Dünyanın dört bir yanından gelen maliye bakanları, enerji maliyetleri ve iklim değişikliği konularını görüşmek üzere COP31’de bir araya geldi.
UN Climate Change/Kiara Worth
2026 Birleşmiş Milletler iklim zirvesi tamamen gerçek dünyadaki etkilere odaklanmış durumda. Türkiye’nin Antalya kentinde düzenlenen COP31 iklim zirvesinde hükümet yetkililerini ve dünyanın dört bir yanından gelen diğer temsilcileri dinlerken bu durum açıkça görülüyor.
Dünya liderleri, ülkelerinin iklim değişikliğinin tetiklediği şiddetlenen fırtınalar ve sıcak dalgalarıyla birlikte tarihin en kötü küresel enerji krizlerinden birini yaşadığını görüyor. Bir BM raporu, küresel ısınmanın, on yıl önce ülkelerin önlemeye çalışmak için anlaştığı 1,5 santigrat derece (2,7 Fahrenheit derece) sınırını aşacağını ortaya koydu; zira tehlikeli iklim değişikliği riski giderek artıyor.

Orta Doğu’daki çatışma, petrol ve gaz fiyatları ile arzındaki dalgalanmaları şiddetlendirerek ekonomileri çöküşün eşiğine getiriyor; enerji ve gıda fiyatları fırlarken enerji güvenliği de zayıflıyor.

Enerji kaynakları için ithal fosil yakıtlara bağımlı olan ülkeler enerji krizinin en ağır yükünü taşıyor. Oysa yenilenebilir enerjiye daha fazla yatırım yapan ülkeler krizi daha iyi atlatıyor.
12 Haziran 2026’da Lahor’daki bir pazarda bir işçi güneş paneli levhalarını taşıyor. Pakistan, tüketici talebi ve diğer ülkelerin aksine ucuz Çin panellerine vergi getirmeyen hükümet sayesinde çatı üstü güneş enerjisinde hızlı bir büyüme yaşadı.
Arif Ali/AFP via Getty Images
Örneğin Pakistan’da son altı yılda güneş enerjisinin hızla yayılması, ABD ve İsrail’in Şubat 2026’da İran ile savaş başlamasından önce ülkenin 12 milyar dolardan fazla fosil yakıt ithalatından kaçınmasını sağladı. Bir tahmine göre, güneş enerjisi yıl sonuna kadar ülkeye 6 milyar dolardan fazla tasarruf daha sağlayabilir. Avrupa ülkelerinin çoğuna kıyasla elektrik üretiminde doğal gaza daha az, güneş enerjisine daha fazla bağımlı olan İspanya ise elektrik fiyatlarını daha düşük tutmayı başardı ve İtalya gibi daha savunmasız sistemlerde görülen gaz kaynaklı fiyat artışlarının en kötü etkilerinden kaçındı.
Resmi müzakerelerde ve BM’nin daha geniş Küresel İklim Eylem Gündemi kapsamındaki toplantılarda ülkeler, temiz enerjinin kullanımını hızlandırmanın ve yoksul ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması ile temiz enerjiyi yaygınlaştırması için kaynak sağlamanın yollarını arıyor.
Almanya’nın eski özel iklim elçisi ve Tufts Üniversitesi Fletcher Okulu’nda kıdemli araştırmacı olarak yıllardır uluslararası iklim müzakerelerini takip ediyorum. 2026’da, Trump yönetiminin ülkeleri iklim değişikliğini yavaşlatma çabalarından vazgeçmeye zorlamasının ardından iki yıl geçmesine rağmen, liderler arasında fosil yakıtların ekonomiler ve insanların yaşamları üzerindeki maliyetlerine dair endişeler artıyor.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecindeki bir adım, temiz enerjiyle çalışan elektrifikasyona geçiş yapmaktır. COP31’in Türkiye ve Avustralya’dan gelen eş başkanları, 2035’e kadar tüm enerji kullanımının %35’inin – ulaştırma ve sanayi de dahil olmak üzere – elektrikten gelmesi için küresel bir hedef önerdi ve diğer ülkeleri bu hedefe katılmaya ikna etmeye çalışıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’na göre bu %35’lik hedefe ulaşmak, fosil yakıt ithal eden ülkelere yılda 400 milyar dolar tasarruf sağlayabilir. Tüketici açısından bakıldığında, küresel ortalamalara göre 100 dolarlık elektrik bir aracı 100 dolarlık benzinden üç kat daha uzağa taşıyabilir. Bu hedefe ulaşmak, ulaştırma, binalar ve sanayideki enerji emisyonlarını 2035’e kadar %55’e varan oranda azaltabilir.
Ancak elektrifikasyonun kaynağı da önemli. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın tahminlerine göre, küresel ısınmayı 1,5°C sınırının altında tutmak için dünyayı besleyen elektriğin en az %78’inin yenilenebilir enerji kaynaklarından gelmesi gerekiyor. Elektrifikasyon, petrol, gaz ve kömür yerine temiz enerjiyle çalıştığında hem iklim hem de enerji güvenliği açısından faydalı oluyor.
Her ülkenin en büyük elektrik kaynağını gösteren harita, ne kadarının hâlâ büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı olduğunu ortaya koyuyor.
Our World In Data
Dünyayı bu noktaya getirmek bazı temel engellerin aşılmasını gerektirecek: temiz enerji sağlamak için gereken altyapının maliyeti ve bu değişimi teşvik edecek politikalara duyulan ihtiyaç.
Resmi müzakerelerin ötesinde, ülkeler birbirlerine teknik destek sağlamak için çeşitli girişimleri tartışıyor; örneğin güneş ve rüzgar enerjisinin değişkenliğini yönetebilecek elektrik şebekeleri geliştirmek ve yardıma ihtiyacı olan ülkelere finansal destek sağlamak gibi.
Seçmenler fosil yakıtlara karşı öfkesini gösteriyor
Fosil yakıtların yüksek mali ve çevresel maliyetleri küresel siyaseti yeniden şekillendiriyor. Son aylarda seçmenler, temiz ve uygun fiyatlı enerji çözümlerini destekleyen liderleri seçmek için büyük sayılarda sandığa gitti.
Bu durum özellikle Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın yeniden seçilmesi ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Demokratların son otuz yıldaki en büyük kongre zaferiyle görüldü.
Lula, dördüncü dönemini kazandıktan sonraki ilk uluslararası ziyaretinde COP31 başkanlarına, Brezilya’nın COP30 ev sahipliği sırasında fosil yakıtlardan uzaklaşma konusundaki çalışmalarını sürdürmeleri çağrısında bulundu. Kolombiya’da Nisan 2026’da düzenlenen ilk konferansın ve 2027’de Tuvalu adasında planlanan ikinci konferansın ardından Brezilya’nın fosil yakıt geçişi üzerine gelecekte bir konferans daha düzenleyeceğini duyurdu.
2025’te COP30 iklim zirvesine ev sahipliği yapan Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, 2026’daki COP31 BM iklim zirvesinde önde gelen bir lider olarak selamlandı.
UN Climate Change/Kiara Worth
Brezilya, Antalya’da açıkça bir iklim süper gücü olarak ortaya çıktı. Orman kaybında bir yılda kaydedilen en büyük düşüşü yaşaması ve dünyayı fosil yakıtlardan uzaklaştırmaya, ormansızlaşmayı sona erdirmeye ve gelişmekte olan ülkeler için gereken 1,3 trilyon dolarlık finansmanı sağlamaya yönelik üç yol haritası hazırlamasıyla Brezilya, iklim krizinin aciliyetini anladığını gösterdi.
COP31’in eş başkanlarının, Lula ve BM Genel Sekreteri António Guterres’in bu yol haritalarının tüm ülkeler için resmi bir rehber haline gelmesi yönündeki çağrılarına yanıt verip vermeyeceğini göreceğiz.
California Valisi Gavin Newsom ve ABD Temsilciler Meclisi’nden 18 üyeden oluşan bir heyet de gelecekteki iklim politikasında Amerikan liderliğinin varlığını göstermek için COP31’e geldi. Başkan Donald Trump, ABD’yi BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden, Paris Anlaşması’ndan ve onlarca diğer uluslararası kuruluş ve anlaşmadan çekmişti. ABD, iklim zirvesine resmi bir heyet göndermedi.
California Valisi Gavin Newsom, ABD’li siyasi liderlerden oluşan bir koalisyonun etkinliğinde konuşma yapıyor. 2021’de kurulan ‘America Is All In’ koalisyonu bugün gerçeklikten daha fazla hırs yansıtıyor.
Sean Gallup/Getty Images
ABD’nin eski iklim elçisi John Kerry’nin Antalya’da söylediği gibi: “Amerikalılar temiz ve uygun fiyatlı enerji için oy kullandılar ve aynı zamanda temiz yönetim için de oy verdiler.”
Uluslararası toplum, Kongre’deki yeni seçilen Demokrat çoğunluğun, Trump yönetiminin kapsamlı finansman kesintilerinden sonra ABD’nin iklim bilimini korumaya yardımcı olup olmayacağını ve iklim değişikliğiyle mücadele eden uluslararası çabalara kritik fonları geri getirip getirmeyeceğini yakından izleyecek.
COP31’de enerjinin gerçek dünyadaki siyasetindeki değişim, çeşitli etkinliklere ve resmi müzakerelere hakim oldu. Ancak bu geçişten kaybetme olasılığı en yüksek olan ülkeler de bu süreci yavaşlatmak için yoğun çaba sarf ediyor. Açılış gününde, Suudi Arabistan liderliğindeki petrol üreticisi ülkelerden oluşan bir koalisyon, Brezilya’nın fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasına ilişkin herhangi bir ifadenin COP31’in resmi anlaşmasına dahil edilmesine karşı çıktığını duyurdu.
COP31’in başarılı olması için diplomatik sürecin gerçek ekonomiyi yakalayabilmesi ve bu enerji ve iklim krizi anına yanıt verebilmesi gerekiyor. Zirvenin nihai anlaşmasının, dünya çapındaki altyapının elektrifikasyonunu hızlandırması ve aynı zamanda küresel güvenliği, ekonomik istikrarı ve sıradan vatandaşları korumak için fosil yakıtlardan uzaklaşma geçişini teşvik etmesi gerektiğine inanıyorum.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



Yanıt yok