Dünya Ticaret Merkezi’nin Yıkılışından 25 Yıl Sonra Bir Mimarın Mirası Hâlâ Yazılıyor

Minneapolis merkezinde, sıradan kulelerin bulunduğu bir köşede, yeşil serpantin taşından cephesi ve üzerinde hipnotik bir dizi gotik kemer bulunan tuhaf görünümlü bir yapı var. İlk bakışta, Orta Batı’daki ağırbaşlı bir sigorta şirketinin eski genel merkezinden çok bir şehir tapınağına benziyor.

1965’te açılan bu bina, Japon asıllı Amerikalı mimar Minoru Yamasaki’nin eseri; Yamasaki en çok Dünya Ticaret Merkezi‘yle tanınır. Bu kompleks — 2001’de yıkılana kadar — mimarlık eleştirmenleri ve New Yorklular tarafından fazla steril ve baskın bulunduğu için genellikle küçümseniyordu.

Ticaret merkezi kulelerine yönelik saldırının bu sonbahar 25’inci yıl dönümü yaklaşırken, Yamasaki’nin eserleri üzerine düşünmek için uygun bir zaman. Bu eserler arasında dünyanın dört bir yanında birkaç düzine ofis binası, üniversite kampüsü yapısı, sinagog, otel ve havalimanı terminali yer alıyor. Bu koleksiyon şimdi yeniden değerlendirilirken, Yamasaki’nin 20. yüzyıl mimarları arasındaki yeri de yeniden değerlendiriliyor. Ve bunun iyi bir nedeni var.

“Sürpriz, huzur, neşe” Yamasaki’nin ilkesiydi. 20. yüzyılın modernist devlerinden Mies van der Rohe’nin popülerleştirdiği çelik ve cam kutuları, Yamasaki’nin 1950’lerde dünyayı dolaşırken âşık olduğu Avrupa ve Asya’nın büyük katedralleri ve saraylarındaki süsleme ayrıntılarıyla birleştirmeye çalıştı.

The New York Times muhabiri Eric Ruby, Minoru Yamasaki’nin Orta Batı, Seattle ve Japonya’daki 20 binasından birkaçını ziyaret etti; bunlar mimarın başarılarını ve başarısızlıklarını yansıtıyor. Fotoğraf: Eric Ruby, The New York Times.

Bu, karşıtların neredeyse imkânsız bir estetik eşleştirmesiydi ve Yamasaki’ye onlarca yıl boyunca iç sıkıntısı yaşattı. Ama bazen bunu başardı.