bağımlı olan uzman avcılar olma belirtileri göstermektedir. İskelet kalıntılarından elde edilen DNA, Batı Avrupa’da bulunan Neandertallerle yakından ilişkili olan Altay Neandertallerinin daha eskiden düşünülenden 2000 kilometre daha doğuda dolaştığını göstermiştir. Yerel habitat, memeli kaynakları açısından zengindi ve bu sayede Altay Neandertalleri en az 300.000 yıl önce Altay Dağları’nın eteklerine kalıcı olarak yerleşmişti. Altay Neandertalleri, öncelikle nehirlere yakın ve vadiler içindeki stratejik konumlarına, avcılık için en ideal konumlar olduğu için yerleşmiş gibi görünmektedir. Altay-Sayan bölgesi, ilk hominin sakinlerine çok çekici bir ortam sağladı.

Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.