Mary Shelley’nin The Last Man (1826) adlı eseri, kıyamet sonrası türünün ilk örneği olarak kabul edilir. Yakın zamanda ise 81 yaşındaki yazar M. John Harrison, The End of Everything ile Booker Ödülü’nü kazanan ilk bilim kurgu yazarı oldu. Yakın gelecekte geçen bu roman, Britanya toplumunun gizemli ve tehditkar bir uzaylı varlığın varlığıyla nasıl başa çıktığını anlatıyor.
Kıyamet sonrası kurgu, spekülatif kurgunun bir alt dalı olarak, yazarın “ya şöyle olsaydı?” sorusundan yola çıkarak yeni bir dünya inşa etmesini sağlar. Bu “ya şöyle olsaydı?” genellikle günümüzün sorunlarına odaklanır ve yazarın mevcut durumu hayali bir gelecek üzerinden eleştirmesine olanak tanır. 2026’da iklim değişikliği, gelecekteki salgınlar ve sosyoekonomik eşitsizlik gibi konular bu tür romanlar için zengin bir zemin oluşturuyor.

Bu tür romanlar aynı zamanda düşünmemiz için bir fırsat sunuyor. Filozof Danielle Celermajer’in belirttiği gibi: “Korkulan geleceği dile getirmek ve birbirimizle birlikte, bu geleceği ne kadar da istemediğimizi hissetmek.”

81 yaşındaki yazar M. John Harrison, The End of Everything ile Booker Ödülü’nü kazanan ilk bilim kurgu yazarı oldu.
Kirsty Wigglesworth/AAP

Çok sayıda yazar, eleştirmen ve psikolog, iklim kurgusunun “felç edici bir umutsuzluk” yaratma riskine dikkat çekti. İdeal olarak yazarlar bir denge kurmalı: Korkulan geleceği ele alıp günümüze eleştirel bir bakış açısı sunarken, aynı zamanda bu tehditlere karşı nasıl bir direniş ve eylem gücü oluşturabileceğimizi de düşünmeli.
Bu altı ikonik romandaki kıyamet senaryoları, salgınlardan (doğaüstü ve biyolojik) yanmış topraklara dayalı kapitalizme kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. İnsanların tepkileri arasında gezici bir Shakespeare topluluğu ve korkunç çorak topraklardan kaçış gibi hikayeler yer alıyor. Bazıları umut verici, bazıları ise umutsuz olsa da hepsi düşündürücü ve harika okumalar sunuyor.
1. Oryx and Crake, Margaret Atwood
Margaret Atwood, uzun zamandır spekülatif kurgunun kraliçesi olarak hem distopik eserleriyle (The Handmaid’s Tale) hem de kıyamet sonrası romanlarıyla öne çıkıyor. Oryx and Crake (2003), onun Maddaddam üçlemesinin ilk kitabı. Üçleme boyunca kullanılan dil ve imgeleme, edebi kurgu ile tür kurgusu arasındaki sınırı bulanıklaştırarak estetik bir deneyim sunuyor.
Oryx and Crake, Snowman’ın bakış açısından anlatılıyor. Yakın gelecekte, biyoteknolojinin etkileri ve bir salgının yıkımıyla tanınmaz hale gelmiş bir dünyada yaşıyor. Snowman, hikayesini anlatırken doğanın yeniden ele geçirdiği insan yapımı harabeleri keşfediyor, temiz su ve konserve yiyecek ararken mutasyon geçirmiş yaratıklardan da sakınıyor.
Romanın özü, özellikle toplumun kurumsal açgözlülük tarafından yönlendirildiği ve teknolojinin kontrolsüz gelişimine izin verildiği durumlarda ortaya çıkan tehlikeli eğilime yönelik bir kapitalizm eleştirisi.
İlk roman sahneyi kurup umutsuzluğun tehlikeli alanlarına girse de, üçlemenin geri kalanı bu tehlikeli yoldan nasıl yeniden inşa edip topluluk kurabileceğimize dair sorular soruyor.
Cormac McCarthy, 21. yüzyılın bir diğer edebi devi. Batı temalı romanlarıyla tanınan McCarthy, The Road (2006) ile kıyamet sonrası türüne adım atıyor.
McCarthy, toplumun ve biyosferin çöküşünün belirli bir nedenini belirtmiyor; bunun yerine külle kaplı soğuk bir dünya tasvir ediyor. Olası nükleer kış, volkanik patlamalar (örneğin 1816’da “yazsız yıl”a neden olan Tambora Dağı patlaması gibi) veya benzeri olayları ima ediyor. Bu patlama, Mary Shelley’nin Frankenstein eserinin yazılmasına da ilham vermişti.
Bu listedeki tüm kitaplardan en acımasızı muhtemelen bu. Hikaye, Amerika Birleşik Devletleri boyunca seyahat eden bir baba ve oğlunu takip ediyor; açlık ve yamyamlık tehditleri ise yolculukları boyunca onları sürekli takip ediyor. Bu, tamamen hayatta kalmaya odaklanan ve insanların bu hedefi geri dönüşü olmayan bir noktaya kadar takip etmesi durumunda ne olacağını anlatan bir hikaye.
Bu, felç edici bir umutsuzluğa teslim olan bir roman örneği olabilir; ancak McCarthy’nin yazımı, şiddetli olduğu kadar etkileyici de. Türü anlamak isteyenler için mutlaka okunması gereken bir eser.
The Passage (2010) epik bir eser. Aynı adlı üçlemenin ilk kitabı olan roman, bir virüs salgınının başladığı ilk günden —elbette bir ABD askeri üssünden— başlayarak bir yüzyıl sonrasına uzanıyor. Toplum yeniden şekillenmiş, insanlar küçük ve korunaklı kolonilerde yaşıyor; büyük şehirler ise harabeye dönmüş. Aynı zamanda “viraller” —hem zombi hem de vampir mitolojisini birleştiren yaratıklar— sürekli bir tehdit oluşturuyor.
Cronin, bu fikrin kızının ondan “dünyayı kurtaran bir kız” hakkında bir hikaye yazmasını istemesinden sonra ortaya çıktığını belirtmiş. Bu “sihirli çocuk” arketipi sıkça görülüyor (bir başka örnek de The Last of Us adlı zombi dizisi). Ancak bu yaklaşım, doğaüstü bir umut kaynağı yaratmak için bir araç sunuyor. The Passage serisinde bu umut kaynağı, diğer kahramanlar için bir birleşme noktası olan Amy karakteri.
Seri ayrıca, tanınmaz hale gelmiş bir dünyada nasıl davranabileceğimize, nasıl bir araya gelip topluluklar kurabileceğimize dair ilginç sorular da soruyor.
4. Station Eleven, Emily St. John Mandel
“Georgia Gribi”nin Amerika Birleşik Devletleri’ni kasıp kavurmasından yirmi yıl sonra, “Gezici Senfoni” adlı bir oyuncu ve müzisyen topluluğu, Büyük Göller bölgesinde dolaşarak küçük hayatta kalan topluluklara Shakespeare oyunları sergiliyor.
Bu, Emily St. John Mandel’in Station Eleven (2014) romanında hayal ettiği gelecek. Korkunç olsa da, doğaüstü unsurlar içeren The Passage’dan (esin kaynağı olarak kabul edilen) farklı olarak, Station Eleven belki de en inandırıcı kıyamet senaryosu —özellikle de COVID-19 yıllarından sonra.
Güzel bir şekilde yazılmış bir kitap; nadir bulunan bir sakinliğe sahip. Aynı zamanda, her şey yok olduktan sonra insan olmanın ne anlama geldiği üzerine bir düşünce. Sanatı ve hikaye anlatıcılığını kutluyor.
Eğer The Road hayatta kalmak için ne kadar ileri gidebileceğimizin bir sorgulaması olarak görülebilirse, Station Eleven ise her şey bittikten sonra nasıl yaşamaya devam edeceğimizin bir hayali.
Bir adam ve çocuğu, çorak bir toprakta kaçıyor. Sonunda bir maden tünelinde sığınak buluyorlar, ancak hemen “Bowman” tarafından esir alınıyorlar. Sonraki sayfalarda, isimsiz anlatıcı, petro-kapitalizm tarafından yakılan bir dünyada hayatta kalma mücadelesini ve dünyayı yakan oligarkların torunlarını avlayan “Hizmet” ile geçirdiği zamanı anlatıyor.
Juice (2024), Atwood’un eserleriyle aynı çizgide bir kapitalizm eleştirisi. Bu iklim kurgusu, belki de kendi gerçekliğimize tehlikeli derecede yakın bir Avustralya’yı hayal ediyor. Acımasız olsa da The Road kadar affetmez değil. Station Eleven gibi hikaye anlatıcılığını ve insan bağlarını kutluyor.
Anlatıcının hikayesi, hem kendisi hem de yanındaki çocuğu için bir yaşam çağrısı. Bowman’ın insanlığına ve şiddet dolu şimdiki zamanın ötesinde bir yaşam ve gelecek olasılığına yönelik bir yalvarış.
The Stand ilk olarak 1978’de yayımlandı; 1990’da ise hikayeye önemli eklemeler yapan genişletilmiş bir baskısı çıktı. Eser o kadar etkili ki, The Passage ilk çıktığında bazıları King’in takma adla yazdığını düşünmüştü.
1970’lerin sonundaki Amerika’da geçen bu epik fantastik eser, “Captain Trips” adlı bir başka biyolojik silahın kontrolden çıkması sonucu hayatta kalanların iyi ile kötünün savaşına girmesini anlatıyor.
Her iki tarafın da doğaüstü (hatta ilahi) müdahalesiyle dolu bu eser, King’in kurgusal evrenine giriş için harika bir seçenek.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔



Yanıt yok