Hannah ve Janes

Hannah, kötü muamele gören bir ilişkiden kaçmaktadır. 19 yaşındadır ve hamiledir; bu olay, ülkenin büyük bir kısmında kürtajın büyük ölçüde yasağı olduğu döneme denk gelmektedir. İşte yolculuğu böyle başlar ve bu sırada, kadınlara bir seçenek sunmaya çalışan militan aktivistlerden oluşan bir grupla karşılaşır.

Bu, American Repertory Theatre’in yeni rock operası “1972”‘nin kalbinde yer alıyor; 27 Ekim’de açılıyor ve 22 Kasım’a kadar Farkas Hall’da sahneleniyor.

Yapım, yarım yüzyıl öncesine set edilmiş olsa da, 1973’te tüm ülkeye kürtaj hakkını güvence altına alan Roe v. Wade kararını geçersiz kılan Yüksek Maheme kararıdan yalnızca dört yıl sonra sahneye konuyor. 2022 yılında Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization kararının yol açtığı, eyalet bazında çeşitli kürtaj kısıtlamaları, Roe’dan önceki on yıllara geri dönülmesini çağrıştırıyor.

“Bu kadar güncel,” diyor gösterinin yönetmeni ve ortak yazarı Jessie Nelson; eserleri arasında “Waitress” ve “I Am Sam” bulunuyor. “Çok acil. Gerçekten de dünyamızın bu anına hitap ediyor.”

“Bu kadar güncel. Çok acil. Gerçekten de dünyamızın bu anına hitap ediyor.”

Jessie Nelson

Yeni yapımın bir rock opera olması, Nelson’un işbirlikçisi ve gösterinin yaratıcısı Boston’un bağımsız gruplarından Dispatch ve State Radio’dan Chadwick Stokes’a borçludur.

“‘Hair’, ‘Tommy’ ve ‘The Wall’ dinleyerek büyüdüm; birçok şarkı ve farklı karaktere genişleyebilen bu fikre ilgi duydum,” diyor müzisyen-aktivist.

Stokes, New York Üniversitesi’ndeyken bu biçimi inceledi ve orada kendi yarattığı bir derste ilk rock operasını besteledi. Bu proje için bir anlatıya odaklanmasına yakın olayların yardımcı olduğunu belirtiyor.

“Yaklaşık 10 yıl önce bir yolculuk hikâyesi hakkında düşünmeye başladım,” diye açıklıyor Stokes. “Roe geçersiz kılındığında, [Hannah]’ın yolculuğunun itici gücünün bir kürtaj elde etmeye çalışmak olduğunu biliyordum.”

Son bilmediği şey, Roe’dan önce, 1960’ların sonunda, kendi kahramanı gibi istenmeyen gebelikleri sonlandırmaya yardım eden kadınların gerçek bir yeraltı ağını oluşturmasıydı: Jane Kolektifi.

“Roe’nin kaldırılmasından ve kadının nereye gittiğini gösteren bu fikri edinmemden sonra da, Janes hakkında bilgi sahibiydim,” diyor Stokes.

“Bir arkadaşımla konuşuyordum — ismi Jane — ve ‘Janes hakkında mutlaka bilirsin’ dedi,” diye hatırlıyor Stokes.

Chadwick Stokes (yaratıcı, besteci, söz yazarı, ortak yazar, Depot) A.R.T.’nin “1972” yapımının dünya prömiyeri için ilk proveye.

Jessie Nelson (yönetmen, ortak yazar) ve Abbey O’Brien (yardımcı yönetmen ve koreograf) A.R.T.’nin “1972” yapımının dünya prömiyeri için ilk proveye.

Çok geçmeden, kadınları prosedürü yapmaya istekli hekimlerle eşleyen bu Chicago grubu hakkında bilgi edinir.

“Şoktaydım,” diyor. “Tarihi severim ve bu kadınlar hakkında daha önce hiç duymamış olmama inanamazdım.” Çalışması üzerindeki etki anındaydı. “Aha,” diye düşünüyordu hatırladığı gibi. “Şimdi hikâyenin nereye düştüğünü biliyoruz.”

Kavram, karşılıklı arkadaşlar Stokes ve Nelson’u birkaç yıl önce Martha’s Vineyard’da tanıştırdığında büyük bir sıçrama yapar. Onun çiğ fikirleri ve şarkılarına, o müzikal tiyatroda kapsamlı deneyim getirir.

“Yazdığı tüm müziği duyduğumda, bu yaratıcılığın bir patlamasıydı,” diyor Nelson. “Sonra asıl mesele, hikâyenin ne olduğu ve parçada neyin kalabileceği, neyin yeniden kullanılabileceği ve anlatıyı nasıl gerçekten güçlendirebileceğimizdi.”

Nelson’un ayrıca rock ve pop müzisyenleriyle çalışma geçmişi vardı; en dikkate değer olanı “Waitress” için Sara Bareilles ile işbirliği. Stokes’ta, diyor, bir “doğal” buldu.

“Kendisinin hediyenin bu ortama bu kadar güzel aktardığı birini izlemek gerçekten inanılmaz,” diyor.

Nicole Jescinth Smith (kostüm tasarımcısı) A.R.T.’nin “1972” yapımının dünya prömiyeri için ilk proveye kostüm tasarımlarını sunar.

İşbirliği, Stokes bir bantıyla turneye çıktığında bile sürdü.

“Yoldaydım,” diyor Stokes, Nelson’a ulaşmayı hatırlarken. “Cleveland’de bir otel odasındayım ve Jesse’in biraz zamanı var …”

“Senaryoyu ve şarkı sözlerini baştan sona tarar, her sahne için niyetimizi ve neyin öne çıkarılması gerektiğini ya da bir sonraki şarkıyı nasıl daha güzel biçimde başlatacağını tartışırdık” diyor Nelson. “Temel olarak bir heykeltraş gibi, şarkı sözünü sözünden sonraya kadar tarardık.”

İkili, sayıların bir kısmını New York’taki Joe’s Pub’da sahne önü çalışmalarından geçirdi.

“Bu gecelerden çok şey öğrendik” diyor Nelson. “Geri döner, ‘Tamam, ne işe yarıyor, ne işe yaramıyor?’ derdik.”

Hayatta kalan üç Jane, bu sahne önü çalışma gecelerine katıldı.

“Bu Joe’s Pub gecelerinden birinin ardından Janes ile konuştuk” diyor Stokes. “Bize biraz daha fazla bilgi verdiler ve sadece ne kadar etkileyici olduklarına dair bir hava okuduk. Sonrasında bunu ileriye taşırken içine sindirebildik.”

İleriye taşımak, işbirliği yapanların da vurguladığı gibi, geçmişten ders çıkarmayı içerebilir. Geçmişe dönüş yapmak anlamına gelmez.

“Roe’nin kaldırılması [sonrasında] topluluklarımızda hissedilebilir bir sızı vardı” diyor Stokes. “Bu şimdi kritik önem taşıyor.”

Jane Kolektifi üyeleri 31 Ekim performansının ardından konuşacak. Harvard Radcliffe Enstitüsü’ndeki Schlesinger Kütüphanesindeki A.R.T. “1972” pop-up sergisi; Chicago Kadın Kurtuluş Birliği’nin, Janes’in ve ABD’de 1972 yılı ve çevresinde üreme hakları ile kürtaj erişiminin tarihine dair koleksiyonlarından birincil kaynak materyalleri içerecek. Sergi 30 Ekim (15.00 – 17.00), 3 Kasım (13.00 – 15.00) ve 10 Kasım (15.00 – 17.00) tarihlerinde ziyaret edilebilecek.