Yapay zeka (YZ) nihayet Avustralya’daki işleri hedef alıyor mu?
Geçen hafta Qantas, teknoloji şirketi Accenture ile yaptığı anlaşma kapsamında işlerin yurt dışına taşınması amacıyla 850 kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Hava yolu şirketinin CEO’su Vanessa Hudson, bu değişikliklerin Qantas’ın “yenilikleri daha hızlı ortaya çıkarmasına ve YZ kullanımını kalıcı faydalarla hızlandırmasına” olanak sağlayacağını belirtti.
Son zamanlarda Bunnings, Canva, Atlassian, National Australia Bank ve Commonwealth Bank’ta yaşanan işten çıkarmalar da en azından kısmen YZ’nin yarattığı bozulma ve teknolojik değişimle ilişkilendirildi.

Perşembe günü işsizlik oranının beklenmedik bir şekilde %4,9’a yükselmesine rağmen, YZ’nin Avustralya’da yaygın işsizliğe neden olduğuna dair henüz pek bir kanıt yok.
Ancak bu son işten çıkarmaların da gösterdiği gibi, YZ’nin iş yerindeki değişiminin maliyetlerini işçilerin üstlenmesi beklenmemeli; bu değişimin tüm faydaları hissedarlar ve şirketler tarafından toplanmamalıdır.
Almanya ve Danimarka da dahil olmak üzere diğer ülkeler, burada da işleyebilecek yaklaşımlar sunuyor.
Avrupalılar, Avrupa akademisyenlerinin analizlerini içeren haftalık bültenimize abone olun
İşçiler neden kaybetme riskiyle karşı karşıya?
YZ, her tür meslek alanına hızla yayılıyor. Business Council of Australia gibi bazı gruplar bunu işçiler için büyük bir fırsat olarak sunuyor. Daha yüksek verimlilik ve daha iyi ücretler olasılığını öne sürüyorlar.
Ancak şüphe duymak için de nedenler var. Araştırmalar, YZ’nin iş yükünü artırıp tükenmişliğe yol açabileceğini ve işçilerin pazarlık gücünü azaltabileceğini gösteriyor.
Buna ek olarak, Avustralya’nın iş yeri düzenlemelerindeki ciddi eksiklikler, işçileri önemli risklere maruz bırakıyor.

Federal hükümet, işçiler için olumlu bir sonucun garantili olmadığını kabul etti. İstihdam Bakanı Amanda Rishworth’ün ifadesiyle: “İşçilerin YZ’yi benimsemesi için, bununla birlikte gelen faydaları görmeleri gerekir”.
Qantas bu ay 850 kurumsal pozisyonu kesme ve bazı görevleri yurt dışına taşıma planlarını duyurdu.
Dan Himbrechts/AAP
Geçen hafta hükümet, işletmeleri YZ uygularken işçileriyle işbirliği yapmaya teşvik eden gönüllü bir kılavuz taslağı yayınladı.
Bu kılavuz ve hedefleri iyi niyetli olsa da yeterli değil. Ayrıca Avustralya’nın iş yeri yasaları, işverenlerin bu kurallara uymasını sağlamak için yetersiz.
Çözülmesi gereken üç temel sorun var: şirketlerin işten çıkarmalarının sınırlı denetimi, grev eylemlerine yönelik gereksiz engeller ve işçilerin adil bir şekilde tazmin edilmesini sağlamak.
Şirketleri YZ konusunda dürüst tutmak
Sendikaların, bazı işverenlerin işleri denetimsiz bir şekilde yurt dışına kaydırmak için YZ’yi bir “Truva atı” olarak kullanabileceğinden endişe etmesi haklı. Hissedarlara getiri sağlama yönündeki ticari baskılar, işçilerin pahasına maliyet kesintilerini teşvik edebilir.
Meslektaşım, dijital teknolojiler araştırmacısı Uri Gal’ın belirttiği gibi:
Maliyetleri düşürmek için işten çıkarma duyuran bir şirket eleştiriyle karşılaşabilirken, aynı kararı bir YZ dönüşümünün parçası olarak sunan bir şirket yenilikçi ve ileri görüşlü görünebilir.
Bazı ülkeler proaktif bir yaklaşım benimsiyor. Almanya’da işverenler, YZ de dahil olmak üzere iş yerinde büyük değişiklikler yapmadan önce “iş konseylerine” (işçi temsilcilerinden oluşan seçilmiş organlar) bilgi vermek ve onlarla istişare etmek zorunda.
Avustralya’da ise toplu iş sözleşmeleri ve kurumsal anlaşmalar, işverenlerin büyük iş yeri değişiklikleri hakkında karar verdiklerinde çalışanları bilgilendirmesini gerektirse de, bu değişikliklerin yapılması için çalışanların onayı zorunlu değil.
Avustralya’nın, işçilerin haklarını güçlendirme ve işveren kararları nihai hale gelmeden önce YZ odaklı iş yeri değişikliklerini etkileme yetkisini artırma fırsatı var. Bu, işletmeleri iş kayıplarının nedenleri hakkında çalışanlarıyla bilgi paylaşmaya zorlamayı da içerebilir.
İşçilerin grev eylemlerine yönelik engelleri azaltmak
Avustralya yasaları, sendikaların işçileri örgütlenme ve grev eylemleri gerçekleştirme yeteneğini ciddi şekilde kısıtlıyor; bu eylemler genellikle yalnızca toplu iş sözleşmesi müzakereleri sırasında korunuyor.
Bu kısıtlamalar, işverenler yeni teknolojiyi uyguladığında veya YZ odaklı yeniden yapılandırma başlattığında işçilerin toplu pazarlık gücünü sınırlıyor.
Örneğin, bir işverenin iş süreçlerine YZ’yi işten çıkarmalara yol açabilecek şekilde dahil etmek istediğini varsayalım. Şu anda bu, etkilenen işçilerin nasıl sürece dahil edileceği ve destekleneceği konusunda bir anlaşmaya varılmadan mümkün.
Avustralya’nın mevcut yasaları aynı zamanda Uluslararası Çalışma Örgütü’nün, grev hakkının işçilerin çıkarlarını savunmak için temel bir araç olduğunu kabul etmesiyle de uyumsuzluk gösteriyor. Bu durum, bu yasaların YZ çağında amacına uygun olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Hükümet, işverenlerin YZ’nin nasıl kullanılacağı konusunda çalışanlarla anlaşmaya varmayı reddetmesi durumunda işçilerin korunan grev eylemlerini gerçekleştirmesini kolaylaştırabilir.
İşçilerin adil bir şekilde tazmin edilmesini sağlamak
İşçiler, YZ’nin yarattığı verimlilik artışlarından ve şirket kârlarından daha yüksek ücretler, iyileştirilmiş koşullar ve daha kaliteli işler yoluyla pay almalıdır.

ABD video oyun endüstrisindeki aktörleri temsil eden sendikalar, daha yüksek ücretler ve YZ ile ilgili onay ve açıklama gereklilikleri konusunda anlaşma sağladı. Kore’deki sendikalar ise Samsung Electronics çalışanlarının YZ patlamasından faydalanmasını sağlamak için özel bonuslar elde etti.
YZ’nin işleri ortadan kaldırdığı durumlarda, işçilerin yerlerine yeni işler bulmaları için de koruma sağlanması gerekiyor. Danimarka’nın “esneklik-güvence” sistemi bu yaklaşımlardan biri.
1990’larda geliştirilen Danimarka’nın esneklik-güvence modeli, şirketlerin işe alım ve işten çıkarma süreçlerini kolaylaştırıyor, ancak aynı zamanda işçiler için güçlü korumalar da sunuyor.
Matteo Badini/Unsplash
Danimarka’da şirketler, Avustralya da dahil olmak üzere diğer birçok ülkeye kıyasla çok daha özgür bir şekilde işe alım ve işten çıkarma yapabiliyor.
Ancak işçiler bu durumdan mağdur edilmiyor.
İşçiler bir işsizlik sigortası fonuna üyelik ücreti ödüyor ve yeni bir iş ararken iki yıla kadar önceki gelirlerinin %90’ına varan nispeten yüksek bir tazminata hak kazanıyorlar.
Danimarka hükümeti ayrıca yüksek kaliteli eğitim ve yeni iş bulma konusunda destek sağlıyor.
Gönüllü bir yaklaşım yeterli değil
İşçilerin, işverenlerin kendi çıkarları doğrultusunda gönüllü olarak hareket etmesini ummak yerine, YZ odaklı iş yeri değişikliklerini toplu olarak etkileyebilecekleri uygulanabilir haklara sahip olmaları gerekiyor.
YZ’nin işletmeler için sağladığı faydalar iş gücüyle paylaşılmazsa, YZ’ye olan kamu güveni ve onun sosyal meşruiyeti de aşınacaktır.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



2 yanıt
[…] Çekebilir: Yapay Zeka Kütle İşten Çıkarmalarıyla Suçlanırken: İşçiler İçin Daha Adil Bir Gelecek N… Kaynak: StraitstimesKaynak yazarı: The Straits Times 💬 Topluluk Masası & […]
[…] Çekebilir: Yapay Zeka Kütle İşten Çıkarmalarıyla Suçlanırken: İşçiler İçin Daha Adil Bir Gelecek N… Kaynak: StraitstimesKaynak yazarı: The Straits Times 💬 Topluluk Masası & […]