İşletme Sektöründe Fiyat Baskısı Tırmandı: Eylülde İmalat Fiyat Endeksi 77,9’a Yükseldi

Tedarik Yönetimi Enstitüsü (ISM)’nin duyurduğuna göre, ülkenin imalat sektörünü izleyen fiyat end eylüze ait veriler, merkez bankasının bir sonraki faiz hamlesini zorlaştıran bir tablo çiziyor. Eylül ayında mal satış fiyatları endeksi 6,8 puanlık sıçrama ile 77,9’a yükseldi; bu değer, Ağustos’taki 71,1 okumasının oldukça üzerine çıkması anlamına geliyor.

Sektörün genişleme bölgesinde kaldığı dokuzuncu ayını tamamladığı belirtilirken, fiyat baskısının tüm ürün kategorilerinde hissedilmesi dikkat çekti. Ay içinde herhangi bir emtia kategorisinde fiyat düşüşü kaydedilmedi; aksine alüminyum, bakır, çelik ve yakıt gibi temel girdilerin maliyetlerinde artış yaşandı.

Fiyat Artışını Sürdüren Etkenler

ISM İmalat İşletme Anketi Komitesi Başkanı Susan Spence, fiyat patlamasının demir-çelik ve alüminyum maliyetlerindeki yükselişin tedarik zinciri boyunca yayılması, ithal mallara uygulanan gümrük vergileri ve Orta Doğu çatışmasıyla bağlantılı olarak artan petrol bazlı ürün fiyatlarıyla tetiklendiğini açıkladı. Fiyat artışını Eylül ayında yanıt verenlerin %58,6’sının bildirmesi, Ağustos’taki %46,2 oranına göre 12,4 puanlık bir yükseliş gösteriyor.

Fiyatı artan ürünler arasında alüminyum, bakır, çelik, elektronik bileşenler, yarı iletkenler, nakliye, yakıt ve reçineler yer aldı. Bu girdilerin pahalılaşması, üreticilerin maliyet yapısını doğrudan etkileyerek fiyat politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

Fiyat artışları demir-çelik ve alüminyum maliyetlerindeki yükselişin tedarik zinciri boyunca yayılması, ithal mallara uygulanan gümrük vergileri ve Orta Doğu çatışmasıyla bağlantılı artan petrol bazlı ürün fiyatlarıyla sürüyor.

Susan Spence, ISM İmalat İşletme Anketi Komitesi Başkanı

Bu açıklamalar, sektörün mevcut konjonktüründeki en kritik sorunun arz tarafındaki sıkışıklık olduğunu ortaya koyuyor. Üreticilerin büyük çoğunluğunun fiyat artışlarını rapor etmesi, talebin canlı kalmasıyla birleşince maliyet enflasyonunun sürükleyici gücünün hala aktif olduğu izlenimini veriyor.

Merkez Bankasının Kararını Zorlaştıran Fiyat Baskısı

Girdi maliyetlerindeki sıçrama, Federal Rezerv için önemli bir zorluk oluşturuyor. Merkez bankası eylüzde temel faiz oranını %0,25 yükselterek bunu Temmuz 2023’ten bu yana ilk kez artırdı ve federal fonlar oranını %3,75–4 hedef aralığına getirdi. O dönemde Rezerv Başkanı Kevin Warsh, enflasyonun “çok uzun süre çok yüksek” olduğunu vurguladı.

Bu kararla birlikte yayılan güncellenmiş projeksiyonlar, yetkiliilerin enflasyonun %2’lik hedefe 2029’a kadar dönmesini beklemediğini gösteriyor. Bu da fiyat baskısının yapışkanlığını ve merkez bankasının önündeki manevra alanının daraldığını işaret ediyor.

Son faiz artışını destekliyorum ancak tekrar hareket etmek için bir aciliyet hissetmiyorum.

Federal Rezerv Başkan Yardımcısı Philip Jefferson

Reuters’in aktardığına göre, Rezerv Vice Chairman Philip Jefferson eylüzdeki faiz artışını desteklediğini ancak tekrar bir hamle için aciliyet hissetmediğini belirtti. Bu tutum, merkez bankasının fiyat baskısına rağmen büyümeyi de koruma isteğinin öne çıktığını gösteriyor.

Sektörde Canlılık Sürüyor

Fiyat baskıları, fabrika faaliyetindeki diğer güçlü sinyaller eşliğinde geliyor. Yeni siparişler dokuzuncu aydır artarken, Yeni Sipariş Endeksi 53,7’den 55,3’e yükseldi. Sipariş Birikimi Endeksi 4,6 puanlık artışla 56,4’e çıktı ve İstihdam Endeksi 1,5 puan kazanarak 52,7’ye ulaştı; bu da imalat sektöründeki istihdamda büyümünün sürdüğünü işaret ediyor.

Tedarikçilerin teslimatlarındaki sıkışıklık devam ederken, Tedarikçi Teslimat Endeksi %59,0 ile onuncu aydır normalin altında teslimat sürelerini gösteriyor. Müşterilerin stokları ise yirmi dördüncü aydır “çok düşük” bölgesinde kaldı; ISM bunu gelecekteki üretim için olumlu bir sinyal olarak değerlendiriyor.

Eylüzdeki anket katılımcısı duygu durumunun negatif yönde ağırlık kazandığı belirtildi. Negatif görüşler arasında fiyat volatilitesi %46, gümrük vergileri %34, İran savaşı %30 ve artan teslimat süreleri ise %21 oranında öne çıktı. Eylül ayında 18 imalat sektöründen 12’si büyüme kaydederken, Baskı İlişkili Destek Faaliyetleri ve Tekstil Fabrikaları gibi iki sektör küçüldü.