Sanatçı, hayvan zekâsının, kadim ritüellerin ve alternatif bilgi biçimlerinin, yaşamı insan ötesinde nasıl daha geniş bir perspektifle anlamamızı sağlayabileceğini düşünüyor.
Marguerite Humeau Çağdaş Mitolojileri Keşfediyor
“Sönmek sadece bedenlerle sınırlı bir süreç değil,” diyor Marguerite Humeau, designboom ile yaptığı röportaj sırasında. “Zihinsel manzaraların ve hayal gücünün de yok olabileceğini düşünebiliriz.” Bu düşünce, Fransız sanatçının tarih öncesi yaşam, antik medeniyetler, hayvan zekâsı ve spekülatif gelecekler arasında gidip gelen pratiğini şekillendirmiş durumda. Humeau, heykel ve enstalasyon aracılığıyla tam olarak anlaşılamayan dünyaları somutlaştırıyor; bilimsel araştırmalardan, tarihi kayıtlardan, mitolojiden ve geleneksel disiplinlerin ötesindeki bilgi biçimlerinden besleniyor.
Yaklaşık 15 yıldır kaybolmuş yaşamları ve unutulmuş dünyaları yeniden gündeme getirmekle ilgileniyor. İlk çalışmaları, hayali tarih öncesi yaratıklar aracılığıyla nesli tükenmiş bedenleri canlandırmayı içerirken, daha sonra Echoes (2015) projesinde Kleopatra’nın sesine yöneldi. Bu proje, düşünce yapısında bir dönüm noktası oldu. Antik Mısır ile günümüzün yaşam ve ölüm anlayışları arasındaki bağlantıları ararken, mit yaratımını pratiğinin merkezine yerleştirmeye başladı. “Onların özünü anlamaya ve günümüzle paralellikleri olup olmadığını, hâlâ dünyayı anlamamıza nasıl yardımcı olabileceklerini araştırmaya çalışıyordum,” diyor sanatçı.


Marguerite Humeau, MIST, 2019 | Fotoğraf: Eden Krsmanovic, sanatçının ve C L E A R I N G’in izniyle
Hayvan Zekâsı, Ritüeller ve Maneviyatın Kökenleri
İnsanların varoluşu anlamak için yarattığı hikâyelere olan ilgisi, eserlerinde devam ediyor; ancak bu hikâyelerin kahramanları artık insan ötesine geçmiş durumda. FOXP2 projesinde Humeau, fillerin insanlar yerine medeniyet kurduğu alternatif bir evrimsel tarih hayal etti. Bu proje, MIST ve 2022 Venedik Bienali için hazırladığı çalışmalarla devam eden, hayvan ritüelleri ve paralel varoluş biçimleri üzerine daha uzun bir araştırmayı başlattı. Hayvanlar âlemindeki kitlesel ölümlerin, diğer türler arasında yeni manevi ve ritüel biçimlerinin ortaya çıkmasına yol açabileceğini speküle etmeye başladı.

Sanatçının araştırmaları aynı zamanda insan deneyiminin en erken aşamalarına da geri dönüyor. ECSTASIES projesinde, hayali bir erken dönem trans deneyimini yeniden yaratarak, insanların fiziksel olarak algılayabileceklerinin ötesindeki gerçeklikleri ilk kez hissettiği anın bu tür bir deneyim olup olmadığını sorguladı. Bu projelerin tümünde, açıklanabilen ile gizemli kalan arasındaki sınıra çekiliyor. “Biz insanız ve gizem ile aşkınlık için susuyoruz. Kendimizden daha büyük bir şeyin parçası olmak istiyoruz,” diyor bize.
Marguerite Humeau’nun MIST (2019) eserinden heykelimsi form | Fotoğraf: Eden Krsmanovic, sanatçının ve C L E A R I N G’in izniyle
Toprak Ekosistemleri ve Ayaklarımızın Altındaki Gizli Dünyalar
Yıllarca antik ve gelecekteki dünyaları hayal ettikten sonra, pandemi sırasında Humeau’nun dikkati, yerin altında zaten var olan ama tanıdık olmayan ekosistemlere yöneldi. “Aslında ayaklarımızın altında, aynı derecede yabancı ve zaten var olan dünyalar vardı. Sadece toprağı kazıp onlarla zaman geçirmemiz gerekiyordu,” diyor sanatçı. Toprağı arayanlarla geçirdiği zaman, insanların zihinlerinde taşıdığı manzaraları ve bu manzaraların fiziksel ortamlarla birlikte nasıl kaybolabileceğini düşünmesine yol açtı. Bir yer, bir tür veya hatta tanıdık bir dünya görüşü, yaşanmış deneyimden tamamen silinebilir.
Bu araştırmanın ardından toprakta yaşayan hayvanlar üzerine yaptığı çalışmalar, insanların sosyal böceklerle birleşerek kolektif organizmalara dönüştüğü meys gibi projeleri etkiledi. Ekstrem koşullarda hayatta kalan ve insanlar henüz anlamadığı bilgi biçimleri geliştirmiş olabilecek türlerle derinden ilgileniyor. “Ekstrem ortamlarda yaşayan ve yaşam hakkında bizim bilmediğimiz şeyler öğrenmiş olabilecek birçok tür var,” diyor. İnsanların diğer yaşam formlarından ne öğrenebileceği sorusu, çalışmalarında giderek daha önemli bir yer tutuyor.
Bu merak, Humeau’nun işbirlikçi sürecini de şekillendiriyor. Projeleri; bilim insanları, zoolojistler, antropologlar, tarihçiler ve geleneksel akademik çerçevelerin dışında bilgiye sahip olan medyumlar ve jeomancerlar gibi uzmanları bir araya getiriyor. Aynı yer veya olgu hakkındaki farklı yorumların kesişmesinden ne çıktığıyla ilgileniyor. Örneğin, bilimsel uzmanlık bir toz fırtınasının oluşumunu açıklayabilirken, bir jeomancer bunu bir ruh veya manzarada hareket eden bir enerji olarak tanımlayabilir. “Aynı manzaraya veya mekana baktığınızda, bir şekilde birbirine bağlanan tüm bu farklı hikâyeler ortaya çıkıyor,” diyor.
Marguerite Humeau, Body Without Soul, 2016 | Fotoğraf: André Morin, sanatçının ve C L E A R I N G’in izniyle
Bilim ve Alternatif Bilgiyi Bir Araya Getirmek
Colorado’daki devasa Orisons projesi için Humeau, arazinin sahipleriyle birlikte toprak bilimciler, botanikçiler, ornitologlar, korumacılar, jeomancerlar ve medyumlarla çalıştı. Proje, bir araziyi bir sanat eseri olarak tasarlanmış patates tarlasına dönüştürerek, spekülatif dünyalarını canlı bir ekosistemle buluşturdu. Bu proje, 2021’de Fondazione Sandretto Re Rebaudengo için İtalya’da gerçekleştirdiği, üzüm çiçeğinin kökenlerini bir bağ bağlamında araştıran önceki mekana özgü çalışmasının devamı niteliğindeydi.
Daha yakın zamanda Norveç’teki The Garden of Resuscitation projesi, insan faaliyetleriyle şekillenmiş manzaralara olan bu ilgisini genişletti. Bir zamanlar kereste çıkarımı için kullanılan bir ladin ormanında yer alan proje, bir kağıt parçasının, malzemesinin geldiği ormana geri dönüş yolculuğunu takip ediyor; burada kağıt, yeniden canlanmış yeni bir ağaca dönüşüyor. Humeau bunu devasa bir heykel, bir manzara ve bir bahçe olarak tanımlıyor; aynı zamanda her yıl tüketilen bir iksir içeren tekrarlanan bir ritüelin mekanı olarak da görüyor. Bu çalışmalar, onun yapay ekosistemlerin canlı ortamlara nasıl geri dönebileceğini ve kendi başlarına evrimleşmeye başlayabileceğini düşünmesine yol açtı. Artık kendi kontrolünün ötesinde etkinleştirilebilen, dönüşebilen ve değişebilen sanat eserleriyle giderek daha fazla ilgileniyor.
Marguerite Humeau, FOXP2, 2016 | Fotoğraf: Stuart Whipps, sanatçının ve C L E A R I N G’in izniyle
Sanatı Canlı Manzara ile Yeniden Bağlamak
Humeau için insan ötesine bakmak, aynı zamanda insanların zekâyı, topluluğu ve zamanı anladığı sınırları sorgulamak anlamına geliyor. “Dünyayı kendi bedenlerimiz, kendi ömürlerimiz, zekânın ne olduğu hakkındaki kendi fikirlerimiz ve başkalarıyla bağ kurup topluluk oluşturmak için kullandığımız kendi yöntemlerimiz aracılığıyla anlıyoruz,” diyor. Ancak yaşam, var olmak için sayısız başka yol geliştirmiş durumda. Bu alternatifleri düşünmek, insanların nasıl farklı yaşayabileceği ve hayatta kalma stratejileri kendilerinden tamamen farklı olan türlerden ne öğrenebileceği gibi soruları gündeme getiriyor.
Jeolojik ve evrimsel zamanın ölçeği, insan merkezli düşünceyi sarsmak için başka bir yol sunuyor. “İnsanlık tarihini yaşamın zaman çizelgesinde incelediğinizde, biz sadece küçücük bir noktayız. Zamanın çok küçük bir parçasını oluşturuyoruz,” diyor Marguerite Humeau. Samantha Harvey’nin Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki bilim insanlarını konu alan Orbital romanını okuduğunu hatırlıyor. Romanın karakterleri, Dünya etrafındaki tekrarlayan yolculukları sırasında hem kişisel, içsel deneyimler yaşıyor hem de gezegeni uzaktan görüyorlar. Karakterlerden biri, Dünya’yı dörtnala dönerken annesini kaybediyor ve kişisel kederini, altındaki devasa dünya ile karşılaştırıyor. Humeau, insan yaşamının anındalığı ile uzak bir gözlemcinin perspektifi arasındaki bu geçişten etkileniyor.
Marguerite Humeau, Félicie: Kendini yok etmeye programlanmış bir dişi – bir masala meyvesinden elde edilen etanolle sarhoş oluyor, 2016 | Fotoğraf: sanatçının ve C L E A R I N G’in izniyle
Hayal Gücü ve İnsan Düşüncesinin Geleceği
Diğer zekâ biçimlerine olan ilgisi bitkileri de kapsıyor. Pandemi sırasında Londra’da bir bitki toplayıcısının yardımıyla yabani bitkileri araştırmaya başladı; genellikle yabani ot olarak görülen bitkilere dikkat etti. Hasarlı, kirli veya ekstrem ortamlarda büyüyebilme yetenekleri, içinde bulundukları toprağın koşulları hakkında ipuçları verebilir. Nerede başarılı olduklarını öğrenmek, bir manzarayı okumanın ve diğer sakinleriyle bir ilişki kurmanın yolu haline geliyor. “Belki de özellikle insanlarla iletişim kurmuyorlar, ama yine de bir mesaj veriyorlar; biz bunu okumayı seçsek de seçmesek de,” diyor. Hayal gücü, bu bağlantıları kurmayı mümkün kılıyor. Sanatçı, Orisons’ı kurarken ve bir film çekerken Colorado çölünde bir veya iki ay geçirdiğini hatırlıyor.
Manzarada yalnız hissetse de, aynı zamanda ona derin bir aidiyet hissetti. Yukarıdaki yıldızlar ve yerin altındaki tüneller ile yuvalar, çoğu görünmez olan devasa bir yaşam ağını çağrıştırıyordu. “Ben de bu yaşam ağının bir parçasıymışım gibi hissettim; çoğu görünmez olsa da aynı zamanda çok somuttu. Tamamını göremesem de onun bir parçası olduğumu hissedebiliyordum,” diyor sanatçı. Bu hissin, maneviyatın başlangıcına yakın olabileceğini öne sürüyor: doğası bilinmeyen bir şeye bağlı olma hissi. Mitler ve hikâyeler de aynı dürtüden doğuyor; tanımlanamayan deneyimlere şekil veriyor. “Bu boşluğu, hissettiğimiz ama tam olarak tanımlayamadığımız şeyi anlamak için hikâyeler uyduruyoruz,” diyor.
Bu sürekli bağlantı arayışı, Humeau’yu şimdi insan düşüncesinin geleceğine doğru götürüyor. Rüyaları, kaygıları ve korkuları, teknolojik erişimin ötesinde hâlâ bir şeyler barındırabilecek alanlar olarak araştırıyor; insan deneyiminin giderek daha fazlası teknolojiye açık hale gelirken özel iç yaşamdan neyin geriye kalacağını sorguluyor. Bu araştırmanın yönü henüz belirsiz. Çalışmaları, bizim dünyamızın yanında başka hangi dünyaların var olabileceğini ve hangi hayal gücü, ritüel ve dikkat biçimlerinin onlarla karşılaşmamızı sağlayabileceğini sormaya devam ediyor.
Marguerite Humeau, Orisons, 2023 | Fotoğraf: Julia Andréone ve Florine Bonaventure, sanatçının ve Black Cube Nomadic Art Museum’un izniyle
Her yaşam formunun bizimki gibi bir beyni yok, ama başka zekâ biçimleri var. Onların ne icat ettiğini ve nasıl hayatta kalmayı öğrendiklerini anlamakla ilgileniyorum.
Marguerite Humeau, Orisons, 2023 | Fotoğraf: Julia Andréone ve Florine Bonaventure, sanatçının ve Black Cube Nomadic Art Museum’un izniyle
Marguerite Humeau, Ecstasies, 2019 | Fotoğraf: Julia Andréone
Marguerite Humeau, THE GARDEN OF RESUSCITATION, Kistefos Müzesi, Norveç, 2026
İnsanların anlam veremediği o boşluğu, hissettiğimiz ama tam olarak tanımlayamadığımız şeyi anlamak için hikâyeler uyduruyoruz.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



1 yanıt
[…] Çekebilir: Marguerite Humeau: Mit Yaratımı, Maneviyat ve Diğer Yaşam Formlarıyla Bağlantımız Üzerine D… Kaynak: ABCKaynak yazarı: Emily Anderson 💬 Topluluk Masası & […]