Seçim Öncesi Absürtlükler Yeni Bir Boyut Kazandı: Siyasi Şiddet Strateji mi Oluyor?
Yayın:
Tehlike şu ki, kampanya şiddeti artık bir kaza değil, bir strateji haline geldi. Bir parti, rakibinin mitingini sonuçsuz bırakabileceğine inandığı anda…
Tehlike şu ki, kampanya şiddeti artık bir kaza değil, bir strateji haline geldi. Bir parti, rakibinin mitingini sonuçsuz bırakabileceğine inandığı anda bunu tekrar yapacaktır. Bir destekçi ise rakiplerine saldırmanın tutuklanma ve yargılanma yerine alkış getirdiğini anladığında, bir sonraki saldırıyı organize etmek daha kolaylaşır. Cezasızlık yan bir mesele değildir; bu şiddetin yakıtıdır… Kampanya şiddetinin en büyük kurbanlarından biri sadece mitingde yaralanan kişi değil, aynı zamanda evde kalmanın daha güvenli olduğuna karar veren seçmendir.
2027 seçimleri öncesinde, siyasi partiler arasında imzalanan barış anlaşması artık pek bir anlam ifade etmiyor gibi görünüyor. Bir ekmek parçasının veya bir sonraki otobüs durağına gitmek için yeterli para karşılığında, politikacılar destekçilerini barış anlaşmasını baltalayan son derece kötü eylemlere teşvik ediyor.
Sosyal medyada sıkça büyütülen kışkırtıcı bir dil kullanarak korku salıyor ve nefreti yayıyorlar; sanki seçimden sonra hayat olmayacakmış gibi.
Abuja’dan Ekiti’ye, Katsina’dan Kano ve Lagos’a kadar, siyasi şiddetle ilgili artan raporlar var. Bu şiddet, otobüs terminallerinde pozisyon için yarışan serserileri bile utandırabilir. Yine de politikacılar pek umursamıyor gibi görünüyor.
Son üç ayda, siyasi şiddet verilerini toplayan bağımsız bir kuruluş olan ACLED, kampanyaları, adayları, destekçileri, konvoyları ve toplantıları hedef alan 30’dan fazla saldırı bildirdi. Bu olaylarda 10’dan fazla kişi hayatını kaybetti.
Bunlar sadece sayılar değil. Onlar topluluklarda ve ailelerde yaşayan babalar, anneler, kardeşler – ama politikacıların ailelerinin üyelerinden neredeyse hiçbiri değil – ve hayatları boşuna feda edildi.
Daha geniş bir izleme raporu bu rakamı daha da yükseltiyor: 1 Ocak ile 27 Ekim arasında 19 eyalet ve Federal Başkent Bölgesi’nde 70 seçimle ilgili fiziksel saldırı gerçekleşti ve bu olaylarda 27 kişi hayatını kaybetti. Kampanya yolu artık bir savaş alanına dönüştü.
Ekim ayında, Afrika Eylem Kongresi’nin (AAC) başkan adayı Omoyele Sowore ve yakınları Ado-Ekiti’deki bir saldırıda kıl payı kurtuldu. Ve henüz seçim zamanı gelmedi. Daha kaç gereksiz can kaybı seçimi tamamlayacak?
Seçim öncesi absürtlükler sadece Nijerya’ya özgü değil. 2022’de, Kenya’nın bir banliyösünde bir cenazeye katıldıktan sonra saldırganlar Raila Odinga’nın helikopterine taş attı.
Bu, eskiden beri bilinen bir yol. Birinci Cumhuriyet’in şiddetli siyasetinden sonraki on yıllardaki kanlı seçim mücadelelerine kadar, ülke seçimleri defalarca sivil yarışlar yerine fetih savaşları olarak gördü. Siyasi terminolojide artık “veri uzmanları” olsa da yöntemler aynı: rakipleri korkutmak, toplantıları engellemek, mülkleri yok etmek, korku yaratmak ve sokakta başıboş dolaşmak.
Ağustos ayında, Zimbabve’deki seçimlerden üç hafta önce, muhalefet aktivisti Tinashe Chitsunge, Harare’de bir muhalefet mitinginde ZANU-PF destekçilerinin katıldığı şiddet olaylarında taşlanarak öldürüldü. Bu ayın başlarında ise Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde, iktidar partisinin “Aslan Kalbi” olarak bilinen bir yetkilisi, muhalefetin başkan adayına iktidar partisinin güçlü bölgesinde kampanya yaparsa dövülme riskiyle karşı karşıya kalacağı konusunda uyardı. Vatandaşların siyasete olan ilgisini kaybetmesine şaşırmalı mıyız?
Diğer Afrika bölgelerinde muhalefet daha çok hedef alınsa da, Nijerya’da iktidar partisinin de sığınağı yok. Başkan Bola Ahmed Tinubu’nun konvoyu Cuma günü Cuma namazından sonra Abuja’da saldırıya uğradı; güvenlik personeli yaralandı ve araçlar hasar gördü. Bu şok edici cüret, hükümet çevrelerinde genellikle Tinubu karşıtı olarak görülen Daily Trust gazetesinin manşet sayfasında bir başyazı yazmasına neden oldu.
Kano’da siyaset, ilk aileyi bile ayırdı: Vali Abba Kabir Yusuf’un, siyasi manevi babası ve muhalefetin Ulusal Demokratik Kongre’sinin (NDC) başkan yardımcısı adayı Rabiu Musa Kwankwaso’nun kızıyla olan evliliğini bitirdiği bildirildi. 20 yıllık bir evlilik, siyasi anlaşmazlıklar yüzünden “şiddetle” feda edildi.
2027 genel seçimlerine geri sayım hızlanırken, şiddet adayları ve destekçilerini eyaletlerde takip ediyor. Bu şiddet, eski bir Nijerya alışkanlığıyla uyumlu: siyasi zaferin yumruklar, taşlar, silahlar ve zihin bulandıran maddelerle elde edilebileceği inancı. Yazılı olmayan kural şu gibi görünüyor: “Eğer onları sandıkta yenemiyorsan, şimdi yen!”
Bu, eskiden beri bilinen bir yol. Birinci Cumhuriyet’in şiddetli siyasetinden sonraki on yıllardaki kanlı seçim mücadelelerine kadar, ülke seçimleri defalarca sivil yarışlar yerine fetih savaşları olarak gördü. Siyasi terminolojide artık “veri uzmanları” olsa da yöntemler aynı: rakipleri korkutmak, toplantıları engellemek, mülkleri yok etmek, korku yaratmak ve sokakta başıboş dolaşmak.
Mevcut döngü de bir istisna olmadı. Aslında, kameralar ve daha hızlı sosyal medya klipleriyle desteklenen bir tekrar – veri uzmanlarının uzmanlığı sayesinde.
Bazı durumlarda, partiler kurban rolünü oynayarak kamuoyunun sempatisini kazanma sanatında ustalaşıyor. Bu oyunda, bir saldırının gerçekten rakipler tarafından mı yapıldığını, yoksa önceden belirlenmiş bir sonuç için mi organize edildiğini anlamak genellikle zor. Politikacılar her zaman bir şekilde durumu çözerler.
Ancak asıl endişe verici olan, partiler arası veya partiler içi olmasına bakılmaksızın, yaşamı ve mülkiyeti etkileyen gerçek haydutluk ve siyasi şiddet olaylarıdır.
Parti manifestoları ve siyasi vaatlerin aksine, kampanya şiddeti Nijerya’nın siyasi alanının neredeyse her köşesine ulaştı. Suç mahalleri Katsina, Lagos, Enugu, Delta, Benue, Cross River, Ebonyi ve Kebbi’ye yayıldı. Bu tırmanış Kasım ayında başlamadı. 26 Mayıs’ta, Bauchi’de bir valilik onay etkinliği sırasında PDP üyelerine ait araçlar vandalize edildi. 9 Haziran’da ise APC’nin valilik adayı Bola Oyebamiji’nin Ile-Ife, Osun Eyaleti’ndeki kampanya yürüyüşü şiddete dönüştü.
12 Kasım’da Lagos’taki Oregun’da silahlı adamların NDC üyelerine ve destekçilerine saldırarak başkan adayı Peter Obi ve yardımcısı Rabiu Kwankwaso için düzenlenen bir belediye toplantısını engellemesiyle, birkaç destekçi ve gazetecinin yaralandığı bildirildi.
Bu, acımasızca sembolik bir sahneydi; çünkü bir belediye toplantısı, vatandaşların ve siyasi paydaşların bir araya geldiği temel demokratik siyaset biçimi olmalıdır. Bunun yerine, ambulanslarla sonlanan siyasi toplantılar kataloğuna bir yeni kayıt eklendi.
Katsina’da şiddet, siyasi ensest karakteri taşıyor. Çoğunlukla, Vali Dikko Radda’ya sadık APC grupları ile başkanın siyasi danışmanı Ibrahim Masari arasındaki bir güç gösterisi olarak bildirildi. 28 Ekim’de, Vali Dikko Radda’nın kampanya mitingine giden diğer APC destekçileri, mağdur üyeler tarafından yolda durduruldu.
28 Ekim ve 31 Ekim’de Malumfashi ve Yankara’da kampanya konvoylarına yönelik daha fazla saldırı bildirildi. Bu, kampanya yolunun sadece mekanlar arasında bir rota olmadığı, aynı zamanda bir tehlike koridoru olduğu mesajını veriyordu.
Parti manifestoları ve siyasi vaatlerin aksine, kampanya şiddeti Nijerya’nın siyasi alanının neredeyse her köşesine ulaştı. Suç mahalleri Katsina, Lagos, Enugu, Delta, Benue, Cross River, Ebonyi ve Kebbi’ye yayıldı. Bu tırmanış Kasım ayında başlamadı. 26 Mayıs’ta, Bauchi’de bir valilik onay etkinliği sırasında PDP üyelerine ait araçlar vandalize edildi. 9 Haziran’da ise APC’nin valilik adayı Bola Oyebamiji’nin Ile-Ife, Osun Eyaleti’ndeki kampanya yürüyüşü şiddete dönüştü.
31 Temmuz’da, Ebonyi Eyaleti’nin Ezza Güneyi’nde bir PDP mitingine saldırıldı. Edo’da ise ADC’nin senato adayı Herberta Okonofua’nın 6 Ekim’de kampanya sırasında saldırıya uğradığı bildirildi. Bu olaylar, sonraki saldırılar kadar ulusal manşetlere çıkmamış olabilir. Yine de hepsi aynı hikayenin parçası: Seçimlerden çok önce kampanyaların bir korkutma yarışına dönüşmesi.
Tehlike şu ki, kampanya şiddeti artık bir kaza değil, bir strateji haline geldi. Bir parti, rakibinin mitingini sonuçsuz bırakabileceğine inandığı anda bunu tekrar yapacaktır. Bir destekçi ise rakiplerine saldırmanın tutuklanma ve yargılanma yerine alkış getirdiğini anladığında, bir sonraki saldırıyı organize etmek daha kolaylaşır. Cezasızlık yan bir mesele değildir; bu şiddetin yakıtıdır.
Kampanya şiddetinin en büyük kurbanlarından biri sadece mitingde yaralanan kişi değil, aynı zamanda evde kalmanın daha güvenli olduğuna karar veren seçmendir.
Politikacılar ve destekçileri kötü davranışların sonuçları olacağını anlamadıkça, her kampanya ne yazık ki bir trajedi provası olacaktır.
Azu Ishiekwene, LEADERSHIP gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni ve Medya İçin Yazmak ve Bundan Para Kazanmak kitabının yazarıdır.
Bu platformda yer alan içerik ve haberlerin telif hakları saklı tutulmamakta olup kamuya ve halka açıktır; kaynak gösterilerek paylaşılabilir. Yayınlanan haberlerin önemli bir kısmı halka açık yerli ve yabancı basın/haber kaynaklarından derlenmektedir; bu kaynaklardan aktarılan içerik, veri ve iddiaların doğruluğuna ilişkin hukuki ve cezai sorumluluk kaynak kuruluşlara ait olup platformumuz tarafından herhangi bir sorumluluk üstlenilmemektedir. Üçüncü taraf görsel, logo ve açık lisanslı malzemeler kendi kaynak ve lisans koşullarına tabidir.
Sitemizde yayınlanmasını istediğiniz özgün haber, makale ve basın bültenlerinizi veya içerik bildirimlerinizi iletmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz:
Yanıt yok