Dortmund’daki eski gözlükçü dükkanı, biyometrik takip teknolojisini hicveden sanat kurulumuyla ziyaretçilerini şaşırtıyor

Almanya’nın Dortmund şehrinde, Urbane Künste Ruhr kurumunun düzenlediği Uncanny Shifts adlı sanat kurulumu kapsamında, tren istasyonunun çevresindeki geri dönüştürülmüş mekanlarda sergilenen The Factory (Fabrika) adlı iş, Norveçli-İskoçlu sanatçı ikilişi Ellinor Aurora Aasgaard ve Zayne Armstrong’a ait. Eski bir gözlükçü dükkanına yerleştirilen kurulum, izleyicilere biyometrik takip teknolojilerinin insan bedenini nasıl ölçtüğünden endişe duyulması gereken bir dünyayı sorgulatıyor.

Tren istasyonunun yakınında, bir jazz barı, bir av dükkânı ve birkaç restoranın bulunduğu bir sokağa inildiğinde, cam vitrinin eskiden optik reklamları veya ürünleri sergilediği düşünüldüğünde kurulumu fark etmek neredeyse kolay. Vitrinin içinde, zip poşetlere konulmuş telefonlarla süslenmiş ve içine gömülmüş ekranların yol gösterdiği, kısa bir animasyon filmine (Charli & The Factory, 2024) yönlendiren tuhaf biçimde süslü, tarihsel görünümlü bir binanın spor salonuna dönüştürülmesinden esinlenilmiş bir sahne kurulumu ortaya çıkıyor.

Fabrika Spor Salonu: Beden, emek ve gözetim

Bu içine hapsolunan mekanda sanatçılar, bir video, resim ve heykel ortamını birleştiren hibrit bir anlatı kuruyor. Anlatı, FitWatch adlı biyometrik takip cihazına dair kariyerini belirleyebilecek bir haberi takip eden gazeteci Charli’nin hikayesini anlatıyor; bu cihaz kullanıcılarını her fiyata ulaşmaları gereken hedeflere ulaştırıyor. Aasgaard ve Armstrong, The Factory adlı işlerinde emek, beden ve çağdaş kapitalist dinamikler içinde nasıl hareket ettiğimiz fikrlerini göz önüne seriyor.

Sanatçılar, projeyi kendi sitelerinde en etkili biçimde şöyle tanıtarak sunuyor: “Fabrika’ya hoş geldiniz; skandallar terler ve koşu bandındaki her adım sizi kenara daha da yaklaştırır.” Bu sözlerle sanatçılar, beden takibinin ardındaki baskıyı ve hedeflere ulaşma çabasının insanı nasıl sınıra sürüklediğini vurguluyor.

Ressamların perdesi: Tarihsel eserlerden çağdaş manzaraya

Dortmund’daki eski gözlükçü dükkanına girildiğinde, nelerin başlatıldığından tam olarak ayrım yapmak zor; çünkü ortamı saran bir sürü figür ve karakter bulunuyor. Bu sahnedeki en dikkat çeken öğeler, devasa başarılı franchise’ın robotları Transformers’dan geliyor; ilkokul renklerinde ve lüks krom kaplamalarda betimlenen bu figürler, zip poşetlere konmuş gerçek akıllı telefonlarla selfie çekiyor. Bu telefonlar, resimlerin içine oyulmuş boşluklara gömülüyor.

Bu resimler olarak adlandırmak doğru değil; onlar daha çok bir tiyatro oyununun sahneyi kurarken kullanılan arka planlar veya set elemanlarına benziyor. Panellerin her biri—sanatçıların Orta Çağ spor salonundan gözetim merkezine dönüştürdüğü açıyla ve yerleşimle düzenlenmiş—yakından incelendiğinde, resimlerin oldukça sıradan bir Berlin’in gündüz manzaralarının üzerine çizildiği görülüyor.

Bu ‘spor salonunun’ içi, zaman bakımından birbirinden kopuk resimlerden oluşan karmaşadan elde edilmiş; Bunlar arasında Aziz Bertin’in hayatından sahneler ve Meryen’e müjdename ile peygamberler ve müjdeyayanlarla Mary (Simon Marmion, 1459), Müjdaname (Piero del Pollaiuolo, 1480) ve Pencerede Kadın (Caspar David Friedrich, 1822) bulunuyor. Bu şekilde sanatçılar, çağdaş Avrupa’nın tuhaf zamanlama atmosferine işaret eden bir estetik ve temporal tuhaflık uyandırıyor; bu atmosferde 16. yüzyıl kalelerinin altında hızla geçen trenler ve metrolar, startup’ların ve lüks markaların galeri binalarındaki ofisleri yer alıyor.

Kauçuk bedenler vs. krom Transformerlar

Ziyaretçileri mekana uğurladıkları gibi, kurulumun içine daha fazla şişirilebilir heykel serpilmiş durumda. İkili, belirsiz biçimde insan formundaki eserlerinin temel ilham kaynağı olarak Henry Moore’nun çalışmalarına atıfta bulunuyor. Büyük, oldukça görünür fanların üzerinde konumlandırılan bu bedenler nötr renkleriyle genişleyip daralıyor; kendileri ‘egzersiz yapıyor’; kasların spor salonunda tekrar yaparken nasıl gerilip gevşediğine veya omurğunun nasıl büküldüğüne pek benzemeyen bir biçimde.

Bu yaratıklarla—katı, parlayan TransformerlAR’ın önünde bu kadar sönük ve esnek—they beden fikrini sorgulatıyor. İnsan formunda bir bedeni işgal etmek ne anlama gelir? Ve onu kollamak, takip etmek ve her zaman değişim içinde olan bir şeyi kavramak için üstlenilmesi gereken sorumluluklar nelerdir?

“Fabrika’ya hoş geldiniz; skandallar terler ve koşu bandındaki her sizi kenara daha da yaklaştırır.”

Sanatçılar Ellinor Aurora Aasgaard ve Zayne Armstrong

Kurulum, biyometrik takip teknolojilerinin bedenle kurduğu ilişkiyi hem eğlenceli hem de rahatsız edici bir biçimde ortaya koyarak, izleyicileri kendi günlük hayatlarında bedenlerini nasıl ölçtüğü ve yönettiği konusunda düşünmeye yönlendiriyor. Eski bir gözlükçü dükkanının içindeki bu sanat kurulumu, Dortmund tren istasyonunun çevresindeki geri dönüştürülmüş mekanların çağdaş sanat için ne kadar uygun bir zemin sunduğunu da gösteriyor.