Monet’in Uzun Süre Gizlenen “İris” Eseri Açık Artırmada 56,2 Milyon Dolarla Rekor Kırdı

Paris’te uzun süredir sergilenmeyen Claude Monet eseri bu akşam tarih yazdı: Sotheby’s tarafından €50 milyon ($56,2 milyon) karşılığında satılan tablo, düşük tahmininin iki katından fazla fiyat elde etti ve şimdiye kadar bir Fransız müzayedede satılan en pahalı eser oldu.

Her zaman halka sergilenmeyen Iris (1924–25), neredeyse altı ayak çapında monumental bir kare biçimindedir. Müzayedeye €22 ile €30 milyon ($25 milyon ile $35 milyon) arasındaki tahminle çıktı; bu, bir Fransız müzayedede konsinye edilen bir tablo için en yüksek tahminidir. 22 Ekim’de 45 dakikalık bir ihale savaşına tanıklık eden eser, kazanan teklifin Asya’daki özel bir kolektöre gitmesiyle sonuçlandı. Son fiyat, önceki müze kaydı sahibini geride bıraktı: 2010’da Christie’s Paris’te €43,2 milyon ($48,4 milyon) karşılığında satılan Amedeo Modigliani‘nin Tête de Caryatide adlı eseri.

Eser, Schlumberger koleksiyonundan gelen üç Monet eserinden biriydi; bu koleksiyon Jeane Schlumberger tarafından Paris’li galerist Katia Granoff ile görüşerek oluşturulmuştu. Bu üç eserden ikisi tahmin dahilinde satıldı: Saule Pleureur (1918–19), €9,6 milyon ($10,7 milyon) değerinde; La Maison à Travers les Roses (1925–26) ise €2,5 milyon ($2,8 milyon) karşılığında. Buna karşılık La Seine à Vernon, Arbres (1894), yüksek tahmininin iki katından fazlasıyla €4,2 milyon ($4,7 milyon) satıldı.

Bu arada, üç erken dönem Paul Cézanne eseri, Aix-en-Provence şehri ile Fransız Kültür Bakanlığı tarafından satın alınmak üzere önceden alındı. La Ferme, Arbres au Bord de la Rivière ve Ciel Entre les Arbres adlı eserler, 1862 ile 1864 yılları arasında Cézanne’ın Aix’teki aile evi Jas de Bouffan’ın bir duvar resminin parçası olarak yaratıldı. Şimdi hazineler arasında gösterilen tablolar, Musée Granet tarafından edinilecek.

Bu üç dikkate değer eserin daha uygun bir dönüşü olamayabilir

Schlumberger Hazinesinin İçinden

1956’da Granoff son derece cesur bir hamle yaptı. Schlumberger’ın sanayi servetiyle desteklenen Rus göçmen, Monet’in oğlu Michel‘e bıraktığı stüdyo malzemelerini satın aldı. Bu arada, körleşen bir ustenin dağınık dokunuşları olarak uzun süre görmezden gelinen son Giverny tabloları da bu koleksiyona dahilydi. Eleştirmenler kaosta radikal bir modernlik gören Granoff, tabii ki haklıydı. Monet’in irisleri, gölleri ve su lilyaları, 20. yüzyılın gelecek sanatına hem öngörü hem de ilham verdi.

Gerçekliğ bir parçasını boyayarak dünyanın büyüklüğü hakkında bir fikir vermeye çalıştı; bu bir bahçenin betimlemesi değil, bir resim dünyasıdır

Claude Monet, Iris (1924–25). Fotoğraf: © Damien Perronnet, Blok Design Group & Art Digital Studio, Sotheby’s.

Monet’in irislere ilgisi, sanatçının Giverny’deki vahasına çekilmesine zorlayan I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla başladı ve bu da artık kanonikleşen renk, ışık ve zaman araştırmalarına yol açtı. Su lilyalarını unutun—iris, Monet’in favori çiçeğiydi ve iki dönem boyunca yaklaşık 20 tabloda betimledi. Bu son iris, Monet’in bir onyılı deneyiminin doruk noktasıdır. Nesneler ile yansımaları arasındaki sınırları eritir ve ölçeği kullanarak izleyiciyi içine çeker; bu yaklaşım daha sonra İfade Abstraktçıları tarafından yankı buldu.

Artnet Price Database‘a göre, iris temalı bir Monet için rekor, 2015’te Christie’s London’da ödenen £10,8 milyon (bugün yaklaşık $24 milyon)dur. Ancak son dönem bir eser için en yüksek fiyat, 2007’de Paris’teki Artcurial‘da Iris Jaunes (1924–1925) için ödenen €3,2 milyon (bugün yaklaşık $7,4 milyon)dur.

Claude Monet, Saule Pleureur (1918–19). Fotoğraf: © Eléa Lefèvre, Blok Design Group & Art Digital Studio, Sotheby’s.

Bu müzayede satılan diğer Monet eseri ise, su lili gölünün kuzay ucunda duran ağlayan söğütün ateşli, tüm alanı kaplayan bir betimlemesi olan Saule Pleureur (1918–19). Bir anlamda iki tablonun bir arada olduğu bir eser: bahçesinin atmosferini yakalayan bir soyutlama ve yaprakların gürültüsü içinde bir ağaç betimlemesi.

O da bir dizinin parçasıydı; Monet’in çağdaş sanatın ne olması gerektiğine dair öne çıkan bir örneği saydığı bir dizi. 1923’te Grenoble Müzesi‘nden bir küratör Monet ile iletişime geçip çağdaş resmin bir örneğini istedi. Monet ona Schlumberger tablosuyla aynı havayı ve üslubu taşıyan Coin de l’étang à Giverny (1917)’yi verdi. “Tablonun önünde durduğunda şok’a uğruyorsun,” dedi Mathieu. “Palet üzerinde karıştırılmadan doğrudan tuvale konmuş saf renklerin ve ağır bir deriymiş gibi davranan impasto’nun olduğu saf renkleri sahipsin. Bu optik bir karışım ve Amerikan soyut resmi gibi görünüyor.”

Jeanne Schlumberger ve Katia Granoff. Fotoğraf: Schlumberger ailesinin izniyle.

Granoff’un yardımıyla, özgür ruhlu Schlumberger 1950’lerden itibaren beş on yıl boyunca koleksiyonunu kurdu ve bunu ailesinin özel şehir evinde sergiledi. Biraz sıradışı zevklere sahipti; yalnızca Fransız ve 19. yüzyıl sanatçılarını topluyordu. Granoff ise tanışıp destekleyebileceği çağdaş sanatçılarla çalışmayı tercih etti.

Müzaye, aynı zamanda Camille Claudel’in La Valse‘nin (1895) küçük ama ağırlıklı bir grubunu da sundu; dansçıların dengesiz bir kucaklaşma içinde donduğu onun kanonik betimlemesi. Eserin birkaç versiyonu var; bazılarında toplumsal örfü tatmin etmek için çıplaklığı azaltmış. Bu versiyonda daha fazla et ve daha az kumaş var. 400.000–600.000 euro ($589.000–$688.000) tahminiyle 832.000 euro ($933.710) sattı.

Camille Claudel, La Valse (1895). Fotoğraf: © Damien Perronnet, Blok Design Group & Art Digital Studio, Sotheby’s.

“İki kadının çağının ne kadar önünde oldukları inanılmaz,” dedi Bompard telefonla. “Jeanne Schlumberger Sol Banka’da yaşayan burjuva büyük bir hanımdı, ancak kalbi oldukça wild’ydı.”

Bu hikaye ilk olarak 17 Eylül 2026’da yayımlandı. 22 Ekim 2026’da saat 14.35’te (ET) müzaye sonuçlarıyla güncellendi.