Avrupa’nın en iyi tren hatları: Manzaradan mühendisliğe, tepe sıralaması

Quartz’ın hazırladığı listede Avrupa‘nın en iyi tren yolculukları, manzara ve mühendislik birleşimine göre derecelendirildi. Trenle seyahatin Avrupa’daki değeri, sınırların artık pasaport kontrolünden çok pencerenin dışındaki dil değişimiyle belli olmasına bağlanıyor; oysa uçak bu peyzati tamamen kaldırırken, araç tek yolcuya bırakıp diğerlerini alıyor. Tren ise manzarayı saatlerce tüm yolculara aynı anda sunuyor.

Listedeki rotalar ortak özellikler paylaşıyor: kısa mesafede keskin arazi değişimleri, gerçek bir sorunu çözmek zorunda kalan mühendislik ve kendi tarihini taşıyan istasyonlar, viyaduklar ile köyler. Yedi rota Norveç, İsviçe, İtalya, Avusturya, İskoçya ve Kuzey İngiltere üzerinden geçiyor; bazıları bir saatten kısa, bazıları günün büyük kısmını dolduruyor.

7. Settle–Carlisle hattı, İngiltere: 73 mil uzunluğundaki hat, Yorkshire Dales ile Pennines üzerinden Settle pazar kasabasını sınır şehri Carlisle’a bağlıyor. Üstünlüğünü süregelen yüksek arazi manzarası ve Viktorian mühendisliği veriyor; karakterinin dikeyden çok pastoral olması yedinci sırada tutuyor. Midland Railway, hattı 1870’lerde inşa etti ve el emeğiyle kesilen son büyük Britanya hatlarından biri olarak kalıyor; kazıcılar kürek, kübel ve kara barut kullandı. Chapel-le-Dale’deki kilise, yapım sırasında hayatını kaybeden işçiler için anıt taşıyor.

Tren, Ribblehead Viyaduku’nu aşarken 24 kemerli kireçtaşı ve tuğla yapıyı Whernside’in altında görüyor; dakika sonra Pennines’in altından milin biraz üstünde Blea Moor Tüneli’ne giriyor. Hat bugün varlığını yolcuların mücadelesine borçlu: British Rail, 1980’lerde ince trafiği ve Ribblehead’on onarma maliyetini gerekçe gösterip hattı kapatmayı önerdi; yerel kampanyacıların ardından hükümet 1989’da kararı geri aldı.

Hat sıradan bir sefer hizmeti olarak işliyor; yorum, gözlem güvertesi veya premium vagon yok. Hizmetlerin çoğu Leeds–Carlisle güzergahının parçası olarak çalışıyor ve uçtan uca üç saatten az sürüyor. Dent gibi bazı istasyonlar talep durakları; Dent, İngiltere’nin en yüksek ana hat istasyonu olup deniz seviyesinden 1.150 feet yüksekte. Bahar ve sonbahat rotaya uygun görülüyor.

6. West Highland hattı, İskoçya: Glasgow’dan kuzeye Fort William’a ve oradan da İskoçya’nın batı kıyısındaki Mallaig’e uzanan hat yaklaşık 164 mil kapıyor. Tek yolculukta geçtiği manzara çeşitliliğiyle altıncıda: deniz lochları, açık çorak arazi, dağlar ve Hebrides’a bakan çalışan bir balıkçı limanı.

Yapımı en zor bölüm Rannoch Moor; yakınında yol olmayan, turba bataklığıyla dolu bir alan. Zemin geleneksel bir temeli tutmadığı için inşaatçılar ray yatağını çalı, toprak ve kül yatağı üzerinde yüzdürdü; trenler hâlâ böyle geçiyor. Aynı bölgedeki Corrour, Birleşik Krallık’ın en yüksek istasyonu olup halka açık yol erişimi yok; yürüyüşçü ve tırmanıcılar için başlangıç noktası olarak kullanılıyor.

İleri gidilin Glenfinnan Viyaduku, 1901’de tamamlanmış ve Loch Shiel’in ağzında 21 kemeriyle kıvrılıyor; çoğu yolcu Harry Potter filmlerinden tanıyor. Gerçek ayrımı yapısal: viyaduk, büyük demiryolu yapılarında hâlâ denenmemiş olan kitle betonda inşa edilmiş ve o günden beri trafiği taşıyor. Fort William’dan Mallaig’e son bölüm kıyıyı izliyor; açık havada Skye Adası ve Small Isles’a bakış veriyor. Bu kısma “Adalara Giden Yol” deniyor; Mallaig çalışan bir balıkçı limanı olarak kalmaya devam ederken, istasyonun yanından Skye ve Hebrides için feribotlar kalkıyor.

Sadece sıcak aylarda Fort William ile Mallaig arasında işleyen mevsimsel bir buharlı hizmet olan Jacobite düzenli ScotRail treninin aynı hattı yıl boyu standart ücretle geçtiğini tekrarlıyor. Glasgow’dan tam koşu yaklaşık beş saat sürüyor ve en dramatik manzara son iki saate düşüyor; kış yolculukları daha sakin, ancak alçak bulutlar çorak araziyi ve kıyıyı tamamen örtebiliyor.

5. Semmering Demiryolu, Avusturya: Gloggnitz ile Mürzzuschlag arasında Doğu Alpler’in yaklaşık 25 milini 1.640 feet yükselen demiryolu, 1998’den beri UNESCO Dünya Mirası; 1854’te tamamlanması Avrupa’daki standart ölçüde inşa edilen ilk dağ demiryolu olarak kabul ediliyor.

Çizimi Carl Ritter von Ghega’nınkı: 16 viyaduk ve ondan fazla tünelle, önceki mühendislerin demiryolu için imkansız bulduğu araziyi geçiren bir rota. En bilinen yapısı Kalte Rinne Viyaduku; yerel taş piler üzerinde dik bir vadiyi saran iki katmanlı taş kemerleri. Hat yüksek kazandıkça kendi hizasında geri döndüğü için yolcular birkaç viyaduku trenin kendinden görebiliyor.

Sert alpin kayalarında uzun tünel geçişleri yaygınlaşmadan önce döşenen hat, tepelerin yamaçlarını takip ediyor; bu da uzun karanlık yerine ormanlı sırtlar ve çıplak kaya yüzeyleri için süregelen manzaralar anlamına geliyor. Eğim, sıradan sefer trenlerinin dişli destek olmadan hattı çalıştırabileceği kadar hafif. Gloggnitz’den Mürzzuschlag’a bir saatten biraz fazla sürüyor; Semmering zirve istasyonu yaklaşık 2.900 feet yükseklikte ve hat geçidi milin biraz altındaki bir tünelle aşılıyor. Avusturya Federal Demiryolları düzenli hizmetler işletiyor, yani turist vagonu veya özel bilet gerekmiyor.

Semmering ve yol boyunca köyler, demiryolu onlara ulaştığı için 19. yüzyılın sonunda tatil destinolarına dönüştü; Viyanalı gezginleri ilk kez sayılarla dağlara çekti. Büyük otellerden bazıları hâlâ rayların üzerinde duruyor. Geçidin altında bir tünel inşaatı sürüyor ve açıldığında hızlı Vienna–Graz trafiği 1854 hizalamasını atlayacak.

4. Flåm Demiryolu, Norveç: Myrdal ile Flåm arasında batı Norveç’te yaklaşık 2.800 feet alınıp 12,6 mil kat eden hat, dünyanın en dik standart ölçülü hatlarından biri. Koşu yaklaşık bir saat sürüyor ve yolcuları çıplak dağ platosundan fjord kenarı vadi tabanına indiriyor.

Hat, kayanın çoğu elle delicilerle delindiği için 1940’ta yaklaşık iki on yıllık çalışmaların ardından açıldı; aşağı inerken trenler 20 tüneli geçiyor, bunlar içinde rayı geri döndürüp yüksekliği attığı dağ içine bored spiral bölümler de var. Hizmet Kjosfossen şelalesinde planlı bir durak yapıyor; yolcular şelalenin yanındaki platforma birkaç dakikalığına çıkıyor.

Flåm, Norveç’in en uzun fjordu Sognefjord’un dar kolu Aurlandsfjord’un başında oturuyor ve bu konum hatın var olma sebebi: fjord topluluğunu yukarıda yükseklikte Bergen Demiryolu’na bağlıyor. Hat hâlâ yerlilere ve çoğu cruise gemisiyle Flåm iskelesine veya Bergen ya da Oslo’dan bağlanmalı trenle gelen ziyaretçilere hizmet veriyor.

Diklik yavaş hızı zorunlu kılıyor; bu da yolculara vadi duvarları, altındaki nehir ve yamaçlara kurulan çiftliklere uzunca bakma imkanı veriyor. Araçlar dikliğin dayattığı beş ayrı fren sistemini taşıyor.

Çoğu yolcu hattı aşağıdaki bir şeyle birleştiriyor: Flåm’dan Aurlandsfjord boyunca Gudvangen’e giden bir fjord kruvazörü ve köyün üzerindeki yüksek araziyi yazın açık olan Aurlandsfjellet dağ yolu. Yaz en ağır talebi getiriyor; mayıs ve eylül aynı inişi daha az yolcuyla, son bahar kar erimesi ise şaleleri yüksek tutarak sunuyor.

3. Bernina Express, İsviçe ve İtalya: Chur ile Tirano arasında Bernina Geçidi’ni 7.000 feet’in üzerinde geçen hat, ana alpin sırtı delen bir temel tünelsiz bunu yapıyor; bu da onu dişli veya çentili destek olmadan sıradan tekerlek-ray sürtünmesiyle çalışan en yüksek alp geçidi makingıyor.

Hat, Graubünden kantonunun metre ölçülü ağı olan Rhaetian Demiryolu’na ait ve UNESCO Albula ile Bernina hatlarını bir Dünya Mirası olarak listeliyor; liste hattın araziye patlatılarak değil işlenerek sokulmasını tanıyor İki yapı yolculuğu tanımlıyor. Albula bölümünde Filisur yakındaki Landwasser Viyaduku, uzun taş piler üzerinde bir vadiyi saran ve uzak ucunda hiçbir yaklaşım yatağı olmadan doğrudan kaya yüzeyle kesilmiş bir tümouth’a besliyor. Daha güneyde Brusio dairesel viyaduk, rayı Tirano’ya dik inişte yüksekliği kademeli olarak atmak için açık hava spiralini tam tur çeviriyor.

Tam koşu yaklaşık 90 mil ve dört saat sürüyor; bu uzantıda iklim tamamen değişiyor. Yüksek bölümler Ospizio Bernina’daki zirve istasyonu ve hattın en yüksek noktası yakınında buzulları, çıplak kayayı ve alpin gölleri geçiyor; iniş sonra İtalyanca konuşulan Val Poschiavo’ya düşüp Valtellina’nın teraslı bağları arasında bitiyor.

Hizmet yaz aylarına özel bir excursiyon yerine yıl boyu işliyor; kış karlı geçitler ve ağaç çizgisinin üzerindeki donmuş göller, yaz ise yeşil vadiler ve yabani çiçekler, daha uzun gün ışığı hattın daha fazlasını kapsıyor. Panoramik vagonlar genişletilmiş pencerelerle seferdeki Bernina Express’te çalışıyor; bu vagonlardaki koltuklar bilet veya demiryolu pasına ek rezervasyon gerektiriyor, Interrail ve Eurail sahipleri için de. Rezervasyonu atlayan yolcular $TRV +0.71% aynı hatları daha sık duran ve ucuz olan düzenli Rhaetian Demiryolu bölgesel trenlerinde yine sürebilir.

Talep Temmuz ve Ağustos’ta ve büyük bayramlarda yoğunlaşıyor; bu dönemlerde birkaç hafta önceden rezervasyon yapmak mantıklı.

2. Glasyer Express, İsviçe: Zermatt ile St. Moritz’i yaklaşık 180 mil İsviçeli Alpler üzerinden sekiz saatte bağlayan tren, 291 köprüyü geçip 91 tüneli kat ediyor. Avrupa’daki başka hiçbir rota bu ölçekte bu kadar uzun dağ manzarasını koramadığı için ikinci sırada.

Tren dünyanın en yavaş ekspres treni olarak pazarlanıyor ve ifade temeli doğru betimliyor; çeken şey hızdan çok süre — pencerenin neredeyse sürekli yüksek alpin araziden başka bir şey göstermediği sekiz saat. Hizmet 1930’dan tarihleniyor ve artık Matterhorn Gotthard Bahn ile Rhaetian Demiryolu’nun metre ölçülü raylarında kışın da yazın da işliyor.

Hattın zirvesi neredeyse 6.700 feetlik Oberalp Pass; hat Uri kantonundan Graubünden’e, Rhine’in kaynaklarına yakın geçiş yapıyor. Daha doğuda tren, prehistorik bir heyelanın bıraktığı artıklardan nehrin kestiği açık renkli kireçtaşı kanyon olan Rhine Vadisini işliyor; oradan Bernina rotasıyla paylaştığı Albula hattına katılıyor.

Araçlar manzara için tasarlanmış; tavana kadar yükselen büyük eğrilik penceler ve koltuklar arka koltuğa değil masaya bakıyor. Öğünler koltukta servis ediliyor, böylece hiçbir yolcu yemek vagonuna ulaşmak için pencereyi bırakmak zorunda değil.

Uç noktalar kendi ağırlığını taşıyor: Zermatt Matterhorn’un altında yanıp iç motorlu araçları yasakladığı için trenle gelmek normal giriş yolu; St. Moritz, Engadin vadisinde 1928 ve 1948’de Kış Olimpiyatlarına ev sahipliği yaptı.

Rezervasyonlar Glasyer Express’te zorunlu ve herhangi bir demiryolu pasından ayrı; kayak sezonunda ve ortasız yazda tükeniyor. Zamanı dar olan biri, hattın güçlü manzarasının büyük kısmını yine kapsayan örneğin Chur’dan Andermatt’a tek bir bacak rezerve edebilir.

1. Flåm’dan Bergen’e Norveç Bir Fındık rotası: Avrupa’nın en iyi tren yolculuğu tek bir hat değil, batı Norveç üzerinden birbirine bağlanan rota; Bergen Demiryolu’nu Flåm Demiryolu’na bağlıyor ve yaygın olarak Norway in a Nutshell olarak satılıyor. Tek günlük bir seyahatin yüksek plato, dik dağ inişi ve deniz seviyesinde fjord kıyısını teslim etmesiyle ilk sırada.

Bergen Demiryolu Oslo ile Bergen’i, 4.000 feet’in üzerinde geçilen ağaçsız plateau Hardangervidda üzerinden bağlıyor; Avrupa’daki en yüksek ana hat uzantılarından biri ve koşullar o kadar sert ki hattın bir kısmı kar sığınakları altında çalışıyor, kış fırtınalarında trenlerin hareketini koruyor. Manzara çıplak kaya, donmuş göller ve alçak çalılar; uzun süreler neredeyse yerleşim görünmüyor.

Yolcular $TRV +0.71% Myrdal’da ana hatтан ayrılıyor; bu bir kavşak istasyonu olup çoğunlukla altındaki şubeye hizmet etmek için var. Oradan Flåm Demiryolu Aurlandsfjord’un başına iniyor; sonra Nærøyfjord üzerinden Gudvangen’e bir fjord feribotu, ardından Voss’a bir otobüs ve son uzantıda demiryoluna dönüşüp Bergen’e giriyor. Dizi iki yönde de çalışıyor ve kıyından başlatılabiliyor.

Bergen batı ucu; Hanseatic iskele bölgesi Bryggen bir UNESCO Dünya Mirası olup eski limana bakan ahşap ticari yapıları sırasıyla öne çıkıyor. Şehir dik tepeler ve açık su arasında oturuyor. Oslo diğer uç, Skandinavya’nın gerisinden sık bağlantılarla.

Tam tur, erken başlamaya hazır yolcular için tek uzun bir güne sığıyor; Flåm, Voss veya Bergen’de bir gece konaklama sıkı bağlantıların baskısını kaldırıyor. Her bacak ayrıca ulusal demiryolu operatörü ve feribot ile otobus hizmetleri üzerinden ayrı rezerve edilebilir; bu da paketli bir itinere göre zamanlama ve gece konaklamaları üzerinde daha fazla kontrol veriyor.

Menzil, rotayı zirveye koyan şey: Plato, vadi, fjord ve kıyı şehri çalışan halka açık ulaşım üzerinde sırayla geliyor, özel bir turist treninde değil.