Geçtiğimiz On Yılda Kızlarda Artan Topluma Karşı Davranışlar: ESRI Raporu

Güncelleme / Perşembe, 5 Kasım 2026
00:01

Getty

Topluma zarar veren davranışlardaki artışın, daha şiddetli ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkili göründüğüne dair bulgular rapor yer alıyor (Stok görüntü)

Yeni bir çalışma, topluya zarar veren davranışların kızlarda artmış, erkeklerde ise son on yılda genel olarak dengede kalmış olduğunu ortaya koydu.

Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nün (ESRI) yürüttüğü araştırma, son bir yılda vurmak, yumruklamak veya tekmelemek gibi fiziksel davranışlar raporlayan 13 yaşındaki kızların oranının on yılda 10’dan 16%’ya çıktığını gösteriyor.

Araştırma, bu artışın daha şiddetli ruh sağlığı sorunlarıyla – depresyon, ses işitmek ve davranışsal problemler – ilişkili göründüğünü buldu.

Araştırmacılar, gençlerin ergenlik döneminde giderek artan biçimde topluya zarar veren davranışlara dahil olduktan sonra, yetişkinliğin ilk yıllarında daha zayıf eğitim sonuçları ve ruh sağlığı ile iyi oluş alanında zorluklarla karşılaşma olasılıklarının daha yüksek olduğunu da tespit etti.

Çalışma, topluya zarar veren davranışları 13 ile 17 yaş arasındaki gençlerde incelemek için İrlanda’da Büyüme (Growing Up in Ireland) çalışma veri setini kullandı.

Topluya zarar veren davranışlar, izinsiz bir şey almak ve grafiti çizmekten fiziksel şiddete kadar geniş bir yelpaze içeriyor.

Araştırmacılar, son bir yılda evden izinsiz bir şey aldığını bildiren 13 yaşındaki gençlerin yaklaşık beşte birinin, benzer oranda birine vurmak, yumruklamak veya tekmelediğini söylediğini buldu.

Son bir yılda yanlış otobüs veya tren bileti ödediğini, kamuya açık alanlarda kötü davrandığını veya okuldan bir şey aldığını bildiren ise yaklaşık ondan biriydi.

Çalışma, topluya zarar veren davranış düzeylerinin velilerin eğitim düzeyi, ailenin sosyal sınıfı veya maddi zorluklara göre değişmediğini buldu.

Bununla birlikte, oranlar yalnız anne/baba yanında yaşayan gençlerde, daha fazla büyük kardeşi olanlarda ve anneleriyle daha fazla çatışma yaşayanlarda daha yüksek olma eğilimindeydi.

Bir şehirde veya düzensizlik ile karakterize bir mahallede yaşamak da daha yüksek düzeyde şiddet içeren ve şiddet içermeyen antisosyal davranışlarla ilişkilendirildi.

Araştırmacılar, çocukluk dönemindeki davranış zorlukları ve ergenlik dönemindeki mental sağlık sorunlarının antisosyan davranışlarla güçlü ilişki içinde olduğunu buldu.

Ölüm, aile ayrılığı ve aile mental sağlık zorlukları da dahil olmak üzere olumsuz çocukluk deneyimlerine maruz kalma, 13 ile 17 yaşları arasındaki antisosyan davranışlardaki artışın en güçlü öngörücüsü olarak ortaya çıktı.

13 ile 17 yaşları arasında antisosyan davranışları artan kişiler, Yükseköğretim Sınavı (Leaving Certificate) notlarında daha düşük puan aldı ve 25 yaşına kadar lisans derecesine ulaşma olasılıkları daha düşüktü.

20 yaşında aynı zamanda daha yüksek düzeyde depresyon, daha düşük yaşam doyumu ve başkalarına daha az güven bildirdiler.
Çalışma aynı zamanda gençlerin adli sistemle temasını da inceledi.

Bir beşte birden fazlası, 17 ile 20 yaşları arasında polis (gardaí) tarafından durdurulup sorgulandığını bildirdi.

13 yaşında antisosyan davranışlara dahil olan gençler, adli sistemle erken temasa geçme olasılıkları daha yüksekti.

Adli sistemle erken tema aynı zamanda genç yetişkinlik döneminde düşük Yükseköğretim Sınavı notları ve başkalarına daha az güven ile ilişkilendirildi.

Raporlardan birinin yazarı Emer Smyth, bulguların antisosyan davranışın ve adli sistemle temasin eğitim, refah, sağlık ve başkalarıyla bağlar üzerindeki önemli etkilerini ortaya koyduğunu söyledi.

Bu sonuçların yalnızca bireyler için değil, aynı zamanda daha geniş toplum için de maliyetler yüklediğini söyledi.

Sonuçlar, antisosyan davranışı ve bunun sonuçlarıyla başa çıkmak için hükümet departmanları, devlet kurumları ve kuruluşlar arasında uyumlu bir yaklaşımın daha da güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor,

İkinci yazar Merike Darmody, bulguların gençlerin mental sağlık desteğine erişiminin iyileştirilmesinin önemini ortaya koyduğunu söyledi.

“Çocukluktaki dışa vuran zorlukların, gençlik dönemindeki ruh sağlığı zorluklarıyla birlikte toplumsal dışlanma davranışlarında oynadığı rol; ruh sağlığını teşvikten, akut zorluk yaşayanların uzman desteğine kadar uzanan bir dizi desteğe erişimin iyileştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır,” dedi.