Okladnikov Mağarası: Altay’ın Doğudaki Neandertal İzleri ve Sibiryachikha Kültürü

Okladnikov Mağarası’nın Konumu ve Doğası

Okladnikov Mağarası (Rusça: пещера Окладникова), güney Sibirya’daki Altay Krayı’nın Soloneshensky Rayonu’nda, Altay Dağları’nın eteklerinde yer alan bir paleoantropolojik alanıdır. Mağara güneye bakar ve Anuy Nehri’nin bir kolu olan Sibiryachikha Nehri vadisinin sol kıyısından yaklaşık 14 metre yukarıda, Devoniyen bir karstik yamaçta bulunur.

Mağara adını aslen 1 kilometre yakınında bulunan Sibiryachikha köyünden almıştır. Mağara, Alexey Okladnikov’un onuruna Anatoly P. Derevianko tarafından yeniden adlandırılmıştır. Kazılar ilk olarak 1984 yılında gerçekleştirilmiştir.

Mağaranın Fiziksel Yapısı

Denisova Mağarası’nın yaklaşık 50 km kuzeyinde yer alan Okladnikov Mağarası, birbirine bağlı boşluklardan oluşan bir komplekstir. Mağara bir çıkıntıdan, 8 m genişliğinde, 2 m yüksekliğinde ve 4,2 m derinliğinde bir giriş alanından ve beş galeriden oluşmaktadır. Dar mağara, tepenin içine doğru yaklaşık 35 metre boyunca uzanır.

Sadece yüz metre ötesinde, 1985 yılında henüz sınıflandırılmamış bir çocuğun humerusunun bulunduğu Sibiryachikha VI adlı bir hayvan mağarası bulunmaktadır. Araştırmacılar, insan yerleşimine dair hiçbir iz bulamamalarına rağmen, bu mağaranın gerçek Okladnikov Mağarası’ndan insan yerleşimine daha iyi hizmet etmiş olabileceğini öne sürmüşlerdir.

Arkeolojik Katmanlar ve Taş Aletler

Arkeologlar Okladnikov Mağarası’nda yedi arkeolojik katman tespit ettiler. Mağaradan yaklaşık 4000 taş alet çıkarılmıştır. Musteryen eserler yedi katmanın tamamında görülmektedir. Bulunan eserler çoğunlukla kazıyıcılar ve kazıyıcı-bıçaklardan oluşmaktaydı. Okladnikov Mağarası’ndaki aletlerin yaklaşık dörtte biri jasperoidlerden, yaklaşık %5’i ise boynuztaşlarından yapılmıştır.

Okladnikov Mağarası’ndaki taş endüstrisi, Altay-Sayan bölgesindeki başka bir yer olan Chagyrskaya Mağarası ile benzerlik göstermektedir ve diğer Altay sit alanlarından oldukça farklıdır. Bununla birlikte, Chagyrskaya Mağarası’ndan farklı olarak, Levallois tipi aletler, Okladnikov Mağarası’nda da bulunmaktadır. Her iki sit de çok sayıda Neandertal/Musteryen taş alet içermektedir. Litik kültür başlangıçta Altay Musteryen olarak adlandırıldı; günümüzde kültür daha yaygın olarak Sibiryachikha kültürü veya Sibiryachikha varyantı olarak anılır.

Homino Fosilleri ve DNA Analizleri

Mağarada, çoğunlukla yetişkinlerden gelen 168 hominin fosili parçası ortaya çıkarıldı. Hominin kalıntıları, büyük olasılıkla en az dört farklı bireyi temsil eden beş diş ve dokuz kafatası parçası内ermekteydi. Arkeologlar uzun süredir fosil hominin kalıntılarının Neandertallere ait olduğunu varsaymaktaydı; bununla birlikte, bazıları kalıntıların karma Homo erectus özelliklerine sahip insanlara ait olduğu da iddia ediliyordu. Oldukça parçalı ve dolayısıyla sınıflandırılması zor olan Neandertallerle yapılan morfolojik karşılaştırmalar, kesin ikna edici sonuçlar vermedi. DNA testinin bazı hominin fosil kalıntılarına başarılı bir şekilde uygulanmasıyla bu sorun ortadan kalktı.

2007 yılında, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar, Okladnikov Mağarası’ndaki iki fosil hominin parçasından DNA çıkarmayı başardılar: bir bebeğin humerus diyafizi ve ayrı bir uyluk kemiği parçası. mtDNA dizilimi, her iki parçanın da büyük olasılıkla Okladnikov 2 olarak adlandırılan aynı kişiye ait olduğu doğrulandı. Okladnikov 2’den elde edilen HVR I’in (hiperdeğişken bölge I) mtDNA dizileri, bireyin Neandertal olduğunu doğruladı. mtDNA analizi temelinde, Okladnikov 2’nin daha çok Avrupa ve Batı Asya Neandertalleri ile ilişkili olduğu ortaya çıkarıldı. 2014 yılında bozulmuş dizilerden eski DNA’yı ortaya çıkaran bir analiz sonucunda, araştırmacılar Okladnikov 2’nin mtDNA dizisini tamamlamayı başardı. Tamamlanan dizi, Okladnikov 2 mtDNA’sının Mezmaiskaya Mağarası’ndan dizilenene göre bazal olduğunu ve daha önce düşünülenden daha fazla batı Neandertallerine daha yakın olduğunu ortaya çıkardı.

Diyet ve Yerleşim Stratejileri

Diyetle ilgili karşılaştırmalı araştırmalar, Altay-Sayan bölgesinden Neandertallerin, Avrupa’nın son dönem Neandertallerine benzer bir şekilde yaşadıklarını göstermektedir. Her ikisi de, büyük otçulları avlamaya muhtemelen bağımlı olan uzman avcılar olma belirtileri göstermektedir.

Mağarada en az 20 farklı türü temsil eden 6000’den fazla hayvan fosili parçası keşfedildi. Dağ sıçanı, boz kurt, kızıl tilki, ayı, at, mağara sırtlanı, yünlü gergedan, ren geyiği, bozkır bizonu, kızıl geyik, Sibirya dağ keçisi ve argali koyunu, mağara sırtlanı gergedan kalıntıları ortaya çıkarıldı. Buluntular arasında kunduz, Panthera spelaea ve kızıl kurt kalıntıları da keşfedildi. Mağara sırtlanı kalıntılarının yoğun varlığı, mağaranın büyük olasılıkla aralıklı olarak mağara sırtlanları ve homininler arasında paylaşıldığını göstermektedir.

Genetik ve Tarihlendirme Bulguları

İskelet kalıntılarından elde edilen DNA, Batı Avrupa’da bulunan Neandertallerle yakından ilişkili olan Altay Neandertallerinin daha eskiden düşünülenden 2000 kilometre daha doğuda dolaştığını göstermiştir. Yerel habitat, memeli kaynakları açısından zengindi ve bu sayede Altay Neandertalleri en az 300.000 yıl önce Altay Dağları’nın eteklerine kalıcı olarak yerleşmişti. Altay Neandertalleri, öncelikle nehirlere yakın ve vadiler içindeki stratejik konumlarına, avcılık için en ideal konumlar olduğu için yerleşmiş gibi görünmektedir.

Palinolojik kanıtlar, günümüzde olduğu gibi, Paleolitik hominin buluntularıyla ilişkili zaman boyunca çevredeki alanın, biraz daha soğuk ve daha nemli bir bağlamda olsa da, temel olarak kuru orman bozkırlarından oluştuğunu göstermektedir. Erken ve orta Geç Pleistosen boyunca, genel olarak geniş olan bu bölge, kozalaklı ağaç ve bazı geniş yapraklı ağaçlardan oluşan bir orman ve orman tundrasından oluşuyordu. Bu koşullar altında, Altay-Sayan bölgesi, ilk hominin sakinlerine çok çekici bir ortam sağladı.

Bu açıklama Vikipedi kaynaklarından uyarlanmıştır ve şu lisans altında sunulur: CC BY-SA 4.0.