Tahran’ın yıkım atıklarından doğan Debris Pavilyonu: Geri dönüştürülmüş beton ve alüminyum, yıkım enkazını mimari bir malzeme

Tasarım stüdyosu DAP Studio’nun Tahran’da kurguladığı Debris (Enkaz) pavilyonu, şehrin sürekli yıkım ve yeniden inás döngüsünü yapının kendisini oluşturan atık malzemeler üzerinden inceliyor. Mimari bir yarışma önerisi olarak geliştirilen proje, sökülen yapılardan toplanan beton bloklar ile geri dönüştürülmüş alüminyumdan oluşturulan bir iskelet etrafında şekilleniyor; ancak nihayetinde inşa edilmedi. Enkazı hem mimari dili hem de mekân deneyiminin merkezine yerleştiren tasarım, Tahran’ın artan arazi değerleri nedeniyle kullanım ömrü dolmadan yıkılan yapılarından ortaya çıkan ve çoğunlukla çöpe ayrılan atıkların bir kaynak olarak değerlendirilme potansiyelini gözler önüne seriyor.

Tehran’da nüfus yoğunluğu, kesintisik inşaat ve hızlı yıkım-yeniden inşa döngüsü şehrin ekolojik ve altyapı sistemleri üzerinde baskı yaratıyor. Yapılar çoğunlukla faydalı ömürlerinin tamamlanmadan önce yıkılıp yerine yenileri dikiliyor; bu durum büyük ölçüde yükselen arazi değerleriyle tetikleniyor. Ortaya çıkan inşaat ve yıkım atıkları nadiren bir kaynak olarak görülüp şehrin kenarlarına, marjinal bölgelerine doğru taşınıyor. Bu süreç hem mevcut yapılarda gömülü olan malzeme kaynaklarını hem de fiziksel belleğini kaybetmeye yol açıyor.

Enkaz, mimari bir malzeme olarak yeniden düşünülüyor

DEBRIS, yenileme ile yıkım arasındaki ilişkiyi inşaat atıklarını ortadan kaldırılması gereken bir yan ürün değil, mimari bir malzeme olarak değerlendirerek ele alıyor. Proje kavrusal açıdan Georges Bataille’in aşırı olma, sınırı ihlal etme ve temel/çürük/maddi ve görünüşte değersiz görünen gerçeklik unsurlarıyla ilgili düşüncelerinden besleniyor. Bu çerçevede enkaz, kentsel gelişimin genellikle bitmiş görüntüsünden dışladığı öğelerin fiziksel bir ifadesine dönüşüyor.

Pavilyonun dış kabuğu geri dönüştürülmüş alüminyumdan oluşuyor. DAP Studio’nun pavilyonu, kurtarılan beton bloklar, inşaat atıkları, sökülebilir çelik iskelet ve geri dönüştürülmüş alüminyumun birleşimi etrafında kurgulanıyor. Kırık beton bloklar başlıca iç mekân malzemesini oluştururken, çelik çerçeve geri dönüştürülmüş alüminyum levhalardan oluşan bir dış zarı taşıyor. Levhalar tek parçalı bir kabuk oluşturacak şekilde kaynaklanarak yapının etrafında hafif bir koruyucu katman yaratıyor.

Alüminyum cephenin endüstriyel doğruluğu ile beton iç mekânın parçalanmış karakteri arasında kurulan zıtlık, iki belirgin malzeme durumunu ortaya koyuyor. Pürüzsüz dış kabuk kontrollü bir mimari yüzey sunarken, içerideki kurtarılan malzemeler yıkıma ait izleri ve düzensizlikleri koruyor. Kırık beton bloklar iç bölme duvarlarında kullanılıyor ve boş çekirdekleri ziyaretçiye dönük şekilde diziliyor. Bu yerleşim, duvarlar boyunca görsel süreklilik yaratarak görüşü pavilyonun tamamına yayıyor ve çevreleme ile açıklığın iç içe geçtiği bir mekân deneyimi biçimini ortaya çıkarıyor.

Inşaat atıklarından parçalar zemin üzerine seriliyor ve temiz, bitmiş bir mimari yüzey alışkanlığını bozuyor. Pavilyon boyunca yürümek, normalde inşaat sahalarından uzaklaştırılan malzemelerle fiziksel bir karşılaşmaya dönüşüyor; ziyaretçinin hareketi yıkım ve yeniden inşa süreçleriyle bağlantılı hale geliyor.

Aynalar, yıkımanın malzemesini yansıtıyor

Dahili ayna düzeneği pavilyonun malzeme ve mekân mantığını genişletiyor. Yansımalar beton parçaları, duvarları ve ziyaretçileri çoğaltarak mimari, enkaz ve bedenlerin iç içe geçtiği bir ortam oluşturuyor. Yansıtan yüzeyler, atık malzemeyi giderek mimari mekândan ayırmayı zorlaştırıyor ve genellikle bir binanın bitmiş görüntüsünden dışlanan şeyi doğrudan görüş alanına getiriyor. Giriş, enkaz alanında geriye çekilmiştir ve engelli ziyaretçiler için erişilebilir bir yol içeriyor; dolayısıyla erişilebilirlik pavilyonun mekân örgütlenmesine dahil edilmiş, tasarımın dışında bırakılan bir ek olarak değil.

Kurtarılan beton, inşaat atıkları, sökülebilir çelik iskelet, geri dönüştürülmüş alüminyum ve yansıtıcı yüzeylerin birleşimiyle DEBRIS, şehrin kendisinden artakalan malzemelerden inşa edilmiş bir pavilyon öneriyor. Yarışma önerisi inşa edilmemiş olsa da, inşaat sistemi yeniden kullanım ve söküm etrafında kurgulandığı için yıkım atıkları mimari malzeme haline gelebiliyor.

Pavilyona girişteki enkaz, engelli ziyaretçiler için erişilebilir bir giriş sağlamak amacıyla geriye çekilmiş durumda.