William Kentridge, Mikhael Subotzky, Ravelle Pillay, Liza Essers ve Sam Nhlengethwa. Goodman Gallery’nin izniyle.
“Şimdiki bilgimle geçmişe dönüp baksaydım, böyle bir hamle yapabilir miydim? Muhtemelen hayır. Gençliğin güzelliği de bu, değil mi?” Goodman Gallery’nin sahibi ve direktörü Liza Essers, 2008 yılında Güney Afrika’daki bu çağdaş sanat galerisini kurucusu Linda Givon’dan satın aldığı döneme dönüyor. O zamanlar sadece bir işi devralmadığını biliyordu. “Benimle aynı değer sistemini paylaşan bir kurumun elinde tutabildiğim için kendimi inanılmaz ayrıcalıklı hissettim.”
Givon, Güney Afrika’da apartheid döneminin zirvesinde, 1966’da Johannesburg’da Goodman Gallery’yi kurarak ırksal ayrımcılık altındaki bir ülkede sanatçılara ırk fark etmeksizin bir alan açmıştı. Yaklaşık 60 yıl sonra galeri, El Anatsui, William Kentridge, Carrie Mae Weems, Yinka Shonibare ve Pamela Phatsimo Sunstrum gibi sanatçıları içeren üç şehirde sergilerle bu yıl dönümünü kutluyor.


Liza Essers’ın portresi. Fotoğraf: Anthea Pokroy. Goodman Gallery’nin izniyle.
Linda Givon’un portresi. Goodman Gallery’nin izniyle.
Goodman’ı uluslararası bir galeriye dönüştürmek için 18 yıl harcamış olan Essers için bu dönüm noktası, böyle bir mirası nasıl ileriye taşımanın anlamı üzerine düşünmek için de bir fırsat. Galerinin erişimi genişlemiş olsa da sanatçılar ve onların eserlerinin temelindeki değerler merkezde kalmaya devam ediyor.
“Bunun uzun vadeli bir yaşam projesi olacağını bilmiyordum,” diyor Artsy’ye. “Sanırım insan kendini olması gereken yere bırakıyor.”
Galergi ziyaretçisinden galeri sahibine
Goodman Gallery Cape Town’un dış görünüşü. Fotoğraf: Anthea Pokroy. Goodman Gallery’nin izniyle.
Essers Durban’da büyüdü ve 1996’da, Güney Afrika’nın ilk demokratik seçimlerinden iki yıl sonra üniversiteden mezun olur olmaz Johannesburg’a taşındı. Finansal strateji danışmanı olarak ilk işi, Libya’dan Yahudi bir mülteci olarak Güney Afrika’ya gelmiş olan annesi için güvenli bir seçimdi.
Tesadüfen ofisi Goodman Gallery’nin hemen yakınındaydı. Kıdemli küratör Neil Dundas’tan sergiler hakkında bilgi alarak düzenli bir ziyaretçi haline geldi ve çocukluğunda Durban’daki KZNSA Galeri’sine (o zamanlar NSA) ve trompet çalan babasıyla birlikte gittiği caz kulüplerine dair tanıdık bir hissi yeniden keşfetti. “Dışarıdaki her şeyi geride bırakıp düşünmek, yansıtmak ve hayal kurmak için bir alan bulabiliyordum,” diye anımsıyor. “Başlangıçta mesele o histi.”
Linda Givon’un Norman Catherine ile portresi. Goodman Gallery’nin izniyle.
Linda_Givon, 1966 tarihli Artlook kapağında. Goodman Gallery’nin izniyle.
“Sanatçı atölyelerinde olmayı çok seviyordum,” diyor. “Bu bana büyük bir mutluluk veriyordu.” Sanat, sanatçılar ve galerinin geleceği üzerine yaptıkları sohbetlerle aralarındaki ilişki gelişti. Givon emekli olduğunda, kırk yılı aşkın bir süre inşa ettiği kurumu Essers’a emanet etti.
Liza Essers ve William Kentridge atölyede. Goodman Gallery’nin izniyle.
Bu önemli bir mirastı. 1960’lar ve 70’lerde apartheid hükümetine meydan okuyan sanatçılar genellikle sürgün ve sansürle karşılaştığı bir dönemde Goodman, Dumile Feni, Sydney Kumalo ve Ezrom Legae gibi siyahi sanatçıların eserlerini sergilemişti.
Galeri 1984’te Afrika’dan Art Basel’e katılan ilk kurum oldu ve 1989’da sanatçı Sue Williamson’ın apartheid rejimine karşı ortaya çıkan görsel sanatları belgeleyen dönüm noktası niteliğindeki Resistance Art in South Africa kitabını yayımlama riskini aldı. “Linda ile hayatının sonlarına doğru tanıştım,” diyor Essers. “Ama kişiliğini bildiğim için, bir şeyi mutlak tutku ve azimle yaptığınızda her şeyin mümkün olduğunu düşünüyorum.”
Goodman Gallery London’un dış görünüşü. Goodman Gallery’nin izniyle.
Givon Güney Afrika içindeki mevcut durumu zorlamıştı ve apartheid sonrası gelen özgürlükle Essers, Goodman’ın etkisini sınırların ötesine genişletme fırsatını gördü. Başlangıçtan itibaren Küresel Güney’den sanatçıların uluslararası kariyerlerini inşa etmek, ortak sömürge geçmişlerinden şekillenmiş pratikleri birbirine bağlamak ve Afrika kıtasındaki izleyicilere başka yerlerden gelen sanatçıları tanıtmak istedi.
“Sadece Güney Afrikalı sanatçıları temsil etmemiz, Batı’daki anlatıyı etkileme yeteneğimizi sınırlıyordu,” diyor. “Brezilya’daki São Paulo Bienali’ne, Küba’daki Havana Bienali’ne seyahat ederek, kıta genelinde dolaşarak ve Amerika’da Afrikalı-Amerikalı sanatçılarla etkileşim kurarak, asıl ilginç olanın küresel bir söylem oluşturmak olduğunu anladım. Afrika bağlamını daha geniş bir perspektiften ele almak istedim.”
Carrie Mae Weems’in Goodman Gallery London’daki sergisinden bir kurulum görünümü, 2026. Sanatçının ve Goodman Gallery’nin izniyle.
İlk işe aldığı sanatçılardan biri New York’ta tanıştığı Hank Willis Thomas’tı. “Birlikte büyüdük,” diyor. Kendi geçmişi de ilgi alanlarını şekillendirmişti: Annesinin ailesinin geldiği Kuzey Afrika’dan gelen sanatçılarla özel bir bağ hissediyordu.
Essers’ın geniş vizyonu galerinin fiziksel varlığını da değiştirdi. Goodman 2019’da Londra’da açıldı ve 2023’te Johannesburg ile Cape Town’daki mekanlarının yanı sıra New York’ta bir izleme odası kurdu. “Galeri, farklı kitleler için farklı şeyler olmak zorunda kaldı,” diyor Essers. Uluslararası koleksiyoncuların kesişim noktası olan Londra, sanat fuarları için seyahat etmekten daha derin ilişkiler kurmada kritik bir rol oynadı. Aynı zamanda New York, Williamson gibi sanatçıların kurumsal olarak tanınmasına katkıda bulunan küratörlere yönelik odaklanmış sunumlar için bir platform sağlıyor.
Goodman Gallery Johannesburg’un dış görünüşü. Fotoğraf: Anthea Pokroy. Goodman Gallery’nin izniyle.
Johannesburg ise galeriden daha fazlasını beklemeye devam ediyor. Sergiler, satışlar ve sanatçıların kariyerlerini desteklemenin ötesinde, galeri bir kamusal kültür mekanı olarak işlev görüyor. Sanat eğitiminin ve ulusal müzelerin ihmal edildiği bir yerde, okul çocukları sanatla ilk kez burada tanışmak üzere davet ediliyor. “Bir çocuğun hayatını sadece bir kez sanat galerisini ziyaret ederek bile değiştirebilir,” diyor Essers. Bu rol, sabit bir stratejinin parçasından ziyade sosyal gerçekliklere bir yanıt olarak ortaya çıktı.
“Bizim bağlamımız çok farklı,” diyor Essers, Goodman’ın sorumluluklarını sadece sanat piyasası başkentlerinde faaliyet gösteren galerilerle karşılaştırarak. “Bu onu çok daha ödüllendirici kılıyor. Son derece ayrıcalıklı olduğumuzu hissediyorum çünkü her zaman mesele sanat oluyor.”
William Kentridge’in Goodman Gallery Johannesburg’daki sergisinin açılışı. Goodman Gallery’nin izniyle.
Uluslararası bir işletmeyi yönetmenin tüm zorluklarına rağmen, Essers’ın en çok değer verdiği şey sanatçılarla olan yakınlığı. Bu ilişkiler son derece kişisel. “William Kentridge gibi biriyle köklü bir ilişkimiz var. Haftanın çoğu gününde birkaç kez konuşuyoruz ve onun kariyerini küresel olarak yönlendirmede ön saflardayım,” diyor. “Ama Shirin Neshat gibi bir sanatçıyla ise filmlerinin prodüksiyonuna yardımcı olmak daha önemli; bu onun pratiğinin önemli bir parçası.”
Goodman sanat dünyasının giderek ekranlar aracılığıyla deneyimlendiği yedinci on yılına girerken, Essers bir galerinin sanatla anlamlı bir etkileşim için gerekli alanı nasıl sunmaya devam edebileceğini düşünüyor. Böylece yeni nesil de onun ilk galeri ziyaretlerinden ve babasıyla birlikte caz dinlemekten hatırladığı o tamamen daldırılmış ve dış dünyadan uzak hissi yaşayabilsin.
Bunun bir cevabı sinemada olabilir. Galerin yeni web sitesindeki bir kanal, izleyicileri sanatçıların atölyelerine ve pratiklerinin yakınına taşıyacak—tam da Essers’ın her zaman bulunmayı sevdiği yerlere. “Mesele yatakta yatarken sürekli kaydırma yapmak yerine yansıma için alan yaratmak,” diyor. “Bu benim için en öncelikli konu.”
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



Yanıt yok