Benjamin Franklin‘ın Yaratıcılığı ve Çok Yönlülüğü: Takma Adlarla Özgürlük
Smithsonian dergisinden özel bir rapor
Benjamin Franklin’in zihni sürekli olarak yenilikçi ve faydalı fikirler üretirdi. Yıldırım düşürme cihazı binaları ve hayatları kurtardı. Isıtma sistemini geliştirmesi aileleri ısıttı ve ormanların yok edilmesini engelledi. Kütüphanesi, kitap alamayanlara okuma imkanı sağladı. Körfez Akıntısı haritasını çıkararak seyahatleri hızlandırdı ve ticareti kolaylaştırdı.
Ancak Franklin’in dehası, özellikle takma adlar kullandığı zaman daha belirgin hale geliyordu. Hayatı boyunca onlarca farklı yazar kişiliği yarattı. Bu sayede otoriteye meydan okuyabildi, hataları tespit edebildi ve insanlığın ilerlemesini destekleyebildi.
Franklin ilk takma adını genç yaşta kullandı: orta yaşlı bir dul kadın olan Silence Dogood. Mrs. Dogood sayesinde Franklin, kardeşinin yayıncılık yasağını aşarak eserlerini yayınlayabildi. Franklin’in Mrs. Dogood’un hayat hikayesi okuyucuları etkiledi ve aynı zamanda o dönemin dul kadınların yaşadığı zorluklara dikkat çekti.
Polly Baker ise gerçek bir karakterdi. Polly, onu seven ancak evlenmek istemeyen erkeklerle ilişki yaşadı. Hamile kalınca mahkemeye çıkarıldı ve suçlu bulundu. Ancak savunmasında, sadece İncil’deki “çok olun” emrini yerine getirdiğini söyledi. Ayrıca, onun gibi suçlu bulunan kadınların yanı sıra, bu durumdan sorumlu olan erkeklerin de cezalandırılması gerektiğini savundu.
Franklin’in en ünlü takma adı Richard Saunders’dı. Saunders, her yıl Poor Richard’s Almanack adlı bir yayın çıkarıyordu. Bu yayın, tatiller, mevsimler ve ay evreleri gibi bilgiler içeriyordu. Ancak en dikkat çekici yanı, sayfaların boş yerlerine serpiştirilmiş öğütler ve esprilerdi. “Balık ve ziyaretçiler üç günde kokar” tavsiyesi hem misafirperverlere hem de konuklara hitap ediyordu. “Üç kişi bir sırrı koruyabilirse, ikisi ölmelidir” ise dedikoducuları ve sır saklayıcıları eleştiriyordu. (Franklin, Saunders olarak adaletli öğütler veriyordu.)
Franklin, siyasetle ilgilenmeye başladığında Saunders’ı emekliye ayırdı. Bu durum ona yeni takma adlar yaratma fırsatı verdi. Americanus, Franklin’ın kendi gazetesinde yayınladığı bir yazardı. Bu yazı, İngiliz Parlamentosu’nun mahkumları Amerika’ya gönderme planına karşıydı. Americanus, bu durumu bir “hediye” olarak sunuyordu. Ancak aynı zamanda, bu durumun kolonilere faydalı olup olmayacağını sorguluyordu.
Londra’da iken Franklin, Benevolus takma adıyla İngiliz gazetelerine yazılar gönderdi. Bu yazılarda, Amerikan Kolonileri’nin aşırı vergilendirilmesi konusundaki argümanları eleştiriyordu. Benevolus, diğer takma adlarına göre daha ciddi bir üslupla yazıyordu.
Damga Vergisi Krizi’nden sonra Franklin, köleliğin kaldırılması için Kongre’ye bir dilekçe gönderdi. Bu durum, köleliği savunanların tepkisini çekti. Franklin ise, bu savunmaları Sidi Mehemet Ibrahim adlı bir Cezayirli’nin ağzına koyarak alaya aldı. Ibrahim, Hristiyanları köleleştirmeyi haklı gösteriyordu.
Bu makale, Smithsonian dergisinin 2026 yaz sayısından alınmıştır.
