Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı atlayan kritik petrol boru hattını kapatmasıyla küresel piyasalarda fiyatlar sert yükseldi

Saudi Arabistan, 10 Eylül Perşembe günü yaşanan birden fazla insansız hava aracı (İHA) saldırısının ardından Hürmüz Boğazı‘nı atlayan kritik batı-doğu petrol boru hattını kapatmasının ardından, küresel piyasalarda fiyatlar sert yükseldi. Brent ham petrolü varilde 3,9’a kadar %108’in üzerine çıkarken, ABD West Texas Intermediate (WTI) vadeli işlemleri %3 artışla varil başına yaklaşık $103 seviyesine ulaştı. Kriz, bölgedeki diplomatik müzakere sürecini de olumsuz etkiledi; Pazartesi günü Umman’da düzenlenmesi planlanan İran-Gulf Arabistan görüşmeleri saldırının ardından iptal edildi.

Saudi Arabistan, hasarın boyutu ya da operasyonların yeniden başlatılması için bir zaman çizelgesi konusunda halka açık bir açıklama yapmadı. CNBC’nin aktardığı bilgilere göre kriz, bölgedeki diplomatik müzakere sürecini de olumsuz etkiledi; Pazartesi günü Umman’da düzenlenmesi planlanan İran-Gulf Arabistan görüşmeleri saldırının ardından iptal edildi.

Boru hattı neden kritik?

Batı-doğu boru hattı, Suudi Arabistan’ın tüm genişliğini kaplayarak ülkenin Körfez tarafındaki üretim sahalarını Kızıldeniz ihracat tesisleriyle birbirine bağlıyor ve günde 7 milyona kadar ham petrol taşıyabiliyor. ABD-İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı’nı geçmeden petrol taşınmasına olanak tanımasıyla kritik bir alternatif rota olarak hizmet verdi, Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre.

Boru hattının kapatılması, ihracat için Yanbu’da depolanan ham petrolün yaklaşık beş-yedi gün yeteceğini gösteriyor; bu sürenin ardından piyasa etkisinin ciddi boyutlara ulaşması bekleniyor. Bloomberg’in bilgisine göre, son yedi günde Yanbu’dan ihraç edilen ham petrol ortalama olarak günde 2,6 milyon varil seviyesindeydi.

Müzakere süreci su soğukları içinde kaldı

Saldırının ardından İran ve Arap Körfez devletleri arasında Pazartesi günü Umman’da düzenlenmesi planlanan görüşmeler iptal edildi. CNBC’nin aktardığı gibi Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, sosyal medya paylaşımında 10 Eylül Pazar günü şu açıklamayı yaptı: “Bölgesel uzlaşı interestsine uygun olarak yarın Salalah’da düzenlenmesi planlanan toplantı ertelendi.”

“Her şey süreye bağlı. Uzun süreli bir kapanış, üretimin kesilmesine yol açabilir.”

June Goh, Sparta Commodities SA kıdemli petrol piyasası analisti

Bu arada Irak Başbakanı Ali Al-Zaidi, saldırilerin İran’a sınır bir bölgedeki bir noktadan kaynaklandığını belirledikten sonra soruşturma açılmasını emretti.

Petrol fiyatları zaten yükseliş içindeydi

Saldırıdan önce petrol fiyatları zaten yükseliş içindeydi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), geçen hafta 2026 yılı için küresel arz ve talep öngörülerini düşürerek diplomatik müzakere sürecindeki duraklama ve yeniden artan nakliye hattı saldırılarının piyasayı daha derin bir açığa doğru ittiğini uyardı. IEA’ya göre, küresel petrol stokları yalnızca Ağustos ayında 95 milyon varil azaldı.

Chevron CEO’su Mike Wirth, savaşın başlamasından beri fiyatları dengede tutan yedeklerin — stratejik rezerv tahsilleri dahil — tüketildiğini ve fiyat riskinin yukarı yönde devam ettiğini belirtti. Bu gelişmelerin ardından, bölgedeki gerilim hem enerji altyapısını hem de küresel petrol ticaretini doğrudan etkilemeye devam ediyor.