Geçtiğimiz 40 yıl içinde herhangi bir zamanda Londra Yeraltı’nda yolculuk yaptıysanız, büyük ihtimalle bir ya da birkaç şiirle karşılaşmışsınızdır. Belki istasyon koridorlarını süsleyen afişlerde ya da reklamların genellikle yer aldığı vagonlarda.
Bu şiirler çoğu zaman beklenmedik, keyifli ve hüzünlüdür. İşe gidenleri insan olmamızın önemini hatırlatır ve yolculara kısa bir nefes alma imkanı sunar. İster boş bir platformda ister kalabalık bir vagonda olsun, Londralılar ve turistler şiirin ritminden etkilenebilir.
“Bu büyük, kirlenmiş yeri seviyorum,” diyor Benjamin Zephaniah, 2001 yapımı The London Breed adlı eserinde. “Yeniden şekillendirilen bir dünyadan şarkı söylüyorum,” diyor umutlu bir tonla Nijeryalı şair Niyi Osundare, 1981 yapımı I Sing of Change adlı eserinde. 2023 yapımı A Bunch of Consolation adlı eserinde Maura Dooley bizi “sevmeye, sesimizi çıkarmaya, sağlam durmaya” davet ediyor. Grace Nichols’in 1984 yapımı Like a Beacon adlı eserinde annesinin yemeklerine duyduğu hüzünlü özlem iştahınızı açıyor ama kalbinizi kırıyor. Bu eser, afişlerde yer alan ilk şiirlerden biridir.

Bu yıl Poems on the Underground, şiiri işe giden kitleye taşımasının 40. yılını kutluyor. Görüntülenen ilk şiirler Robert Burns’ün 1788 yapımı Up in the Morning Early’ı; Seamus Heaney’in 1984 yapımı The Railway Children’i; Grace Nichols’in 1984 yapımı Like a Beacon’i; Percy Bysshe Shelley’nin 1818 yapımı Ozymandias’ı ve William Carlos Williams’ın 1934 yapımı This Is Just To Say’idir.
Proje, Amerikalı deneme yazari ve roman yazarı Judith Chernaik’in eseridir. Chernaik, bu fikri 1972’de Londra’ya kayınbiraderi ve çocuklarıyla birlikte yerleştikten sonra genç bir akademisyen olarak ortaya koymuştur. Çift, Barrow şairleri Gerard Benson ve Cicely Herbert ile dost olmuş ve kısa sürede edebi çevrelerinin bir parçası olmuştur. Barrow şairleri, şiirlerini yerel pazarlarda el arabalarında satarak adlarını alan, yazarlar ve halk müziği müzisyenlerinden oluşan bir gruptur.
Çifte oyun okuma gruplarına davet edilmiş ve böyle bir toplantıda incelenen eser Shakespeare’in As You Like It’ıdır. Chernaik, Orlando karakterinden etkilenmiştir; Orlando, aşkı Rosalind için Arden Ormanı’ndaki ağaçlara şiirler asar.
London Metro’sı gerçek bir çağdaş Arden Ormanı gibi hayal eden Chernaik, bu fikri arkadaşlarına sordu: reklam alanlarına birkaç şiir asmak istiyordu. Bu öneriden hoşlanan arkadaşları onu teşvik etti ve ertesi sabah, kararlı bir Chernaik London Transport’a (daha sonra TfL olacak) bir mektup yazdı.
Şaşkınlıkla, London Transport’ın kendisine yanıt verip önerisini ilginç bulduğunu gördü. 1985’te bir Arts Council (Sanat Konseyi) desteği sağladı ve artık edebi tarih var: Poems on the Underground ile dört yıldır halkla şiiri paylaşmak.
Edebiyat akademisyeni Anna Barton, As You Like It oyununda “Arden Ormanı özgürlüğün, dönüşümün ve aşkın mekanıdır – ama aynı zamanda orada çalışan çobanlar için zorluk da taşır” gözlemini yapmıştır. Ancak Shakespeare, romantik şiirin araştırmacısı Chernaik için ilham kaynağıyken, onu harekete geçiren şey Percy Bysshe Shelley ve John Keats çalışmaları olmuştur.

Roger Robinson’ın şiiri, metroda insanları durup gülümsemeye sevk eden türden bir eser tam olarak.
PA / Alamy
Kargaşanın içinde anlam bulmak
Günümüzde Cherniak’ın ortak yönetmenleri şairler Imtiaz Dharker ve George Szirtes; Benson’un 2014’teki ölümünün ardından Herbert geri çekildi. Program o kadar başarılı oldu ki, New York, Paris, Pekin, Dublin, Moskova, Şanghay ve Varşova gibi şehirlerde örnek alındı.
London’da metro, dünyanın en iyi şiirlerinin ritmine göre ilerliyor. Favorilerimden biri 1889’da ilk kez yayımlanan Oscar Wilde’ın Symphony in Yellow şiiri.
Köprünün üzerinden bir otobüs
Sarı bir kelebek gibi sürünür,
Ve buraya buraya, geçen bir yolcu
Küçük, huzursuz bir sinek gibi görünür.
İlk kez metronun içinde gördüğümde şiir beni 1890’ların Londra’sına götürdü. 19. yüzyılda otobüs hatları renk kodluuydu – Wilde’ın otobüsü sarı bir kelebibe övmesi ne kadar zekiceydi. Kendi Oscar Wilde’ını da betimleyen bir illüstrasyon içeren şiirin tasarımı, bana Poems on the Underground’un güzellikli tipografiden, renk kullanımıdan ve yerleşim düzeninden gelen görsel etkisinin başka bir yönünü fark ettirdi.
Şair Arthur Symons, 1909’da metroda yolculuk yapan yolcuların insaniyetini yitirmesi hakkında şunları yazmıştı: “Makinelerde şu an gördüğümüz varlıklar neredeyse insan adını hak etmiyor; çünkü hiçbir şeyi görmemek için yeterince hızlı gidebilmeleri adına tüm tanınırlıkları bozulmuş durumda.”
Son 40 yıldır Poems on the Underground tam da bunun tam tersini yapıyor: yolcuları sürekli olarak insaniyetlerini hatırlatıyor. Ve Symons, belleğin sürekliliği üzerine yazdığı, 1899 tarihli A Tune şiirinin bir gün metrona asılacağından haberdar olsa büyük keyif alırdı.
İlk kez projeye dahil edilen şairlerden biri olan Seamus Heaney, 1999’da Chernaik’e şunları yazmıştı: “Metrodaki şiirleri öncelik olarak sürdürdüğün için sana hayran kaldım; yapılışının değeri var ve birçok kişinin şiirin yaşama değerini artırmasına katkı sağladığından eminim. Bu işe dualarım olsun.”
Cambridge Üniversitesi’ndeki Poems on the Underground arşivi, projenin hem halk hem de şairler tarafından çok sevildiğinin kanıtı. Sanatın yükseltici etkisinin ve sanatın günlük halk alanlarına getirilmesinin onları kullanan insanların deneyimini nasıl dönüştürebileceğinin güçlü bir örneği.
-
Transport for London
Kaynak: The Conversation ↗💬 Topluluk Masası & Tartışma
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔




1 yanıt
[…] Çekebilir: Poems on the Underground 40 Yaşında: Shakespeare, Londra’nın En Çok Sevilen Halk Sanatı Proje… Kaynak: Philosophynews ↗Kaynak yazarı: Philosophy News 💬 Topluluk Masası & […]