Brookings Enstitüsü’ne Göre ABD’de Yapay Zeka Altyapısına Yönelik Yatırım, Tarihindeki Her Teknoloji Yatırımını Geride Bırakıyor

Brookings Enstitüsü’nün yeni bir çalışması, ABD’deki yapay zeka altyapısına yapılan yatırımların, demiryollarından otoban sistemine ve internete kadar tarihte yapılan her teknoloji dalgasının ekonomik çıktıya sağladığı payı aşacak tempoda ilerlediğini ortaya koydu. Çalışmanın yazarı, Kolumbia İşletme Okulu’ndan finans ve gayrimenkul profesörü Stijn van Nieuwerburgh, bu devasa inşaatın finansman yapısının da sistemin genelinde ciddi finansal riskler barındırdığını uyardı.

Van Nieuwerburgh’nın araştırmaya göre, 2025 ile 2032 yılları arasında veri merkezleri ve ilgili yapay zeka altyapısına yapılan toplam harcama 10,3 trilyon doları bulacak ve bu rakam yıllık brüt iç harcamanın yaklaşık yüzde 3,6’sına denk gelecek. Bu oran, 1800’lerin sonlarında yaşanan demiryolu patlamasının yıllık iç harcamadan emdiği yüzde 2,2’lik rekor payı geride bırakırken, 1950’lerden bu yana otoban ağına ayrılan payın ve 1990’ların ortasında başlayan telekomünikasyon genişlemesinin iç harcamaya kattığı payın üç katından da fazlasına ulaşıyor.

Karmaşık Finansman ve Geçmişle Karşılaştırma

Van Nieuwerburgh’nin, Brookings konferansında perşembe günü sunulan çalışması, altyapının büyüklüğüne, henüz kanıtlanmamış gelir akışlarına ve giderek daha karmaşık borç düzenlemelerine işaret ederek potansiyel bir durgunluk için zemin hazırlanabileceği uyarısını içeriyor. Araştırmacı, yapay zeka firmalarını, büyük teknoloji şirketlerini, bankaları, özel kredi verenleri ve gayrimenkul firmalarını birbirine bağlayan finansal düzenlemeler hakkında “Bu gerçekten karmaşık” ifadelerini kullandı.

Yatırımın, büyük teknoloji şirketlerinin kendi nakit akışlarından finanse edebileceğinden daha hızlı bir tempoda gerçekleştiği belirtiliyor. Wall Street Journal’a göre, FactSet verilerine dayanarak Alphabet, Amazon, Meta Platforms, Microsoft ve Oracle olmak üzere beş büyük bulut ve teknoloji oyuncusunun birleşik sermaye harcamasının, 2029’a kadar uzanan dört yıllık süreçte 4,2 trilyon dolara ulaşacak tempoda seyrettiği öne sürüldü. Bu harcamaların giderek artan bir kısmı borç yoluyla finanse ediliyor ve bu borçlar genellikle kamuoyundan sınırlı açıklama yapılan, bilanço dışı varlıklara yönlendiriliyor.

Bu özel amaçlı varlıkların tümüyle ilgili bu gizlilik, alt primli konut kredisi krizinde yaşananla oldukça benzer bir iz bırakıyor.

Stijn van Nieuwerburgh, Kolumbia İşletme Okulu finans ve gayrimenkul profesörü

Yatırımcının bu hedefe ulaşması, yapay zeka sektörünün 2032’ye kadar yıllık 3,7 trilyon dolar gelir elde etmesini gerektiriyor. Bugün OpenAI ve Anthropic’te tahmin edilen yaklaşık 100 milyar dolarlık birleşik gelir tabanından yola çıkıldığında, bu tempoya ulaşmak yıllık yüzde 80 büyüme anlamına geliyor.

İstihdam ve Enflasyon Üzerine Etkiler

Altyapı inşası daha geniş ekonomik etkiler de yaratıyor. Görülen desen tutarlı: veri merkezi inşası, yapım aşamasında geçici istihdam patlamaları üretiyor, ancak tesisler kendileri en az kalıcı personel ile çalışıyor. Wall Street Journal’a dayanan LinkedIn verileri, 2023 ile 2026 arasında yapay zekanın 750 binin üzerinde ABD işi yarattığını öne sürüyor, buna rağmen ekonomistler teknolojinin işgücü üzerindeki genel anlamı konusunda tartışmaya devam ediyor.

Altyapı aynı zamanda enflasyonu da besliyor. İthalat fiyatı verilerine göre, bilgisayarlar, aksesuarlar ve yarı iletkenlerin fiyatı, bir yıl önceki aynı aya göre Ağustos ayında yüzde 20 daha yüksek. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, veri merkezi yatırımlarının ilgili sektörlerde ücretleri yukarı çektiğini uyardı. Fed Başkanı Kevin Warsh ise uzun vadeli faizleri yükselten faktör olarak devasa ölçekli bulut firmalarının borçlanmasını gösterdi ve bu dinamik sıradan konut alıcılarının ipotek maliyetlerine kadar yayıldı.

Güçlü bir yapay zeka uygulaması büyümesi, yüksek kullanım oranı ve model yeteneğine yönelik devam eden iyileştirmeler, projelendirilen altyapıyı destekleyebilir ve istikrarlı nakit akışları üretebilir.

Stijn van Nieuwerburgh

Van Nieuwerburgh, risklerin mutlaka yakında bir finansal sıkıntıya işaret ettiğini belirtmemiş durumda. Talebin belirsizliği, hızlı teknolojik değişim, uygulama darboğazları ve yüksek borçlanmanın birleşimi, beklentiler gözden geçirilirse anlamlı bir aşağı yönlü risk yaratıyor.