[Kenan Güneş]

İnsan Atlasi’nin çenesi aslında küçüldü, diş sayısı sabit kaldı; bu klasik bir evrimsel uyumsuzluk (mismatch). Pleistosen’den beri diş eti beslenmesi, pişirme ve araç-gerekle besin işleme, çiğneme yükünü ciddi şekilde azalttı. Sonuç olarak mandibula ve maksilla, özellikle arka bölümde (pars alveolaris), geri çekildi ve hacim kaybı yaşadı. Beyin kapasitemiz büyürken yüz iskeletimiz küçüldü ama 32 dişi aynı sayıda koruduk. Üçüncü molarlar (yirmi yaş dişleri) en son, yaklaşık 17-25 yaşında, çene kemiği olgunlaştıktan sonra erüpte olur. Bu kritik nokta: dişler çene büyümeyi beklerken kemik zaten kapanmış oluyor, o yüzden geride kalan alanı dolduramadan gömülü kalıyor veya mekanik olarak eğilip çıkamıyor.

Resmi literatürde bu durumun prevalansı oldukça yüksek: çalışmalar üçüncü molarların yaklaşık %20-35’inin gömülü (impakt) kaldığını, özellikle alt çenede mezial (öne doğru) eğilimin en sık görülen tip olduğunu gösteriyor. Amerikan Diş Hekimliği Birliği (ADA) ve oral cerrahi kılavuzları, semptomatik veya patolojik risk taşıyan (perikoronit, komşu dişte karyes, kist riski) gömülü dişlerin profilaktik çıkarımını tartışmalı buluyor; semptomsuz durumlarda izlemeyi öneriyor.

Yani “çıkarılmalı” mutlak?

🧠 Bilişsel & Psikometri Laboratuvarı: Shimmer3 GSR+ Galvanik Deri İletkenliği & Optik Nabız Sensörü | RStudio Pro & lavaan Yapısal Eşitlik Modelleme Paketi

📍 Konya (Selçuklu)

"Kültür doğanın bittiği yerde başlayan ikinci doğamızdır."

[Yazar]

Yazılar