Dikey Yazışmada Gerileme: Japonya’da Dikey Yazı Kullanımı Azalıyor

Japonya’nın metinleri dikey okuma ve yazma geleneği gerilemekte.

Bir Nesil Değişimi

Japonca geleneksel olarak dikey sütunlar halinde yazılır; buna basılı kitaplar ve gazetelerde rastlanır. tategaki olarak bilinen bu biçimde metin satırları yukarıdan aşağıya akar ve sağdan sola doğru ardışık olarak okunur. Ancak dijital dönüşüm, yatay metni çok daha yaygın hale getirerek dikey yazımı genç nesiller için giderek tanımadığı bir hale getirdi.

Japonca üzerine Japonya Kültur İşleri Ajansı tarafından 2026’nın başlarında yürütülen kamuoyu yoklamasına göre, katılımcıların %67,3’ü tategaki‘yi “sık sık” ya da “bazen” okuma ve yazma fırsatına sahip olduğunu belirtirken, %31,7’si bunu “sık sık yapmıyor” ya da “asla” şeklinde yanıtladı.

Yaş gruplarına göre, dikey yazıma en fazla mar kalanlar 16-19 yaş arası kişilerdi; “sık sık” ve “bazen” yanıtlarının toplamı %79,5’e ulaştı. Bunun kişisel tercihlerden çok, bu dikey metnin akademik ortamlarda okudukları ders kitaplarında yer almasından kaynaklandığı düşünülüyor. Yirmili yaşlarındaki katılımcılarda bu oran keskin bir şekilde %54,8’e düşüyor, ardından yaşla paralel olarak yeniden yükseliyor.

Yoklamadaki diğer sorulara verilen yanıtlarla çapraz analiz edildiğinde, Japonca’ya “ilgi duyuyorum” ya da günlük hayatta “el ile yazıyorum” diyenler arasında dikey metni düzenli olarak görme ve kullanma fırsatına sahip olanların oranı %70’i aşıyor; “ilgi duymuyorum” ya da “el ile yazmıyorum” diyenler ise yaklaşık %40 seviyesinde kalıyor.

Sık sık ya da bazen dikey okuma ve yazma yaptıklarını belirten katılımcılar, çoklu yanıt verilmesine olanak tanıyan bir soruyla dikey yazıyı hangi ortamlarda karşılaştıkları soruldu. %69,6 ile “basılı kitaplar ve sözlükler” tategaki‘ye en yaygın şekilde rastlanılan yol olurken, bunu “basılı gazeteler” (%58,7) ve “basılı dergiler” (%45,5) dahil olmak üzere çeşitli diğer kağıt medyalar izledi.

Özellikle “baskı gazetelerine” bakıldığında, 16-19 yaş aralığındakilerin yalnızca %14,6’sı ve yirmili yaşlarındakilerin %20,0’u bunları okurken, 70 ve üzeri yaşındakilerin oranı %81,6 olarak ortaya çıktı. “Baskı dergilerinde” de benzer bir eğilim görüldü. Nesiller değişmeye devam ederken ve gazeteler ile dergilerin dijital sürümlerine abone olan kişi sayısı arttıkça, tategaki kültürünün daha da gerileyeceği düşünülüyor.

Japonca dil anketleri 1995’ten bu yana her yıl düzenli olarak yapılıyor. Mali yıl 2025 için yapılan en son anket, 16 ve üzeri yaşındaki 6.000 kişiye posta yoluyla gönderildi ve 3.777 yanıt alındı.

Veri Kaynakları

• Kültür İşleri Ajansı’ndan Japonca dil anketi verileri

(Japoncadan çevrilmiştir. Kapak fotoğrafı © Photo AC.)