Cecilia Vicuña, kaybolan dünyaya yüz metreden uzun bir monumental quipu örer

Şili’li sanatçı Cecilia Vicuña, İtalya‘nın Torino yakınlarındaki Rivoli’deki Castello di Rivoli Museo d’Arte Contemporanea’nın yüksek tavanlı Manica Lunga salonuna, yüz metreden uzun, asılı bir quipu yerleştirdi. 29 Nisan – 20 Eylül 2026 tarihleri arasında ziyaretçilere açık olan ve sanatçının İtalya’daki ilk müze kişisel sergisi olan El glaciar ido (Kaybolan Buzul) adlı eser, yüzyıllardır And medeniyetlerinde bilgi aktaran düğümlü ip sistemini, kaybolan buzullar, yerli bilgi ve malzemelerin anıları nasıl taşıdığı üzerine düşünmek için yeniden yorumluyor.

Şair ve aktivist olan Vicuña, onlarca yılı boyunca kendisinin “Arte Precario” olarak adlandırdığı, geçici malzemeler, kolektif katılım ve atadan gelen yapım biçimlerine dayanan bir pratiği genişletiyor. 1960’lardan beri kurulumları, çöp sayılan nesneleri, ham ipleri ve doğal artıkları heykel, ritüel ve performans arasında bir yerde var olan eserlere dönüştüren Vicuña, Rivoli’deki bu yaklaşımı müzenin tarihi salonunu baştan sona saran, yatay bir konum alan monumental bir quipu biçiminde hayata geçiriyor.

Kaybolan buzulları çağrıştıran monumental kurulum

İspanyol sömürgeciliğinden çok önce, yüzyıllar boyunca And medeniyetlerinde ip, düğüm, renk ve ipler aracılığıyla bilgi kaydedilen quipular, Vicuña için yalnızca tarihsel eserlerden ibaret değil. Malzeme, anı ve topluluk arasında bağ kuran, sömürgeci tarihlerin silmeye çalıştığı kültürel pratikleri geri kazanan bir bilgi sistemi konumunda.

Yeni kurulum, doğrudan Rivoli’nin çevresindeki manzaradan besleniyor. Bambu kamışlardan ve işlenmemiş yünden, yerli Biellese koyun ırkından elde edilen kıl içeren eser, Pleistosen döneminde Susa Vadisi’ni biçlendirmiş ancak günümüzde geri çekilmiş veya kaybolmuş buzulları çağrıştırıyor. Vicuña, iklim değişikliğini betimlemek yerine doğal malzemelerle jeolojik zamanın kendisini ima ediyor; iplerin eriyen buz, akan su ve nesiller boyunca yavaşça biriken anıyı hatırlatmasına olanak tanıyor.

Müze dışına taşan kolektif yapım

Yüzyıllar boyunca And medeniyetlerinde ip, düğüm ve renk aracılığıyla bilgi kaydedilen quipular, Vicuña’nın kariyeri boyunca tekrar tekrar işlediği, sömürgeci projenin baskılamaya çalıştığı hikayeleri, tarihleri ve ilişkileri taşıyan canlı bir pratik olarak karşımıza çıkıyor. Castello di Rivoli için sanatçı, quipuyu müzenin çevresindeki manzaraya köklüyor. Asılı yapı, bambu kamışlardan ve yerli Biellese koyun ırkından gelen kıl şeritlerinden inşa ediliyor; akıcı biçimi, Susa Vadisi’ni biçlendirmiş olan buzulları ve Rivoli’nin bugün ayakta olduğu moraynaları çağrıştırırken, aynı zamanda günümüzde alp buzullarının hızlı geri çekilmesine de işaret ediyor.

Anıyı taşımak için bir araç olarak zanaat

Poemi ve sesi, kurulumu asılı yapısının ötesine taşıyor. Sergiye eşlik eden yeni yazılan duvar şiirleri ile Semiya (Tohum Şarkısı) (2015) ve Quipu Mapocho (2017) gibi videolar, sanatçının sesi, şarkıları ve performanslarını salona getirerek Vicuña’nın su, anı ve yerli bilgi üzerine yürüttüğü incelemeyi genişletiyor; şiiri, dili ve jesti, iğne veya yün kadar tarihi koruyabilen malzemeler olarak değerlendiriyor. Yerli malzemeler, kolektif yapım ve atadan gelen bilgi biçimleri aracılığıyla sanatçı, zanaatın temelde yer, topluluk ve çevreyle ilişkimizi sürekli yeniden yenilemek olduğunu öne sürüyor.

Sergi, sanatın bir deneyim haline geldiği, gerçek bir “bedensel” deneyim olduğu durum bu türden. Sergi, eserlerle aynı mekanda olma fikrine öncelik veriyor.

Marcella Beccaria, küratör

Marcella Beccaria, serginin başından beri sanatın bir deneyim haline geldiği vurgusunu yapıyor. Sergi, ziyaretçiler salonu doldurmadan çok önce başlamış durumda. Vicuña’nın Arte Precario vizyonuyla uyumlu olarak, kurulumdan önce bir dizi spontane kamu eylemi gerçekleştirildi; bunlar arasında eserin yaratılmadan önce çevredeki dağlardan izin istenmesi de yer alıyor. Bu jestlerin hiçbiri belgelenmedi.

Sanatçının Arte Precario vizyonuyla uyumlu olarak, sergi kamu alanında gerçekleşen, önce bölgedeki dağlardan sergiyi yapma izni istemekle başlayan bir dizi spontane eylemle öncelendi. Bu eylemler kaydedilmedi ve yalnızca sergiye katkıda bulunan az sayıda kişinin anında kaldı; kurulumu yapanlar, küratörlük ekibimiz ve ben dahil.

Marcella Beccaria, küratör

Sergi, Castello di Rivoli Museo d’Arte Contemporanea’da 29 Nisan – 20 Eylül 2026 tarihleri arasında ziyaretçilere açık.