Uzak bir Arjantin kasabasında, belediye başkan yardımcısının ofisinin dışındaki eski bir afiş zafer ilan ediyor: “Başardık… Sierra Grande için LNG geliyor.”
Bu 24 milyar dolarlık doğal gaz ihracat projesi henüz inşa edilmedi ve finansmanı da garantilenmedi. Ancak önde gelen enerji şirketlerinden oluşan bir konsorsiyum projeyi ilerletiyor ve Sierra Grande, özgür piyasa simgesi Başkan Javier Milei olmasaydı mümkün olmayacak bir dönüşümün eşiğinde olduğunu hissedebiliyor.
Arjantin’in güç merkezi Buenos Aires’ten yaklaşık 650 mil güneyde yer alan Sierra Grande, bir zamanlar refah içinde olan, ancak şimdi ufka kadar uzanan çalılıklar içinde kalmış bir madenci kasabası. Kasabanın terk edilmiş demir madeninin girişine ulaşmak için ürkütücü bir toprak yolda, bir zamanlar madenci aileleri için lüks konutlar olarak görülen ama bugün neredeyse kıyamet sonrası bir manzaraya bürünmüş bir yerleşim alanının yanından geçmek gerekiyor. Bu ücra nokta, Latin Amerika’da şimdiye kadar önerilen en büyük enerji yatırımlarından birinin başlangıç noktası olmaya hazırlanıyor.

Yerel enerji üreticisi YPF SA, Avrupa’nın önde gelen petrol şirketi Eni SpA ve Abu Dabi’den Adnoc’un bir birimi tarafından kurulan grup, Arjantin’in devasa Vaca Muerta kaya gazı alanlarından Atlantik kıyılarına doğal gaz boru hattı döşeyip, bunu sıvılaştırarak dünyaya ihraç etmeyi planlıyor. Proje yılda 12 milyon ton LNG üretecek, muhtemelen dünyanın en büyük açık deniz sıvılaştırma tesisine dönüşecek ve Arjantin’i sürekli enerji başarısızlıkları yaşayan bir ülkeden küresel bir tedarikçiye dönüştürecektir.
Finansmanı JPMorgan Chase & Co ve Banco Santander SA liderliğinde yürüten proje için nihai kararın 30 Kasım’da alınması planlanıyor. Bu olay, Milei için bir zafer turuna dönüşme potansiyeline sahip; ancak yatırımın tamamlanması, onun iktidarda kalmasına veya en azından siyasi reformlarının sürdürülmesine bağlı. Başkanlık seçimlerine ise bir yıldan az bir süre kaldı.
Onlarca yıldır bir ekonomik krizden diğerine sürüklenen bir ülke için bu projenin önemi gazdan çok daha öte. Arjantin LNG, milyarlarca dolarlık ihracat geliri vaat ediyor ve zamanla Arjantin’in kaya gazı sevkiyatlarını yılda 30 milyar dolara çıkararak, uzun süredir döviz kazanmak için güvendiği soya fasulyesi ve mısır sevkiyatının değerine yaklaştırabilir. Sierra Grande için ise kasabanın madenin zirve döneminde görmediği bir iş ve altyapı potansiyeli sunuyor.
Buna ulaşmak için Arjantin’in birçok engeli aşması gerekiyor: büyük sermaye toplama, ilk sevkiyat yapılmadan yıllar önce alıcıları bağlama ve mevcut hükümetin sona ermesinden sonra kuralların değişmeyeceğine dair küresel yatırımcıları ikna etme.
Arjantin, uzun süredir yoğun devlet müdahalesi ile ekonomiyi özel sektöre açma çabaları arasında gidip geldi; ancak siyasi veya ekonomik baskılar arttığında bu politikaları tersine çevirdi. Bu geri dönüşler özellikle enerji sektöründe belirgin oldu ve yabancı şirketleri, geri dönüşü yıllar süren projelere milyarlarca dolar yatırmaktan çekindi.
Bu durum, Arjantin LNG’yi, Milei’nin kaynak zengini ülkeyi sürekli yatırım kıtlığından kurtarma çabasının en büyük sınavlarından biri haline getiriyor.
Sierra Grande’de bu sefer farklı olacağına dair bir umut var. “Tüm ülke için bu kadar faydalı olan böyle bir mega projeyi terk etmek için oldukça aptal olmak gerekir,” dedi Demetrio Almeida. Kasabada 1980’ler müziği çalan bir kasap dükkanı işleten Almeida, yerin hala geçmişteki ihtişamına tutunduğunu hissettiriyor. “Milei kaybetseler bile, halefinin projenin iptaline izin vereceğini hayal edemiyorum. Bu, parti siyasetinin ötesinde bir mesele.”
Arjantin LNG, altyapı darboğazları ve döviz kontrolleri nedeniyle yıllardır kullanılamayan Vaca Muerta’nın devasa kaya gazı kaynaklarını ihracat geliriye dönüştürme çabasının merkezinde yer alıyor. VMOS ile birlikte – Sierra Grande yakınlarında inşa edilen ayrı bir boru hattı ve ham petrol ihracat terminali – Patagonya boyunca Atlantik kıyılarına uzanan yeni bir enerji koridoru oluşturacak.
Milei, Büyük Yatırımlar için Teşvik Rejimi (Régimen de Incentivo para Grandes Inversiones – RIGI) adlı vergi, gümrük ve döviz avantajları paketiyle bu tür yatırımları mümkün kıldı.
Yetkililer RIGI kapsamında şimdiye kadar yirmiden fazla projeyi onayladı ve Milei bunu “Arjantin tarihinin en önemli endüstriyel ve kalkınma politikası aracı” olarak nitelendirdi.
Çerçeve, 30 yıllık korumalar sunuyor: ihracat garantileri ve dolar gelirlerini yurt dışında tutma özgürlüğü gibi. Bu korumalar, geçmişte hükümetlerin enerji ihracatına müdahale edip şirketleri gelirlerini Arjantin’de tutmaya zorladığı bir dönemi hedef alıyor. Bu korumaları geri almak zor olacak, çünkü yasa bunları mülkiyet gibi kazanılmış haklar olarak görüyor.
Yine de Arjantin’in tarihi, yatırımcıları hiçbir şeyin dokunulmaz olmadığını düşünmekten alıkoyuyor. Gelecek yılki başkanlık seçimlerinde Milei’ye rakip olabilecek isimlerden biri, 2012’de YPF’nin tartışmalı kamulaştırılmasına öncülük eden solcu ekonomist Axel Kicillof. Kicillof, RIGI’yi şirketlerin Arjantin mahkemelerinden kaçmasına izin verdiği için eleştiriyor ve yerel sanayi için daha ucuz gaz talep ediyor.
“Arjantin’in gaz kaynakları her zaman oradaydı,” dedi Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Ira Joseph. “Ancak siyasi irade, hızlı başlangıçlar ve sert duraklamalarla dolu karışık bir geçmişe sahip.”
Buenos Aires merkezli Empiria danışmanlık firmasından enerji uzmanı Nicolás Gadano, yirmi yıl önce Arjantin’in komşu Şili ile olan gaz ihracat sözleşmelerini feshetmesini örnek gösteriyor. Yine de gelecekteki bir hükümetin Arjantin LNG için ayrılmış gazı başka amaçlara yönlendireceğinden şüphe duyuyor. “RIGI kapsamındaki petrol ve gaz projeleri döviz getirecek,” dedi Gadano. “Bu, daha serbest piyasa yanlısı bir hükümet için de daha müdahaleci bir hükümet için de aynı derecede değerli.”
Bu girişim, kaya gazı yatırımlarına halihazırda yatırım çekti, Neuquén Havzası’ndaki – Vaca Muerta kaya tabakasının bulunduğu bölge – petrol ve gaz üretimini hızlandırdı ve yıllardır süren, ekonomiyi daha da savunmasız bırakan açıkların ardından rekor enerji ticaret fazlası yarattı.
Sadece siyasi güvenceler Arjantin LNG’nin inşasını sağlamayacak. Ortaklar önümüzdeki günlerde nihai onaylarını vermeye hazırlansalar da, tüm para taahhüt edilmeden önce bunu yapacaklar. YPF ve Eni, maliyetin %70’ine kadarının proje finansmanından gelmesi gerekebileceğini belirtiyor; bu, VMOS için sağlanan yaklaşık 2 milyar dolarlık paketi gölgede bırakacak rekor bir meblağ.
Konuya aşina olan kişilere göre, bankalar gelecek yılki başkanlık seçimleri öncesinde temkinli davranıyor ve başlangıçta sadece köprü finansmanı sağlayabilirler. YPF CEO’su Horacio Marín, yatırım duyurusunun yalnızca borç verenlerden gelen niyet mektuplarıyla desteklenebileceğini belirtti.
ABD hükümetinden 6 milyar dolarlık bir katkı da hazırlık aşamasında; ancak bu ayın başlarında Demokratların ara seçimlerdeki ezici zaferi, ABD’nin yurt dışındaki enerji yatırımlarına yönelik daha fazla denetime yol açabilir.
Her gecikme, Arjantin LNG’nin kalabalık bir pazara girmesi anlamına geliyor. İlk sevkiyatlar 2030 civarında hedefleniyor, ancak ABD ve diğer büyük tedarikçiler zaten büyük genişlemeler üzerinde çalışıyor. Arjantin LNG’nin takvimi yeterince gecikirse, ilk sevkiyatları pazara yeni arzların girdiği bir dönemde gerçekleşebilir; bu da fiyatları baskılayıp getirileri düşürebilir.
Şimdilik, İran’daki savaş bazı alıcıların Orta Doğu kaynaklarından uzaklaşmasına neden oluyor. Örneğin Polonya, Katar ile olan gaz sözleşmesini iptal ederek Arjantin’e, borç verenlerin genellikle talep ettiği uzun vadeli satış anlaşmalarını güvence altına alması için beklenmedik bir avantaj sağladı. Marín, Bloomberg TV’ye 3 Kasım’da yaptığı açıklamada, bunun “proje finansmanına olan ilgiyi hızlandırabileceğini” söyledi.
Sierra Grande’de ise seçimler, finansman ve binlerce mil uzaktaki gaz fiyatları gibi sorular çok daha basit bir soruya dönüşüyor: Bu son sermaye akını, kasabaya kalıcı bir ekonomi sağlayabilecek mi?
Madenin kapanmasından sonra işletmeler yok olurken, belediye küçük iş imkanları sunarak bir can simidi haline gelmişti.
“Aileler sadece hayatta kalmak için mucizeler yaratıyor, günlük ihtiyaçlarını karşılamak için belediye programlarına güveniyorlardı – temel olarak sadece yemek yiyebilmek için,” dedi eski bir sosyal hizmet uzmanı ve şimdi kasabanın belediye başkan yardımcısı olan Cintia Castillo. “Nesillerdir gerçek bir istihdam kültürü yaşamadılar.”
62 yaşındaki Daniel Pacheco, 1970’lerde Sierra Grande’nin patlayıcı büyümesini hatırlıyor; o dönemde demir madeni dünyanın dört bir yanından işçileri çekiyordu. Madenin kapanmasından sonra o da binlerce kişiyle birlikte göç etti, bir araba montaj hattında iş buldu ve sonunda memleketine döndü.
“Benim sorum şu: Sonraki gün ne olacak?” dedi Pacheco. “Şimdi işler var. Ama VMOS faaliyete geçtiğinde işçilerin işsiz kalacağını garanti edebilirim. Bu insanlarla ne yapacaksınız?”
VMOS, limanın işletilmesi için bol miktarda iş sözleşmesi olacağını ve inşaatına katılan işçilerin LNG tesislerinin inşasında yeni işler alacağını söylüyor.
Patagonya’nın bu seyrek nüfuslu bölgesinin yeniden şekillenmesi başka bir soruyu da gündeme getiriyor: Sanayi geliştikçe ne kaybolacak?
İlk aşamada, her biri dört Amerikan futbolu sahası uzunluğunda iki yüzen gemi, San Matias Körfezi’nde demirlenecek. Gövdelerinin üzerinde, doğal gazı sıvılaştırıp ihracat için hazırlamak üzere tasarlanmış yoğun bir boru, raf ve kriyojenik ekipman ağı yükselecek.
Körfez, Arjantin’in yeni kaya gazı ihracat merkezi için kısmen derin sularının en büyük tankerlerin az bir tarama ile yanaşıp yüklenmesine olanak sağlaması nedeniyle seçildi. Ancak aynı zamanda balinaların üreme alanı ve kilit bir bölümü UNESCO tarafından koruma altındadır.
Geçtiğimiz günlerde bir sabah, turistler balinaların yavrularıyla birlikte kıyıdan sadece birkaç adım ötede süzülüşünü izledi; alçak sesleri körfezin ötesine yayılıyordu.
Endişeli çevre grupları, kıyı şeridindeki balina hareketlerini haritalandırdı. VMOS ve Arjantin LNG, yerel biyologlarla birlikte hazırlanan protokolleri benimsediğini, bunlara körfezdeki balinaların sürekli izlenmesi ve gemi hızlarının düşürülmesi gibi azaltıcı önlemlerin de dahil olduğunu belirtti.
“Bunun bir sorun olduğunu düşünmüyorum,” dedi YPF’den Marín. “Tüm şirketler yerel topluluklara ve çevreye saygıyla çalışıyor.”
Sierra Grande’ye döndüğümüzde, iyimserliği kasabanın bir zamanlar tek bir endüstriye bağlanmasının sonuçlarıyla hatırlatmak zor. Ana yolda yer alan “Demirin Başkenti”ni ilan eden taş anıt çürüyor; VMOS inşaat sahasının yakınında ise terk edilmiş demir limanı, ufukta siyah bir anıt gibi yükseliyor.
42 yaşındaki Cristina Torres, yeni yatırımı bu tarihi tekrarlamamak için bir fırsat olarak görüyor. Bir manavda çalıştıktan sonra VMOS’ta temizlik işine girmiş, oradan da devasa petrol depolama tanklarının kubbe çatılarının montajına yardımcı olan bir role yükselmişti. İnşaat bittikten sonra da değerini koruyacağını umduğu endüstriyel beceriler edindiğini söylüyor. “Sierra Grande’nin gelişeceğine inanıyorum,” dedi Torres.


Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



1 yanıt
[…] Çekebilir: Arjantin LNG: Patagonya’nın Yeni Şafağı, Milei Reformlarının Devamına 24 Milyar Dolarlık B… Kaynak: RTEKaynak yazarı: Pat McGrath 💬 Topluluk Masası & […]