Tiranozavur Reks Sıcak Kanlıydı: Vücut Sıcaklığı İnsanlarıkine Yakındı, Çalışma Öneriyor

Yeni bir çalışma, dünyanın en ikonik dinozorlarından biri olan Tiranovur (Tyrannosaurus rex)’ün sıcak kanlı bir hayvan olduğunu ve vücut sıcaklığının insanlarıkına yakın olduğunu ortaya koydu. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles kampüsünden araştırmacılar, 66 milyon yıl önce yaşamış bu ünlü yırtıcının kemik yapısından yola çıkarak yaptıkları tahminlerin ötesine geçip, doğrudan bir vücut sıcaklığı ölçümü gerçekleştirdi. Çalışma, 16 Eylül’de Science Advances dergisinde yayımlandı ve dinozorların kanlı-canlı olup olmadığına dair uzun süredir süren tartışmalara yeni bir veri ekledi.

Sıcak ya soğuk kanlı olmanın bir türün davranışları ve coğrafi dağılımı hakkında çok şey söylemesi, bu ölçümün önemini artırıyor. Sıcak kanlı canlılar—insanlar gibi—vücut sıcaklıklarını kendileri düzenleyebilirken, soğuk kanlı hayvanlar çevreden ısı alıp verir ve böylece yalnızca belirli ortamlarda yaşayabilir. Araştırmacılar, T. rex’in ölçülen vücut sıcaklığının yaklaşık 36 derece (97 Fahrenheit) olduğunu belirledi; bu değer modern insanın vücut sıcaklığıyla neredeyse aynıdır.

Bir Dinozordan Vücut Sıcaklığı Ölçmek

Diren canlı bir hayvanın vücudunu ölçmek için genellikle basit bir termometre yeterlidir, ancak çoktan yok olmuş devasa bir canlının bu verisini elde etmek işi oldukça karmaşık hale getiriyor. Araştırmacılar, Los Angeles County Doğal Tarih Müzesinde muhafaza edilen üç fosilleşmiş dinozor dişinden yararladı. Bu dişlerden ikisi, türünden bulunmuş en iskeletlerin başında gelen ve “Thomas” adını taşıyan bir T. rex’e aitti.

Ekip, dişlere çok küçük delikler açarak emal tabakasındaki belirli karbon ve oksijen biçimleri arasındaki kimyasal bağları analiz etti. Bu bağların sayısı sıcaklık düştükçe artar; dolayısıyla soğuk kanlı bir hayvandan sıcak kanlı bir hayvanın vücunda daha az bağ bulunur. Böylece dişlerin kimyası, oluştuğu dönemin ısısını kaydetmiş oluyor.

“Emal kimyası gerçekten de oluşan sıcaklığı kaydeder ve 66 milyon yıl sonra bu ölçümleri bir kütle spektrometresi kullanarak okuyabiliriz.” Kütle spektrometresi, bir numunenin kimyasal özelliklerini inceleyen bir araçtır. “Bu, T. rex’in ‘arkasına’ bir termometre sokmaktan alabileceğimiz en iyi ikinci şey; ki zaten bunu yapmak istemezdik.”

Araştırmacı Aradhna Tripati (Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles)

Jeolojik Bozulma Olmadığı Nasıl Kanıtlandı?

Sonuçların jeolojik süreçlerden etkilenmediğini göstermek için ekip, örneklenen T. rex iskeletlerinin bulunduğu Montana’daki aynı bölgeden bulunan eski bir timsahımsı (crocodilian) hayvanın da vücut sıcaklığını inceledi. Jeoloji fosillerin moleküler bileşimlerini bozmuş olsaydı, her iki türün de benzer sıcaklık ölçümleri vermesi gerekirdi.

Ancak sonuçlar farklıydı: Timsahımsı hayvandan alınan beş diş, canlının daha serin yaklaşık 31 derece (88 Fahrenheit) civarında yaşadığını gösterdi. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles kampüsünden geobiyolog Robert Eagle, bu farkı bir açıklamada şöyle değerlendirdi.

“Eğer jeoloji fosillerin moleküler bileşimleriyle oynamış olsaydı, her iki türün de benzer sıcaklık ölçümleri vermesi gerekirdi. Ancak sıcaklıkları farklıydı; timsahımsı hayvandan alınan beş diş canlının 31 derece civarında olduğunu gösterdi.”

Araştırmacı Robert Eagle (Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles)

Sıcak Kanlı Bir Yırtıcı: Daha Fazla Enerji, Daha Aktif Hayat

Sıckanlı hayvanlar soğukcanlı canlılara göre daha hızlı metabolizmaya ve daha yüksek aktivite düzeyine sahiptir; bu nedenle bulgu, T. rex’in büyük miktarlarda enerji harcayabildiğine dair önceki öngörleri destekliyor. Yüksek metabolik hızın, daha fazla besin gerektirdiği anlamına geldiğini belirten Eagle, bunun hayvanın yaşam tarzı üzerindeki sonuçlarını da açıklıyor.

“Yüksek metabolik hızlar daha yüksek besin gereksinimleri ve bunu sağlamak için potansiyel olarak daha aktif avlanma anlamına gelir. Sıckanlı bir T. rex, yüksek metabolik hızını sürdürebilmek için önemli ölçüde daha fazla besin edinmek zorunda kalmış olurdu; ancak ayrıca besini bulmak ve göç etmek için daha sürdürülebilir aktiviteye ve soğuk ortamlarda yaşayabilmeye de sahip olmuş olurdu.”

Araştırmacı Robert Eagle (Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles)

Dinozordan Kuşlara Sıcaklık Ölçeği

Tiranozavur Yunanca’da “zorba sürüngen” anlamına gelir ve T. rex, sürüngenler (Reptilia) sınıfına ait bir hayvandır. Ancak çalışmaya göre dinozoranın vücut sıcaklığı, yaklaşık 28-30 derece civarında yaşayan günümüz sürüngenlerinden yüksekti; iç sıcaklıkları yaklaşık 40-43 derece olan yaşayan soysoyları kuşlardan ise düştü.

Sabit 36 derecelik bir iç sıcaklıkla T. rex, soğukcanlı hayvanların yaşayamayacağı kadar serin bölgelerde de bulunabilirdi. Asya’da bulunan tirsanosit fosillerinin aksine, Alaska’da da tiranosauidler ait fosiller bulundu; ancak 66 milyon ile 145 milyon yıl arasındaki Peleter döneminde sürüngen fosillerinden biri bile bulunamadı.

“Peleter dönemi, günümüz sıcaklıklarından yaklaşık 11-25 derece daha sıcaktı; ancak Alaska’nın kışları soğukcanlı bir dinozor için uygun değildi.”

Araştırmacı Alfio Alessandro Chiarenza (University College London)

Bu Sonuçların Anlamı Ne?

Ekip, paleoklimatik simülasyonları kullanarak T. rex’in vücut sıcaklığının 66 milyon yıl önce Kuzey Amerika’da hangi bölgelerde yaşayabileceğini yeniden inşa etti; bu dağılım Meksika’ya kadar uzandı. Bu bulgu, dinozorların habitat tercihine dair sorularımızı yeniden şekillendirebilecek önem taşıyor.

“Bu yaşam alanlarının hepsi fizyolojik açıdan sürdürülebilir olmalıydı. Gerçekten de habitat tercihine dair sorduğumuz soruları nasıl sorduğumuzu yeniden şekillendiriyor.”

Araştırmacı Jasmina Wiemann (Johns Hopkins Üniversitesi, çalışmaya katılmayan)