Céleste Boursier-Mougenot, “Clinamen” Kurulumunu Atina’da Açık Havaya Taşıyor

Fransız sanatçı Céleste Boursier-Mougenot’un 1997’den bu yana değişen biçimleriyle izlenen “clinamen” adlı kurulumu, ilk kez açık havaya taşınıyor. 26 Eylül’den 5 Aralık 2026’ya kadar Atina merkezindeki Onassis Mandra’da yüzlerce beyaz porselen kase, üç yuvarlak havuz üzerinde süzülürken yumuşak çarpışmalarla sürekli değişen bir su müziği oluşturuyor. Kurulum, Paris’in ve New York’un Park Avenue Armory’nin iç mekânlarında süzülüp geçtikten sonra artık dışarıda yer alıyor.

Boursier-Mougenot, eseri açık havaya taşımanın kendisi için de bir dönüm noktası olduğunu, daha önce bu fikre karşı direndiğini söylüyor. “Dışarıda koymak istiyorlardı. Ben dedim ki hayır. Bu bir iç mekân eseri,” diyor Atina’da düzenlenen basın ön gösterimine katılan designboom’a. Sanatçı, eserin çevresiyle ilişkisini “mükemmel bir denge” olarak tanımlıyor: “Rüzgâr yok, yağmur yokken mükemmel olmalı. Sonra eğer aniden bir esinti gelirse, yine mükemmel bir denge içinde olmalı.” Geçen bir rüzgâr kaseslerin hareketini değiştirebilir; ışıkta bir değişim suyun görünümünü dönüştürebilir; yağmur ise kompozisyona yeni bir katman ekleyebilir.

Şehir artık müziğin bir parçası

Atina’da kurulum, Onassis Kütüphanesi ve Dionysiou Areopagitou’nun yanı sıra bulunan, Belle Époque döneminin ayakta kalan açık hava tiyatrosu olan Onassis Mandra’nın açık hava ortamında bir açık sistem haline geliyor. Eserin adı, atomların hareketindeki öngörülemez sapmayı ifade eden Epikürosçu “clinamen” kavramına işaret ediyor ve bu küçük sapma fikri kurulumun nasıl çalıştığına dair merkezi bir unsur.

Boursier-Mougenot, her porselen kaseyi kendine has tonlaması için ayrı ayrı seçtiğini, böylece her çarpışmanın biraz farklı bir ses katkısı sağladığını belirtiyor. Kasekler birbirine yaklaşırken, ayrılırken ve tekrar buluşurken, bir yorumcu olmadan ince, çan benzeri tonlar üretiyorlar. Takılınacak bir müzik metni yok ve tekrarlanacak sabit bir sıralama yok; üretilen sesi sürekli olarak suyun hareketi oluşturuyor. “Benim aktarmak istediğim tek mesaj, onlar için özel olarak tasarladığım bir mekânı içinde hissetmeye davet etmektir,” diyor sanatçı.

Havuzların etrafında şehir hâlâ duyulabilir. Trafik, sesler, kuşlar, ayak sesleri, rüzgâr ve yağmur porselenin sesleriyle karışıyor, bu yüzden kurulum hiç iki kez aynı ses vermiyor. Hava durumu da bir parçası oluyor; ani bir yağmur yağışı, su üzerinde süzülen kaseklere kendi ritmini katıyor. Tesadüfi oluşu, sanatçının kendi daha geniş pratikindeki tekrarlayan bir güç olarak görüyor. Ön gösterim sırasında paylaştığına göre, “Çoğu eseri tesadüfle yaptım. Aşırı. Çok, çok anlatılacak hikâyem var.” Atina’da clinamen, önceki gösterimlerin büyük ölçüde kontrol edebileceği değişkenlere açık hava ortamının yeni bir test getirmesini sağlıyor.

Céleste Boursier-Mougenot

Değişen biçimlerle Atina’ya dönüş

Kurulumun ilk versiyonu 1997’de tasarlanmıştı ve o günden beri asla sabit bir biçimle kalmadı. Su, porselen kasekler, yuvarlak havuzlar ve yumuşak akıntılar kasekeleri hareket ettirirken, her gösterim farklı bir düzen, ses ve ritim üretiyor. Orijinal esere takılan yirmi’den fazla yeniden yorum, her biri konakladığı mekânın mimarisi ve akustiğine göre ayarlandı. Atina’daki bu açık hava sürümü ise eseri, yeni ortamının özel koşullarına maruz bırakarak kurulumu bir kez daha yeni bir boyuta taşıyor.

Paris’in ve New York’un Park Avenue Armory’nin iç mekânları

Onassis Mandra

Tüm görseller © Margarita Yoko Nikitaki, aksi belirtilmedikçe.