Bayrak Yükseldi: Robert A. Nakamura’ın Öncü Aktivisten Sineması

2025 yılında vefat eden yönetmen Robert A. Nakamura için New York Times gibi büyük gazeteler ile tarihsel topluluk basını Nichi Bei News tarafından “Asya Amerikalı medyanın babası” olarak anıldı. 2001 yılında UCLA profesörü Don Nakanishi tarafından uydurulan bu lakap, Nakamura’nın Asya Amerikalı kimliğine sahip ilk yönetmenlerden biri olma ve Asya Amerikalı sinemasının önde gelen eğitmeni ve manevi rehberi olma konumunu özetliyor.

Nakamura’ın eşi, tarihçi ve küratör Karen Ishizuka’ya göre Robert bu unvanı yaşlı göründüğü için espriyle karşıladı. “En azından ‘büyükbaba’ değildi,” diye hatırlıyor. İki kelime arasındaki ayrım yalnızca yaşla ilgili değil. Eğer büyükbaba onurlu bir atayı çağrıştırıyorsa, yan Baba sırlarını anlattığın, yaratıcı ve felsefi olarak seni besleyen havalı bir yaşlıyı akıla getirebilir. 1972 UCLA öğrenci filmi Manzanar genellikle II. Dünya Savaşı sırasında Japon Amerikalıların tutuklanmasını işleyen ilk filmlerden biri olarak tanımlanan Nakamura yalnızca tarihsel bir figür değildi. Ömrü boyunca, kurucularından biri olduğu ve Justin Lin, Christopher Makoto Yogi, Miko Revereza ve sayısız başkasının ilk çalışmalarını destekleyen medya kolektifi Visual Communications başta olmak üzere Los Angeles‘taki Asya Amerikalı film yapım sahnesinin başlıca direği olmaya devam etti.

Nakamura’ı bir “yan Baba” olarak yakışır biçimde onurlandırmak, aynı zamanda onu sonraki kuşak Asya Amerikalı yönetmenleri ilhamlandıran yenilikleriyle bir sanatçı olarak da görmektir. Nakamura’nın vefatından sonra mirasına ilişkin yeniden değerlendirilmelerde, sanatı ve kendisiyle birlikte film öğrencisi olan arkadaşlarının, bir kuşağın yorgunluğa uğrattığı travma ile beyaz Amerikan medyasının seçici unutkanlığı ve açık ırkçılığı nedeniyle boğazda bir yumru gibi sıkışmış, görünüşte betimlenemez kişisel ve kolektif anıları kazmaya çalıştıkları teknikler yeterince konuşulmadı.

Wataridori: Birds of Passage

Hito Hata: Raise the Banner