Kazaklar ülkesinin gelişimine ilgi duyuyorlar, ancak bazıları hükümetin kilit konulardaki kararlarını değiştirmeye yönelik çabaların anlamsız olduğuna inanıyor. Bu, Kazak kamuoyu anket şirketi Demoscope tarafından 12 Kasım’da yayımlanan bir anketin temel bulgularından biriydi.
Referandum ve seçimlere katılım, siyasi katılımın açık ara en yaygın biçimiydi; hükümet kurumlarına yapılan başvurular ise çok geride ikinci sırada yer aldı. Katılımcıların neredeyse yarısı herhangi bir sivil veya siyasi faaliyete katılmadıklarını belirtti.
Anket sonuçları, insan hakları ve sivil toplum kuruluşlarının 2026 yılında Kazakistan’ı basını susturmak ve ülkedeki sivil eylemleri engellemekle suçladığı bir dönemde geldi. Sadece bu yıl içinde çok sayıda aktivist ve gazeteci yargılandı.

Demoscope’un “Kazakistan Vatandaşları Arasında Siyasi Katılımın Değerlendirilmesi” başlıklı anketi, ülkenin 17 bölgesinin tamamından yanı sıra Astana, Almatı ve Şımkent şehirlerinden 1.100 kişiyle gerçekleştirildi.
Anket, halkın yüzde 52,4’ünün Kazakistan’ın sosyal ve siyasi gelişimine ilgi duyduğunu gösterse de, katılımcıların sadece yüzde 48,2’si vatandaşların yetkililerin aldığı kararlarda bir miktar etki yaratabileceğine inanıyordu.
Katılımcıların yüzde 54’ünden biraz fazlası, kendi refahlarını etkileyebilecek kararlarda hükümete karşı çıkmayacaklarını belirtti. Bunların yüzde 31’i ise bunu “anlamsız” buldukları için harekete geçmekten kaçınacaklarını söyledi.

Katılımcıların yüzde 20,8 ila 25,8’i siyasi katılım eksikliğini siyasete ilgi duymamaya, zaman yetersizliğine veya kendilerini ilgilendiren bir dava bulamamaya bağlarken, yaklaşık üçte biri siyasi kararları değiştirmeye yönelik çabaları anlamsız buldu. Aynı zamanda, yüzde 27,5’i vatandaşların ülkedeki siyasi karar alma süreçlerinde gerçek bir etki yaratmak için hiçbir araca sahip olmadığını belirtti.
Siyasi sisteme yönelik bu güvensizlik, oy kullandığını belirten katılımcı sayısına da yansıdı: Sadece yüzde 44,7 son bir yıl içinde bir seçim veya referanduma katıldığını ifade etti. Bu oranlar, hem Mart ayındaki referandumda hem de Ağustos ayındaki parlamento seçimlerinde resmi olarak yüzde 70’in üzerinde katılım oranının kaydedildiği dönemlere kıyasla oldukça düşük. Demoscope bu tutarsızlığa doğrudan dikkat çekti.
Bu arada, diğer tüm siyasi katılım biçimleri çok daha az yaygındı; hükümete başvuru yaptığını belirtenlerin oranı yüzde 10’un altındaydı. Sivil girişimlere veya barışçıl toplantılara katılan vatandaşların sayısı ise daha da düşüktü: Sadece yüzde 1,3 ve 1,2 bu tür faaliyetlerde bulunduğunu bildirdi.
Bu durum Kazakistan’da yeni bir gelişme değil; aksine 2022’deki Qandy Qantar – “Kanlı Ocak” – olaylarından bu yana süregelen bir eğilim. Bu eğilim, The Diplomat’ın haberine göre çoğunlukla emeklilerin katıldığı ve bazı katılımcıların tutuklanma korkusunu dile getirdiği geçen yılki Bağımsızlık Günü protestolarında da belirgindi.
2026 yılı boyunca Kazakistan’da blog yazarları, sivil aktivistler ve gazetecilerin tutuklanması ve yargılanması art arda yaşandı. Sadece Nisan ayında, geçen yıl Çin’in Sincan bölgesinde yargılanan etnik Kazakların serbest bırakılması çağrısı yapan bir protestonun ardından 19 aktivist etnik gruplar arası anlaşmazlığı kışkırtmaktan suçlu bulundu. Sanıklardan on bire beş yıl hapis cezası verilirken, diğerleri daha hafif, özgürlüklerini kısıtlayan cezalar aldı.

Ekim 2026’da bir başka büyük dava da mahkemeye taşındı: Aktivist Sanzhar Bokayev, yanlış bilgi yaymakla suçlandı. Ancak destekçileri, bu davanın onun hükümet eleştirilerini susturmak için kullanıldığından şüpheleniyor. Benzer suçlamalar bu yıl Orda.kz’nin eski editörü Gulnara Bazhkenova da dahil olmak üzere gazetecilere karşı da kullanıldı.
Bu tür davalar ve sivil aktivistlerin evlerinin polis tarafından basılması gibi olaylar, çok sayıda insan hakları kuruluşundan eleştiri aldı. Amnesty International, özellikle Çin’de hapsedilen Kazakları desteklemek için protesto eden ve hapse atılan aktivistlere odaklanarak, barışçıl toplanma suçundan verilen cezaları “adaletin bir alaycılığı” olarak nitelendirdi.
Benzer eleştiriler Kazakistan Uluslararası İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü Bürosu’ndan da geldi. 2026 boyunca aktivistlerle ilgili davaları analiz eden büro, “barışçıl toplanma özgürlüğünü kullanmak isteyen bireylerin önemli yasal ve operasyonel risklerle karşılaştığını” belirtti.
Son yıllardaki aktivizm baskısına rağmen Demoscope, özellikle genç nesillerin gerekirse hükümete karşı çıkmaya hazır olduğunu tespit etti. Aslında, 18-29 yaş arası katılımcıların yüzde 54,2’si, hükümetin hayatlarını olumsuz etkileyen kararları alması durumunda harekete geçmeye istekli olduklarını belirtti.
Kazakların çoğunluğunun ülkenin siyasi gelişimine ilgi duymasına rağmen, aktivistlerin sürekli yargılanması vatandaşların hükümetlerine karşı protesto etme istekliliğini etkiliyor gibi görünüyor. Genç nesillerin daha fazla protesto etmeye hazır olmasıyla birlikte, önümüzdeki yıllar bu istekliliğin anlamlı bir sivil eyleme dönüşüp dönüşmeyeceğini veya zamanla söneceğini gösterecek.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



Yanıt yok