İçeriğe geç
KÜLTÜRÜN, SANATIN VE İNSANIN HAFIZASI
RSS
İNSANATLASIKÜLTÜR · SANAT · İNSAN
Forum
Sanat & Mimari / 19.11.2026

Yumuşak, Nefes Alan Yaratıklar: Katrijn Westland ile Bir Röportaj

Yayın:

Dokunma, hareket ve beklenmedik jestler aracılığıyla tasarımcı , tekstil yaratıklarının günlük malzemelerle olan ilişkimizi nasıl değiştirebileceğini…

· 10 dk okuma
Yumuşak, Nefes Alan Yaratıklar: Katrijn Westland ile Bir Röportaj

Dokunma, hareket ve beklenmedik jestler aracılığıyla tasarımcı, tekstil yaratıklarının günlük malzemelerle olan ilişkimizi nasıl değiştirebileceğini araştırıyor.

Westland, hareket eden ve tepki veren tekstiller yaratıyor

Katrijn Westland’ın “Soft Companions” projesi, örgü tekstilleri, doğal boyalar, sensörler ve pnömatik sistemleri bir araya getirerek nefes alan, hareket eden, sıcaklık yayan ve dokunmaya tepki veren yaratık benzeri nesnelerden oluşan bir koleksiyon oluşturuyor. Hollandalı tasarımcının sahne tasarımı ve etkileşim tasarımı geçmişinden doğan bu proje, tasarımın malzemeleri pasif nesneler olarak görmek yerine, insanın dikkatini ve bakımını çeken davranışlara sahip varlıklar olarak ele almasıyla neyin mümkün olduğunu sorguluyor.

Westland, duyusal tepkiler veren bir yoldaş ekosistemi yaratarak malzeme dünyasıyla nasıl ilişki kurduğumuzu yeniden düşünmemizi sağlıyor. Bu ilişkiye olan ilgisi tekstillerle başlıyor. Giydiğimiz kıyafetler ve her gün dokunduğumuz kumaşlar aracılığıyla onlarla sürekli temas halindeyiz, ancak Westland, tekstillerin bize nasıl tepki verebileceği konusunda çok daha fazla potansiyel görüyor.

İnsan Atlası sitesini Google’da tercih edilen kaynak olarak seç

Çok duyusal sahne tasarımı, malzemeler, dokular, koku, tat ve hareketle çalışma geçmişleri, bir malzemenin davranışının deneyimi nasıl şekillendirebileceğine dair merakını uyandırmıştı. Bu merak şimdi hareket eden, dokunmaya tepki veren ve etkileşime davet eden tekstil çalışmalarıyla birleşiyor. “Soft Companions, bu ilgi alanlarımı bir araya getirerek ortaya çıktı; örgü tekstillerin pasif malzemeler olmaktan çıkıp nasıl duyusal etkileşime ve bakım eylemlerine davet edebileceğini keşfettim,” diyor designboom’a.

Two pale pink and cream knitted textile forms with elongated ends, gathered sections, and irregular sculptural folds.

İki yumuşak tekstil formu yan yana duruyor | Fotoğraf: Kasper Hegen

Soft Companions ile Westland, bakımın neden genellikle canlı varlıklarla ilişkilendirildiğini ve bunun etrafımızdaki malzemelere de uzanıp uzanamayacağını sorguluyor. Onları yıkamak, onarmak, fırçalamak ve korumak, bir nesnenin ömrünü uzatmak için yapılan pratik eylemler olarak görülüyor. Tekstil ve etkileşim tasarımcısı, özellikle malzeme ilişkilerinin tüketim ve değiştirme üzerine kurulu olduğu bir kültürde bu hareketlere farklı bir bakış açısı öneriyor. “Karşılıklılık kavramında beni ilgilendiren şey, dikkat etmemizi istemesi,” diye açıklıyor. “Bir malzemenin sadece ihtiyaçlarımızı karşılamasını beklemek yerine, onun niteliklerini fark etmeye, davranışlarına tepki vermeye ve kendi eylemlerimizi buna göre ayarlamaya başlayabiliriz.”

A seated person holds a small object while a pale, elongated knitted textile creature hangs beside them near a window.

Westland, insanların normalde cansız olarak gördükleri bir malzemeye karşı sorumluluk hissi geliştirip geliştirmeyeceğini araştırmak için tekstillerine canlı gibi davranışlar veriyor. Bir tekstil yaratığına bağlanabilir miyiz, onu korumak ister miyiz ya da hatta ondan hayal kırıklığına uğrar mıyız? Bu konuda Gary Dahl’ın 1975 tarihli “Pet Rock” projesiyle ilginç bir paralellik kuruyor: Sıradan bir taşı, bakım talimatlarıyla birlikte bir evcil hayvan olarak sunan bu proje, bir nesnenin etrafındaki bağlam değiştiğinde insan davranışının ne kadar kolay değişebileceğini göstermişti.

Asılı bir tekstil yoldaşıyla etkileşim | Fotoğraf: Celine Caly

Tekstiller için duyusal bir dil oluşturmak

Yoldaşlar, hareket ve duyusal bir kelime dağarcığıyla iletişim kuruyor. Bazıları nefes alıyor, mırıldanıyor, titreşiyor veya vücut ısısını artırırken, diğerleri dokunmaya veya çevresel koşullara tepki veriyor. Tasarımcı, tanıdık özelliklerin kombinasyonlarının nasıl canlılık hissi uyandırabileceğini anlamak istiyor. “Sıkça sorulan bir soru şu: ‘Neden bu bir kedi değil?’” Katrijn Westland paylaşıyor. “Ancak bir şeye kedi görünümü vermek, onun nasıl davranması ve bizimle nasıl etkileşime girmesi gerektiği konusunda beklentiler yaratır.” Bu yaratıklar, canlı bir şeyi ima ediyor ama ne olduklarını veya insanların onlara nasıl yaklaşması gerektiğini tanımlamıyor. Davranışları bir tür duyusal dil haline geliyor. Örneğin, mırıldanma genellikle rahatlık ve memnuniyetle ilişkilendirilirken, nefes ritimlerindeki değişiklikler sakinlik, huzursuzluk veya endişe gösterebilir. Tanıdık yüz ifadelerinin olmaması ise bu yorumları açık bırakıyor.

Westland’ın yaklaşımı aynı zamanda insanların insan dışı formlara nasıl niyet ve duygu atfettiğine dair araştırmalardan da esinleniyor. “An Experimental Study of Apparent Behavior” (1944) çalışmasında psikologlar Fritz Heider ve Marianne Simmel, izleyicilerin basit hareket eden geometrik şekillere nasıl niyet ve duygu atfettiğini göstermişlerdi. Daha yakın zamanda Kensho Miyoshi’nin “Designing Objects in Motion: Exploring Kinaesthetic Empathy” (2020) çalışması, insanların insan dışı nesnelerin hareketini bedenleri aracılığıyla nasıl deneyimlediğini inceliyor. Tekstiller bu ilişkiye bir boyut daha ekliyor. Yumuşaklıkları ve esneklikleri sayesinde hareket sadece gözlemlenmekle kalmıyor, aynı zamanda fiziksel temas yoluyla deneyimlenebiliyor.

Prototipleme sırasında beklenmedik bir keşif, kusurların bir nesneyi daha canlı hissettirebileceğiydi. İlk çalışmalar teknik olarak beceriksizdi, ancak bu garip hareketler onları daha sevimli kıldı. Bir deneyde Westland, bir Roomba’ya çok uzun tekstil telleri ekledi; Roomba hareket ederken yavaş yavaş bu tellere dolandı. “Hareket ederken yavaş yavaş kendi tellerine dolandı, sanki kendini yiyormuş gibi,” diye anımsıyor. “Meslektaşlarım hemen müdahale edip onu kurtarmak istediler.”

Örgü bir yaratık esnek tekstil formunu zemin boyunca uzatıyor | Fotoğraf: Kasper Hegen

Malzemeleri kontrol etmek yerine onlarla birlikte tasarlamak

Soft Companions ile Katrijn Westland, malzemelerin niteliklerini, sınırlamalarını ve davranışlarını tasarım sürecinin aktif katılımcıları olarak görüyor. Örgü yapılar örneğin beklenmedik şekillerde esneyebilir, kıvrılabilir, katlanabilir veya direnç gösterebilir. Tasarımcı bu özellikleri deneyim için başlangıç noktaları olarak kullanıyor. Belirli bir örgü yapısı yeni bir hareketi önerebilirken, bir pnömatik mekanizma daha hafif veya daha esnek bir tekstil gerektirebilir. Yaratıklar üç birbiriyle bağlantılı unsurla geliştiriliyor: derileri ve kasları, kemikleri ve kalpleri. Derileri, farklı iplik kombinasyonlarından, doğal boyalardan ve tekstil işlemlerinden oluşan örgü yapılarından meydana geliyor. Pnömatik veya mekanik yapılar kemiklerini oluşturarak hareket ve dönüşümü sağlarken, küçük bir baskılı devre kartı sensörleri ve aktüatörleri bağlayarak davranışlarını etkinleştiriyor.

Sohbetimizde Westland, tekstil üretimi ile bilişim arasındaki tarihsel bağlantılara dikkat çekiyor: Erken bilgisayar programlamasını etkileyen Jacquard dokuma makinesinin delikli kart sisteminden, yazılım talimatları fiziksel olarak bellek modüllerine örülen Apollo Rehberlik Bilgisayarı’nın çekirdek halat belleğine kadar. Soft Companions ile bu tarihleri, geleneksel malzeme bilgisini duyarlı sistemlerle birleştiren çağdaş bir e-tekstil uygulamasıyla bir araya getiriyor. “Teknolojinin malzemeyi bastırmasına izin vermek yerine, ikisinin nasıl birbirini güçlendirebileceği, hareket, duyusal ifade ve etkileşim için yeni olasılıklar yaratırken tekstilin kendi karakterini koruyacağıyla ilgileniyorum,” diye açıklıyor.

Bir çift yumuşak, örgü yaratık | Fotoğraf: Kasper Hegen

Hareketleri bir özerklik hissi uyandırabilse de, yoldaşların karakterinin büyük bir kısmı fiziksel etkileşimle ortaya çıkıyor. “Bir şeyin nefes aldığını görmekle, onun vücudunuza karşı genişleyip daralırken onu gerçekten tutmak arasında büyük bir fark var,” diye vurguluyor Katrijn Westland. Dokunma özellikle önemlidir çünkü doğası gereği karşılıklıdır. Bir malzemeye dokunduğumuzda, aynı zamanda o malzeme tarafından da dokunuluruz. Dokusu, sıcaklığı, direnci ve hareketi fiziksel tepkilerimizi şekillendirerek onunla nasıl yaklaştığımızı ve etkileşime girdiğimizi belirliyor.

Testler sırasında bazı dokular insanların yaratıkları okşamasına veya temizlemesine neden olurken, hareketleri kullanıcıların eylemlerini ayarlamasına yol açtı. Westland ayrıca bir karşılaşmanın bağlamının insanların tepkilerini önemli ölçüde etkileyebileceğini keşfetti. Bir yaratığın nasıl tanıtıldığı, onu tanımlamak için kullanılan dil ve yerleştirildiği ortam etkileşime katkıda bulundu. Yoldaşlar sahiplendirilmeye sunulduğunda, insanlar onlarla bireysel ilişkiler kurmaya başladı. Duyusal tepkileri evrensel olmaktan uzaktı. Bir kişinin rahatlatıcı bulduğu bir şey, başkası için nahoş veya aşırı uyarıcı olabilirdi.

“Bu durum, tekstil niteliklerinin ve davranışlarının farklı duyusal tercihlere ve ihtiyaçlara nasıl uyarlanabileceği konusunda merakımı artırdı,” diyor bize. Katılımcıların birçoğu yaratıklarına isimler bile vererek onlarla kişisel bir bağ kurduğunu gösterdi.

Bir Soft Companion bir kişinin omuzlarında dinleniyor | Fotoğraf: Katrijn Westland

Yeni bir birliktelik biçimleri hayal etmek

Katrijn Westland, Soft Companions’ı insanların canlı olmayan malzemelerle nasıl bir arada yaşayabileceğini ve onlara nasıl bakabileceğini keşfetmenin bir yolu olarak görüyor. Bu fikir, insanın insan dışı dünyayla olan ilişkisine dair daha geniş bir ilgiyle bağlantılı olsa da, bitkilerle ilgilenmek, günlük nesnelere bağlanmak veya kullandığımız ve birlikte yaşadığımız şeyler etrafında küçük alışkanlıklar geliştirmek gibi tanıdık deneyimlerden de doğuyor. Proje, her biri kendi davranışlarına ve tercihlerine sahip farklı tekstil yaratık ailelerini bir araya getiriyor. Bazıları vücuda yakın durmak için tasarlanmışken, diğerleri evde veya başka yerlerde ortak alanların bir parçası olabiliyor. Hepsi düzenli ilgi gerektirmiyor. Bazıları sadece arka planda kalıyor ve zaman zaman insanları dokunmaya veya etkileşime davet ediyor.

Westland için yoldaşlık, bir şeyin bizim için ne yapabileceğiyle ilgili olmak zorunda değil. Aynı zamanda onunla zaman geçirmek, ona dikkat etmek ve davranışlarına alışmak yoluyla da gelişebilir. Şimdi farklı duyusal tercihleri ve bakım ihtiyaçları olan insanların yaratıklara nasıl tepki verdiğini araştırmak istiyor. Şu ana kadar proje, malzeme deneyleri ve meslektaşlarıyla yapılan testlerle geliştirildi.

Sıradaki adımı, daha geniş bir insan grubunu dahil etmek ve yaratıkları farklı şekillerde nasıl deneyimlediklerini anlamak. Ayrıca, zamansal ve biyofabrikasyonlu tekstil deneyimlerine odaklanan yeni bir araştırma pozisyonuna başlamaya hazırlanıyor; bu da Soft Companions’ın ortaya çıkardığı sorular için yeni bir yön açıyor. “Mevcut yoldaşlar hareketleri ve tepkileriyle bir canlılık hissi uyandırırken, malzemenin kendisinin nasıl büyüyebileceğini, değişebileceğini, yaşlanabileceğini veya daha doğrudan bir şekilde bakım gerektirebileceğini merak ediyorum,” diye düşünüyor.

Tekstil yapılarını pnömatik ve mekanik sistemlerle birleştirme | Fotoğraf: Katrijn Westland

“Teknolojinin malzemeyi bastırmasına izin vermek yerine, ikisinin nasıl birbirini güçlendirebileceği, hareket, duyusal ifade ve etkileşim için yeni olasılıklar yaratırken tekstilin kendi karakterini koruyacağıyla ilgileniyorum.”

“Malzeme niteliklerinin nasıl bir canlılık hissi uyandırabileceğini araştırma” | | Fotoğraf: Katrijn Westland

“Westland, her tekstil yaratığa kendi karakterini ve davranışını veriyor” | Fotoğraf: Celine Caly

“Bir şeyin nefes aldığını görmekle, onun vücudunuza karşı genişleyip daralırken onu gerçekten tutmak arasında büyük bir fark var.”

“İnsanları malzemelerle yeni etkileşim biçimlerini keşfetmeye davet etme”

“Yaratıklar, yumuşak tekstil yüzeylerini etkileşimli unsurlarla birleştiriyor” | Fotoğraf: Celine Caly

“Deneyimsel örgü teknikleriyle şekil alma”

“Westland, tekstil yaratıkları için farklı yaşam alanları ve yoldaşlık biçimleri hayal ediyor”

İlginizi Çekebilir: NOA’nın Prefabrik Ahşap Evi: Sahipleriyle Birlikte Hareket Edebilen Yenilikçi Bir Konut →
Kaynak: DesignboomKaynak yazarı: thomai tsimpou I designboom
💬 Topluluk Masası & Tartışma

Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.

Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Forumda sor / tartış
EDİTORYAL NOT

İnsan Atlası içerikleri kültürel bağlam, erişilebilir anlatım ve kaynak şeffaflığı gözetilerek yayımlanır.

1 yanıt

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

HIZLI KEŞİF

Atlas içinde ara

ESC
HIZLI ROTALAR

Aramak için en az 3 karakter yazın.

İNSANATLASI KEŞİF MENÜSÜ
GÖRÜNÜM

Atlas rengini seçin

Seçiminiz bu cihazda korunur ve bütün sayfalara uygulanır.

Ağ Bağlantıları:E-Kitap Okuyucu • Tarih • Doğa & Gezi • Uzay & Astronomi • Soru Cevap
\n\n